týsdagur 6. november 2001síða 6

10 Nr. 214 - 6. november 2001 Nr. 214 - 6. november 2001 11 -Eg eri ikki rasist. Eg eri anti-nasist, anti- kommunist. Mær dámar stutt sagt ikki totatiliterar ideologiir og átrúnað, har fræls- ið og demokrati verð sett til síðis, sigur Bent Jensen, profess- ari, sum er kendur søgufrøðingur og skal kanna skjalagoymslur í gamla Sovjet fyri føroyingar LANDSFUNDUR Heri á Rógvi Løgmaður hevur sett Bent Jensen at kanna skjala- goymslurnar eystanfyri fyri føroyingar. Bent Jensen er útbúgvin Dr.Phil innan søgu og russiskt, og hann er víðagitin uttanlands fyri sínar kanningar, bøkur og meiningar. Fólkaflokkurin hevur fingið hann til Føroya um vikuskiftið at vera gestarøðara á lands- fundi floksins. Hann hevur eisini í seinastuni verið frammi fleiri ferðir í donskum fjølmiðlum við sínum meiningum um eitt Islam, og hetta fingu áhoyr- arnir á landsfundi Fólka- floksins eisini at hoyra um leygardagin. Hann undir- strikar, at ikki er í Føroyum fyri at styrkja um støðuna hjá Fólkaflokkinum, men hann vil fegin tosa alla- staðni, har hann verður boðin. Einasta treytin er, at hann sjálvur sleppur at ráða yvir, hvat hann skal tosa um. Tað skal fyrst og fremst sigast, at Bent Jensen als ikki tosaði um komandi kanningarnar eystanfyri, tá ið hann ikki er farin í holt við hesar enn. Tá vit eftir røðuna hittu Bent Jensen, greddi hann frá, at hann hevði borið eyga við okkurt um Føroyar í skjalagoymsl- um, men hetta vóru higartil smálutir í sambandi við, at hann hevði kannað um onkri donsk viðurskifti. Hann avvísir, at hann hevur sæð nakað føroyskt navn. Áhoyrarnir sluppu tó at hoyra eitt sindur um sovjet og teirra søgu og hug- myndir. Áhugin fyri at seta spurningar eftir røðuna var eisini rættiliga stórur. Bent Jensen greiddi eitt sindur frá um søguna hjá Sovjet og Russlandi. Í tí partinum av røðuni, sum snúði seg um sovjettisk viðurskifti, legði hann sera dent á, at í okkara parti av heiminum, so hava fólk lyndi til at »gloyma« við- urskiftini, tá ið tað kemur til ræðuleikarnar, ið Stalin og hansara menn stílaðu fyri. Hann nevndi ferð eftir ferð, at tey intilektuelle ella kultiveraðu hava slóðað fyri, at danir hava latið eyguni aftur fyri ræðuleik- unum har, men samstundis havt eyguni opin fyri kreppum aðrastaðni, sum ikki byggja á komunistiskar tvørleikar. Elitan -Kultur elitan eru tey penu fólkini við teimum røttu meininginum, sum altíð vilja tað rætta, serliga um tey ikki gjalda fyri tað sjálvi, sigur Bent Jensen. Tað eru eftir øllum at døma at finna allastaðni, og ikki minst millum politik- arar og onnur framstand- andi fólk. Hesi hava sam- bært Bent Jensen skapt eitt slag av einum følskum veruleika. -Tað eru tey, sum ikki hoyra til hetta fólkaslagið, sum kunnu síggja og hava sæð sannleikan, sigur Bent Jensen. Bent Jensen vísir á, at tað innanfyri hægri læru- stovnar og millum forløg hava víst seg at vera fólk, sum á sín hátt hava skrivað sólskinssøgur burturúr ræðuleikunum. -Útbúgving er eingin treyt fyri at duga at síggja sannleikan, sigur Bent Jensen. Islam Sambært tølum, sum Bent Jensen kom við á fundin- um, so standa muslimar fyri stórum parti av lógar- brotunum, ið verða framd í Danmark. Islam var hitt stóra evnið, ið Bent Jensen tók upp á fundinum. Hann greiddi gjølla frá sínum sjónarmiðum og hevði eisini eina rúgvu av tølum at vísa á. Sum áður nevnt, so er hann eisini kendur fyri sínari hugsanir um Islam og leikltin hjá Islam í einum modenaðum samfelagi sum eitt nú tað danska. Hann vísti á, hvussu stórur munur tað er á Islam og tí lívvstíli, ið vit leggja okkum eftir. -Tað ber ongantíð til at sameina Islam og modern- aða samfelagið, tá ið tað er ein