mánadagur 15. juni 2009síða 9

9 tíðindi Nr. 111 - 15. juni 2009 Borgarar í Føroyum, sum hava viðurskifti at skipa við danskar myndug leikar ella bank ar, kunnu gera tað umvegis alnetið. Til tað krevst bara ein tal gild undirskrift. Trupul leikin er bert tann, at eingin myndug leiki hevur heimild at geva eina slíka út. – Far til Ís lands eftir henni, er svar ið Talgild undirskrifT Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Danir hava líka síðan ár 2003 havt møguleika fyri at skipa síni egnu privatu viður skifti við bankar, skatta vald, heilsuverk og aðr ar myndugleikar á al neti num. Hetta gjørdist møgu lei ki, tá talgilda undir­ skrift in varð innførd. Talgilda undirskriftin er ein persónlig undirskrift á al neti num, og hon er eins bind an di og tann hond­ skriv aða. Eitt nú verður hen da nýtt, tá borgarar skulu fáa upplýsingar um teirra egna skattamál, tá for eldur skulu lesa journalin hjá innlagda barni teirra ella tá upplýsingar um lán skulu heintast frá banka­ num. Hetta er ein hentleiki, ið al samt fleiri danir gera nyt­ tu av, og henda møguleika hava føroyingar, ið hava búð niðri eisini. Trupulleikin er bert tann, at talgild undirskrift ikki verð ur nýtt í Føroyum, og eing in myndugleiki er í Før oy um, sum kann geva eina talgilda undirskrift út. Tvørligt at búgva í Føroyum Talgilda undirskriftin er í veru leikanum ein persónlig pin kota, nøkur tøl, ið verður nýtt at skriva undir skjøl, senda teldubræv í trúnaði og til at skipa síni egnu viður skifti við tað almenna um vegis alnetið. Men fyri at fáa eina slíka pin kotu útflýggjaða, er neyð ugt hjá viðkomandi per sóni at møta upp per­ són liga hjá eini sendistovu ella einum konsli, til tess at tað kann tryggjast, at tað bara er rætti viðkomandi, ið fær hesa útflýggjaða. Men av tí at Føroyar eru partur av ríkis felags skapi­ num, er hvørki sendistova ella konsul fyri Danmark í Før oyum, og tískil kann pin kotan ikki útflýggjast í Før oyum. Hetta merkir, at skal ein dani ella ein føroyingur hava fatur á síni talgildu undir skrift, noyðist hann antin til Keypmannahavnar ella til Reykjavíkar, til tess at fáa hesa útflýggjaða. ­ Flúgv til Íslands og fá hana á sendistovuni har, er svar ið sum danir í Føroyum fáa, tá teir vilja vita, hvar teir kunnu fáa fatur á pin­ kotuni. Loysnin á veg Danska IT­ og Telestyrelsen siga við heimasíðuna hjá Version 2, www.version2. dk, ið fyrst varpaði ljós á trupul leikan, at ein loysn er á veg. ­ Tað er bara ein spurn­ ing ur um at IT­ og Tele­ styrel sen og DanID, saman við føroysku myndugleikum fáa nakrar mannagongdir upp á pláss, soleiðis at pin­ kotan kann útflýggjast hjá Ríkis umboðnum í Før oy­ um. Har skulu gerast nakrar manna gongdir fyri hvussu ein fær váttað, at pinkotan verður útflýggjað til rætta við komandi, og tað hava vit ein góðan, konstruktivan dia log um, sigur Palle H. Søren sen, ið er deildarleiðari í Danska IT­ og Tele styrel­ sen, við Version2. Talgilda undirskriftin hev ur verið í nýtslu í Dan­ mark síðan 2003, og at manna gongdirnar ikki eru fingnar upp á pláss enn, er sam bært Palle H. Sørensen mangl andi eftirspurningur. ­ Tingini taka sína tíð, og eftir spurningurin hevur ikki ver ið so øgiligur, greiðir hann frá. Gríma klár við nýggjum leiki 25. juli frumframførir Gríma leikin Pietá á Tjóðpallinum. Ria er høvuðspersonur í leikinum. Í byrjanini liggur tilkomna kvinnan, har arbeiðslív og privatlív eru um at sindrast, á einum hotelkamari. Við síðurnar av henni liggur ein fremmandur maður. Hon veit onki um mannin, men hvat er galið við støðuni. Kanska er hon klár at rýma frá veruleikanum. Hvat víðari hendir fæst ikki at vita fyrr enn 25. juli, tá leikurin verður frumframførdur á Tjóðpallinum. Pietá er italskt orð, og er millum annað navnið á kendasta listarverkinum í Pæturskirkjuni í Rom, har krossfesti Jesus liggur í føvninginum á Mariu Moy. Orðið vísir á miskunn, gudsótta, sorgarvísa og bøn um náði. Tað er Astrid Saalbach, ið hevur skrivað, og Egi Dam leikstjórnar. Talan er um ein einmansleik, har Birita Mohr hevur einasta leiklutin. Marianna Mørkøre ger pallmynd og Árni Baldvinson syrgir fyri ljósi og smíðar pallmyndina. Leikurin verður spældur frá 25. juli og nakrar sýningar fram. - Far til Íslands eftir henni Skal tú hava upplýsingar um lánið, lesa sjúklingajournalin ella gera onkur onnur ørindi hjá donskum myndugleikum, kann tú gera hetta um alnetið við eini talgildari undirskrift. Trupulleikin er bert tann, at tú noyðist antin til Keypmannahavnar ella til Íslands, skal tú hava eina slíka Tilgjørd mynd Hvat er ein talgild undirskrift? Talgild undirskrift er ein máti at identifisera seg í talgilda heiminum. Talan er um ein lykil, ið verður lagdur inn á tel- duna, og eina persónliga kotu. Minnir nógv um skipanina við heimabankum. Talgild undirskrift livir upp til nøkur krøv, soleiðis at tað er gjørligt at senda viðkvæmar og trúnaðarupplýsingar umvegis alnetið. Trygd Eru eini boð undirskrivað við talgildari undirskrift, kunnu tey ikki koma frá øðrum enn honum, ið sigur seg hava sent hann. Tað vil samstundis siga, at onnur ikki kunnu hava broytt boðini. Um tey harafturat eru krypterað, kunnu eingin onnur enn móttakarin lesa boðini. Lógliga bindandi Talgilda undirskriftin er líka bindandi sum hon, ið verður fest á blað. FAKTA Ummæli í morgin Av misgáum er ummælið av konsertini hjá Guðrið Hansdóttir ikki við í blaðnum í dag, sum annars var lovað. Ummælið verður í staðin at finna í blaðnum í morgin. Vinaliga haldið okkum til góðar