hósdagur 8. november 2001síða 4

6 Nr. 216 - 8. november 2001 Nr. 216 - 8. november 2001 7 Sambandsflokkurin hevur sett ríkisfelags- skapin ovast á dags- skránna undan kom- andi løgtingsvali. Flokkurin sær ríkis- felagsskapin sum eina avgerðandi fortreyt fyri, at frælsi hjá tí einstaka og vælferðin verða varðveid. Samstundis ynskir flokkurin eisini at varðveita fólkatings- umboðini í framtíðini VALSKRÁ Heri á Rógvi Í vikuni kunngjørdi Sam- bandsflokkurin, hvørja leið flokkurin ætlar at ganga í sambandi við komandi løg- tingsval. Flokkurin hevur kunngjørt sína valskrá ella valupplegg. Arbeitt hevur verið við hesum í longri tíð nú. Valskráin er fyrst og fremst ætlað til løgtingsval- ið, sum væntandi verður komandi vár. Tá ið tað nú stundar til fólkatingsval, so kunnu partar av valskránni eisini nýtast til hetta enda- málið. Sambandsflokkurin hev- ur sett ríkisfelagsskapin, persónliga frælsið hjá tí einstaka og tryggjanina av vælferðini ovast á breddan til komandi løgtingsval. – Talan er ikki um nakra beinleiðis raðfesting, men tað er greitt, at vit eitt nú meta ríkisfelagsskapin vera eina fortreyt fyri vælferð- ina og frælsið hjá tí ein- staka, sigur Lisbeth L. Pet- ersen, formaður fyri Sam- bandsflokkin. Sambandsflokkurin legg- ur stóran dent á, at framtíð- in hjá Føroyum eigur at liggja innanfyri ríkisfelags- skapin. Flokkurin vísir eis- ini á nýskipanaruppskotið hjá sær, sum varð gjørt fyri nøkrum árum síðani. Tað uppskotið vísir heilt greitt, hvussu langt flokkurin er sinnaður at ganga innanfyri ríkisfelagsskapin. – Ríkisfelagsskapurin er so nógv annað enn pengar, og vit ynskja als ikki at byggja samfelagið upp á ríkisveitingina, sigur Lis- beth L. Petersen. Sambandsflokkurin ynskir ikki, at ríkisveitingin skal bera føroyska samfel- agið, og ríkisveitingin skal heldur ikki vera ov stór og eigur at verða regulerað eftir tørvi. -– Í tráð við, at flokkurin fyrst og fremst vil tryggja vælferðina og samstundis ásanna vit, at tað er stórur tørvur á betringum á fleiri økjum, so síggja vit onga orsøk til at minka ríkisveit- ingina júst nú. Eisini tá hugsað verður um, at fíggj- arlógin fyri komandi ár nærkast einum undirskoti, virkar tað mestir sum um, at vælferðin verður sett til síðis fyri fullveldinum, sig- ur Lisbeth L. Petersen. Eisini ynskir Sambands- flokkurin at varðveita um- boðanina á fólkatingi. So at siga allir flokkar í Føroyum hava meldað út, at teir ynskja at avtaka føroysku umboðanina á danatingi við árunum, men hetta ynskir Sambandsflokkurin als ikki. Sambandsflokkur- in sær umboðina á fólka- tingi sum ein part av ríkis- felagsskapinum. Møguleikar – Sambandsfólk kenna seg sjálvandi fræls, tá ið vit nú liva í einum frælsum landi og frælsum ríkisfelags- skapi, sigur Lisbeth L. Petersen. Sambandsflokkurin hev- ur sett persónliga frælsið hjá tí einstaka ovarliga á dagsskránna. Alfred Olsen, tingmaður fyri Sambandsflokkin, sig- ur, at í ríkisfelagsskapinum liggja so nógvir møguleik- ar, tá ið tað kemur til út- búgving, heilsuverk v.m. – Sambandsflokkurin hevur altíð havt umsorgan fyri, at hvørt einstakt fólk skal hava frælsi starv, heilsuhjálp og annað. Við ríkisfelagsskapinum lata vit í veruleikanum eina hurð upp til fleiri og betri møgu- leikar, sigur Alfred Olsen. Alfred Olsen ivast ikki í, at ríkisfelagsskapurin vil tryggja tað mesta persón- liga frælsið. – Í ríkisfelagsskapinum fáa vit atgongd til mestu møguleikarnar, og í ríkis- felagsskapinum faa vit samstundis atgongd til tað frælsið, sum ikki kostar nakað, sigur Alfred Olsen. Røktarpláss og pensjón Sambandsflokkurin hevur eisini sett almanna- og heilsumál á válskránna. Flokkurin ætlar at fáa fleiri røktarpláss í Føroyum. Samstundis ynskir flokkur- in eisini, at pensjónirnar í Føroyum skulu vera á sama støði sum í okkara granna- londum. – Sambandsflokkurin