so grundleggjandi og stórur munur, sigur Bent Jensen. Tað er í veruleikanum hetta, sum er tað grund- leggjandi. Munurin á Islam og modernaða samfelag- num er so grundleggjandi stórur. Hann vísti sam- stundis á munin millum Islam og kristindómin. -Meðan guds ríki ikki er av hesi verð, so blanda muslimar trúgv og politikk saman, samstundis sum teir jú eisini niðurgera kvinn- una, sigur Bent Jensen. Hann ivast heldur ikki í, at ávirkanin frá muslim- unum fer at standa við og veksa. -Um tjúgu ár vilja tey vera 800.000 í Danmark, og hugsast kann, at tey um sama mundi fáa Islam stað- fest í donsku grundlógini, sigur Bent Jensen, sum ikki eina løtu ivast í, at mus- limarnir kunnu fáa álvars- ligar avleiðinar fyri okkara lívshátt, tá ið krøvini frá teimum eisini vilja veksa við árunum. -Tað ringasta er, at onnur og triðja generatión av muslimum í Danmark, sum allir eru uppvaksnir í Danmark eru nógv meira víðgongdur enn ættarliðini frammanundan, sigur Bent Jensen. Sambært Bent Jensen skulu vit føroyinar ikki vera so øgiliga bangir, tí mus- limarnr fara mestir ikki at gera nakra stórvegis innrás í Føroyum. Ikki rasist Tá ið tú lurtar eftir røðuni hjá Bent Jensen, so kanst tú lætt sita við einum ringum smakki í munninum. Hesin eldri danin, sum stendur og greiðir okkum frá, hvussu vandamikið tað er við Islam og muslimum. Tað er lætt at gera sær tað niður- støðu, at her hava vit ein fasist og rasist. Ikki tí, tað kemur ikki nøkrum við, hvønn politiskan hugburð maðurin hevur. Hetta er eitt rættiliga óføroyskt evni. Bent Jensen heldur eisini, at støðan er og fer at vera øðrvísi í Føroyar enn eitt nú í Danmark. Hann væntar ikki, at muslimarnir fara at gera nakra innrás í Før- oyum. Hetta byggir á hans- ara persónligu áskoðan, sum hann sigur seg ikki so lætt kunna grundgeva fyri. Bent Jensen dámar als ikki at verða skýrdur fyri at vera rasist. Hann vísir eitt nú á, at hann hevur ættleidd børn og eina russiska konu. -Eg eri ikki rasist. Eg eri anti-kommunist, anti-nasist og ikki fasist. Eg eru ímóti átrúnaðum og ideologium, sum byggja á totaliter prinsipp, sigur Bent Jensen. Hann sigur seg hava valt nógvar ymiskar flokkar, tá ið val hevur verið á skránni. À listanum eru: SF, Venstre, Liberal centrum, sum ikki er til longur, og Social- demokratarnir. Ein av hansara størstu hetjum er George Orwell, sum hevur skrivað m.a. bókina 1984, sum flestu skúlanæmingar muge kenna. -George Orwell var sjálvur uttanfyristandandi í samfelagnum, og hann undirstrikar eisini í sínum bókum, hvussu tað kann vera vandamikið at gerast ov intilektuellir, sigur Bent Jensen. Bent Jensen fer nú undir meiri skipaðar kanningar í sambandi við kanningarnar eystanfyri, sum hann kallar tað. Hann heldur uppgávan vera sera spennandi og vónar at okkurt spennandi spyrst burturúr. Islam og modernaða samfelagið kunnu ongantíð sameinast -Um tjúgu ár vilja tey vera 800.000 í Danmark, og hugsast kann, at tey um sama mundi fáa Islam staðfest í donsku grundlógini, sigur Bent Jensen, sum var í Føroyum um vikuskiftið. Soleiðis kallaði Óli Breckman gongdina á sjálvstýrisleið á lands- fundinum hjá Fólka- flokkinum. Hann ánaði eisini ein vandi við leiklutin hja Tjóð- veldisflokkinum við komandi fólkatings- val. Hann fegnaðist yvir búskaparliga gongdina og tendens- irnar framyvir LANDSFUNDUR Eftir, at formaðurin fyri starvsnevndina hja Fólka- flokkinum hevði greitt stutt frá um virksemið hjá flokk- inum, Steintór Jacobsens, so kom Óli Breckman framat við einari frágreið- ing. Óli viðgjørdi og gjørdi viðmerkingar til farna árið og støðuna í samfelagnum. Eisini fólkatingsvalið fekk eitt orð við á vegnum. Óli greiddi eisini frá, hvussu varð við fólkaat- kvøðuni, sum skuldi vera í vár. Hann greiddi frá, at danski stjórnin hevði við sínari støðu gjørt tað ómøg- uligt at halda atkvøðuna. Tað tóktist tó ikki sum um, at Óli Breckman var heilt vónbrotin av hesum, tá ið hann kallaði nýggju sjálvsstýrisleiðina fyri tað upprunaligu ætlanina hjá Fólkaflokkinum. Sum heild virkaði hann eisini rættilig fegin um gongdina sum hon er nú. Hann kallaði gongdina og seinastu stig- ini við yvirtøkum fyri eitt stig tann rætta vegin. Somuleiðis vísti hann á, hvussu týdningarmikið tað var, at føroyingar hava fingið gongd á yvirtøkunar. – Samgongan steðgaði mestsum eisini orsakað av avlýstu fólkaatkvøðuni, og partar av tjóðveldisflokkin- um skipaðu fyri einum fundi á Vaglinum, har ser- liga Fólkaflokkurin fekk av grovfíluni, men nú er runn- ið samanaftur, og uppskotið um sjálvstýri Føroya fólks varð samtykt í løtinginum, segði Óli á røðu sínari á Landsfundi Fólkafloksins. Óli Breckman hevði í røðu sínari hug at geva løg- manni og Fólkaflokkinum heiðurin fyri, at betri glið er komið á samráðingarnar. Um hinar flokkarnar segði fólkatingslimurin hjá Fólkaflokkinum, at Sam- bandsflokkurin hevði verið til at hava við at gera á bú- skaparliga økinum, men hann er framvegis líka sør- ur í sjálvstýrismálum. Javnaðarflokkurin hevði skuffað Óla Breckman. Serliga var hann sárur um, at flokkurin var farin á val seinast sum sjálvstýris- flokkur, men seinni hevði broytt kós. Nú fólkatingsval av álv- ara stundar til, so var tað heldur ikki so løgið, at Óli Breckman eisini tók hetta evni upp. Hann vísti á, at flokkurin til komandi fólkatingsval kundi ynskt sær borgarliga stjórn í Dan- mark. Hann segði nakað um, hvat flokkurin serliga fer at leggja seg eftir í val- stríðnum. Hann metti sam- stundis eina andsøgn vera í, at Tjóðveldisflokkurin still- ar upp til fólkatingsvalið, tá ið hetta merkir, at teir sum so taka undir við donsku grundlógini. Hann vísti á, at við ætlanum hjá Tjóð- veldisflokkinum verður ein atkvøða til Tjóðveldis- flokkin ein atkvøða til Nyrup, men ein atkvøða til Fólkaflokkin verður ein at- kvøða móti Poul Nyrup Rasmussen. Somuleiðis ásannaði hann vandan í, at Fólka- og Tjóðveldisveljar- ar fara at berjast um at- kvøður. Hetta kann, sam- bært Óla Breckman, enda við, at Sambands- og Javn- aðarflokkurin renna avstað við hvør sínum umboði í Fólkatinginum komandi fýra árini. Óli vildi sam- stundis eisini fegin hava løgmann, Anfinn Kalls- berg, at stilla upp. Hetta heilt ein av fundarluttak- arunum tó ikki vera heilt rætt, tá ið støðan hjá løg- manni var nakað serligt. Eisini vildu onkur av lut- takurunum hava Tjóðveld- is- og Fólkaflokkin at stilla upp saman, og vísti á, at hetta kanska kundi verið gjørt undir navnið Sjálv- stýrisfloksins, og hetta má væl eisini merkja, at Sjálv- stýrisflokkurin er vælkom- in í hetta samstarvið. So líkt Óla Breckman, so tók eisini veljarakanning- arnar fram, og legði eisini dent á, hvussu illa flokkur- in plagar at klára seg, og hvussu tað plagar at ganga gott allíkavæl. Samstundis ásannaði hann, at flokkurin ikki hevði tey bestu tølini í løtuni. Tvíbýti millum fólka- floksveljararnar um sjálv- stýrisspurngin metti Óli Breckman eisini vera ein álvarsspurning, sum flokk- urin átti at taka til eftir- tektar. Hóast politikkurin hjá Tjóðveldisflokk- inum oftani gongur Fólkaflokkinum ímóti, so ynskja fólkafloksmenn aftur at samstarva við Tjóðveldisflokkin eftir komandi løg- tingsval LANDSFUNDUR Orð og myndir: Heri á Rógvi – Fýra ár afturat, so er sloppið á sjálvstýrisleið, segði løgmaður, Anfinn Kallsberg, tá ið hann præd- ikaði fyri sínum kóri á landsfundi Fólkafloksins leygardagin. Eitt er tað, at val