vil við fólkapensjónini tryggja, at pensjónistar fáa eina pensjón, sum teir kunna liva av, sigur Lisbeth L. Petersen. Hon sigur samstundis, at Sambandsflokkurin ikki útilokar, at fólk fáa sær pri- vatar pensjónir, men fólka- pensjónin eigur at vera til at kunna liva av. Sambandsflokkurin vil út við nøkrum tølum um, hvat alt hetta fer at kosta. Lis- beth L. Petersen sigur, at fyriliggja onkrar útrokning- ar, men hesar eru ikki heilt lidnar enn. Flokkurin heldur í øllum førum, at tað ikki er eitt stig tann rætta vegin at skerja ríkisveitingina. Sambandsflokkrurin sær fegin, at eitt nýtt landsstýri kemur til eftir næsta val, har Sambandsflokkurin er umboðaður. Seinni í vikuni Av skrivstovuni hjá Sam- bandsflokkinum verður upplýst, at listin yvir val- evni til fólkatingsvalið væntandi verður greiður seinni í vikuni. Flokkurin fer væntandi eisini sum skjótast at almannakunn- gera listan. Eftir hvat skilst, so verð- ur listin rímiliga stórur, og umboð úr øllum landinum vera væntandi á listanum. Undir fyrstu viðgerð- ini av navnalógini í tinginum komu eitt sindur misjavnar áskoðanir fram. Teir flestu politikararnir høvdu onkra navna- søgu at siga frá, og tíðin fór mest við hes- um. Flestu tingmenn tykjast samdir um lógarleistin, um teir altso kunnu fáa okkurt navnið afturat við á listan TINGMÁL Heri á Rógvi Tað var herfyri, at Høgni Hoydal, landsstýrismaður við lógarmálum, legði fram broytingaruppskot í før- oysku navnalógini. Før- oyska navnalógin er frá 1992, og hann ásetir einari navnanevndin at gera ein listan yvir tey nøvn, sum eru góðkend í Føroyum. Velur onkur at kalla seg annað navn enn eitt, ið stendur á listanum, so er hetta at meta sum lógarbrot og kann revsast. Men fyrst skalt tú fram við skráset- ingarmyndugleikanum, t.e. prestur aloftast. Sigur prestur nei til eitt ávíst navn, so kann tann einstaki kæra til navnanevndina og í seinna føri landsstýris- mannin. Alt hetta verður framveg- is óbroytt í framtíðini eftir ætlan. Tað skal gerast lætt- ari at uppkalla og eisini ætt- leidd børn skulu fáa lættari við at taka upprunanavnið aftur. Tað verður eftir ætlan framvegis navnanevndin, sum kemur at siga hvat og hvussu. Eftir hvat skilst, hevur navnanevndin havt heldur truplar umstøður at virka undir, men nú skal ar- beiðið hjá nevndini eftir øllum at døma ganga væl. Tey flestu broytingarnar í lógini snúgva seg mest um skráseting og umsiting. Ein onnur nevnd hevur síðani fyrireikað eitt upp- skot at endurskoða navna- lógina. Hetta hevur síðani verið úti til viðmerkingar, og er síðani lagt fyri tingið. Meginreglan í navnalógini er framvegis tann sama: at øll nøvn skulu vera í sam- ljóð við føroyskar málregl- ur. Nøvn, sum eru til í før- oyskum máli skulu eisini hava røttu føroysku stavset- ingina, eitt nú Christian verður til Kristian og Dani- el til Dánjal. Søgur Ein av teimum, sum oftast stilla seg á tingsins røðara- pall, var Jógvan á Lakjuni úr Fólkaflokkurin. Hann legði eisini sera hart út og setti spurnartekin við, um alt hetta arbeiðið nú var neyðugt. Hann eins og aðrir fýltist rættiliga nógv á, at fólkið slett ikki verður eftirspurd í hesum spurn- inginum, og hann eins og aðrir vísti á, at fleiri fólk leitaðu sær til Danmarkar fyri at doypa síni børn. Samstundis sum hann segði hetta, kom hann eisini við tí hugskoti, at øll børn í einari familju skuldu eita sama eftirnavn. Navnanevndin fekk somuleiðis av grovfíl- uni frá fuglafirðinginum. – Mann fær altíð svar frá navnanevndini, men tá tað so kemur, so kann tað ikki brúkast, sigur Jógvan á Lakjuni. Eisini javnaðartingmenn- inir, Hans Pauli Strøm og Dan Reinert Petersen, funnust at lógini, men samstundis róstu nevndini, sum hevði gjørt nýggja uppskotið. Heðin Mortensen setti spurnartekin við løgfrøði- liga og moralska festi hjá lógini, tá ið