er í hondum, og løg- maður, sum leiðarin fyri sín flokk, vil eggja limunum at byrja valstríðið. Eitt annað er, at tað eru fýra ár afturat við somu samgongu, tá skuldi verið sloppið. Hetta sama við somu samgongu, og harvið Tjóðveldisflokk- inum, tóktist eisini at vera niðurlagið á landsfundi Fólkafloksins, sum jú varð hildin í Klaksvík leygar- dagin. Fólkafloksfólk vóru so at siga á einum máli um, at samstarvið við Tjóðveld- isflokkin eigur at halda fram, og hugsað eigur ikki at verða um nakran annan samstarvsmøguleika enn Tjóðveldisflokkin. Sjálv- stýrisflokkurin fekk ikki tað nógvu umrøðuna á fundinum, uttan tað, at fólkið undraðist yvir, hvussu tað gekk við teirra landsfundi aðrastaðni í býnum. Men mann má ganga útfrá, at eisini Sjálv- stýrisflokkurin passar inn í ætlaninar hjá fólkafloks- monnum eftir komandi løg- tingsval. Eingin ivi er um, at hóast nógv ymisk evni komu upp at venda, so er tað sjálvsstýrismálið, sum upptekur fólkafloksmenn mest, og hetta teir fyrst og fremst vilja tryggja. Munur Stóru ideologisku munirnir ella andsagnirnar millum Fólka- og Tjóðveldisflokk- in komu veruliga til sjóndar á landsfundi Fólkafloksins. Ferð eftir ferð funnust fundarluttakararnir at Tjóð- veldispolitikarum og polit- ikkinum hjá Tjóðveldis- flokkinum, men samstundis lótu teir ongan ivi vera um, at Tjóðveldisflokkurin eig- ur at vera samstarvsfelagin hjá flokkinum eftir kom- andi val. Anfinn Kallsberg vísti á, at Tjóðveldisflokkurin eis- ini hevði svølgt nógvar kamelar í samstarvinum við Fólkaflokkin. Tað vóru tó nakrir av fundarluttakarunum, ið ikki valdu at nýta so diplomat- isk orð fyri at lýsa partar av politikkinum hjá hinum stóra loysingarflokkinum í Føroyum. Millum annað var funnist at tí, at Tjóðveldisflokkur- in millum manna oftani verður skýrdur fyri at vera tann reini loysingarflokkur- in, og hetta gjørdu teir sær dælt av. Samstundis sum politikkurin hjá Tjóðveldis- flokkinum á nógvum økj- um fekk sína sak fyri á landsfundinum. Partur av fólkafloksvelj- arunum eru kanska ikki so sjálvstýrissinnaðir sum flestu tjóðveldisveljararnir, soleiðis at tað hevur týdn- ing at fara hóvliga fram, varð mint á landsfundinum. Óli Breckman fíltist eisini á, at Tjóðveldisflokkurin yvirhøvur stillar upp til fólkatingsvalið, tá ið hetta merkir, at teir viðurkenna donsku grundlógina. Hon- um dámdi heldur einki, at Tjóðveldisflokkurin hevði lyndi til ikki at viðurkenna, at Føroyar eru partur av danska ríkinum. Á sama lista Tá alt er sagt um ymisku ósemjurnar ella munirnar millum Tjóðveldis- og Fólkaflokkin, so skal tað eisini við, at fólkafloks- menn og kvinnur sera fegin vilja vera verandi úti í Tinganesi saman við Tjóð- veldisflokkinum. Onkur fór so langt sum at siga, at Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin skuldu stilla upp saman til kom- andi fólkatingsval. Anfinn Kallsberg segði m.a., at hetta var fyrsta samgongan, sum hevði sit- ið út í eitt í longri tíð. Luttakararnir á fundinum fegnaðust eisini yvir gongdina á sjálvstýrisleið, sum eisini varð rópt fyri tann upprunaliga ætlanin hjá Fólkaflokkinum. Hóast flokkurin ikki vil missa tann meiri sambandssinn- aðu partin av sínum veljar- um, verður tað framhald- andi sjálvstýri, sum fær fyrsta prioritet hjá flokkin- um. Eitt stig tann rætta vegin Tjóðveldisflokkurin trupul men einasti møguleikin Á landsfundinum hjá Fólkaflokkinum var semja um, at samstarvið við Tjóðveldisflokkin eigur at halda fram fýra ár afturat Ein atkvøða til Tjóðveldisflokkin ein atkvøða til Nyrup, men ein atkvøða til Fólkaflokkin verður ein atkvøða móti Poul Nyrup Rasmussen, segði Óli Breckman á landsfundi Fólkafloksins leygardagin. C M Y K 11 10