segði, at lógin ikki kundi brúkast, tí hon gekk ímóti menniskjaligu rættindunum. Høgni helt í flestu førum, at talan var um misskiljing- ar, og navnalógin er ein virðilig lóg, sum bert áset- ur, hvussu vit skráseta okk- um. Samanumtikið var kjaki í tinginum lívligt, men var fyrst og fremst merkt av, at løgtingsmenn høvdu nógv- ar søgur at siga frá. Framtíðin er í ríkisfelagsskapinum – Í tráð við, at flokkurin fyrst og fremst vil tryggja væl- ferðina og samstundis ásanna vit, at tað er stórur tørvur á betringum á fleiri økjum, so síggja vit onga orsøk til at minka ríkisveit- ingina júst nú. Eisini tá hugsað verður um, at fíggjar- lógin fyri komandi ár nærk- ast einum undirskoti, virkar tað mestir sum um, at væl- ferðin verður sett til síðis fyri fullveldinum, sigur Lisbeth L. Petersen Mynd: Jens Kristian Vang Sambandsmenn ætlar sær á val við ríkisfelagsskapinum ovast á listanum Mynd: Jens Kristian Vang Misjavnar meiningar um navnalógina Eisini onkur málfrøðingur leitaði sær niðan í Útvarpshøllina henda dagin, tá ið navnalógin kom fyri tingið Jógvan á Lakjuni helt ikki nógv um viðurskiftini í navnalógini Mynd: Jens Kristian Vang Landsstýrismaðurin við vinnumálum legði týsdagin uppskot um ferðavinnupolitikk fyri tingið. Talan er um álit, sum ein arbeiðsbólkur innan ferðavinnuna hevur evnað til FERÐAVINNA Edvard Joensen Ásannandi at føroyska ferðavinnan stendur á ein- um vegamóti, hevur lands- stýrismaðurin við vinnu- málum fingið gjørt eitt álit um ferðavinnu í framtíðini. Álitið varð lagt fyri tingið týsdagin. Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður við vinnumál- um, sigur, at álitið um ferðavinnuna, hann nú leggur fram, er ein partur av tí samskipaða vinnupol- itikkinum, sum fyrr er frá- boðaður. Ferðavinnan er ein serlig- ur partur av inntøkugevandi vinnuni, sigur hann Ein partur, sum í ávísan mun brýtur av frá aðrari vanlig- ari vinnu. Bjarni Djurholm sigur, at ferðavinnan er sum so eing- in sjálvstøðug vinna, uttan ein samanrenning av fleiri pørtum. Bæði profession- ellari vinnu og ítrivi hjá fel- øgum og einstaklingum. Ymsir partar Nýggi ferðavinnupolitikk- urin er býttur upp í fýra partar, sum í álitinum verða nevndir: Leikluturin hjá tí almenna, karmar, netverk og hagtalsgreiningar. Hvør av hesum pørtunum verður síðan viðgjørdur í uppskot- inum, sum lagt varð fyri tingið týsdagin. Uppskotið er eitt hefti, sum skrivað er niður til ein- ar tólv síður burtur úr eini størri verkætlan, sum fyrr er gjørd, sigur Bjarni Djur- holm. Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður, sigur, at hug- sjónin aftan fyri uppskotið um framtíðar ferðavinnuna, greitt miðar ímóti, at vinn- an skal verða ein sjálvstøðu og berandi vinna, sum fer at seta dygd og tænastustøði í fremstu røð. Samstundis skal ferðavinnan sum sítt aðalmál leggja dent á at brúka og samstundis verja náttúru okkara, umhvørvi mentan eins og føroyska samfelagið sum heild, soleiðis at vit ikki offra nakað av okkara ser- eyðkennum fyri at tekkjast fremmandum ferðafólki. Tí tað er júst okkara ser- eyðkenni, fremmandamað- urin kemur at uppliva. Almenna uppgávan Hóast ferðavinnan er ein sundurgreinað vinna, sum røkkur at kalla í hvønn privatan krók, hevur tað almenna eina heilt greiða og sera týðandi upgávu at røkja. Tað er at menna Før- oyar sum ferðamannaland eins og at kunna um og marknaðarføra Føroyar sum ferðamál uttanlands, sigur arbeiðsbólkurin, sum hevur gjørt uppskotið um ferðavinnuna. Tá tosað verður um tað almenna innan ferðavinn- una, verður hugsað um Ferðaráðið, sum er almenni ferðavinnustovnurin undir Vinnumálastýrinum. Ferðaráðið skal millum annað hava til endamáls at fáa til vega eina góða og samskipaða tænastu, eins og syrgt eigur at vera fyri, at góðskan og trúvirðið hjá vinnuni altíð er í hæddini, sigur Bjarni Djurholm. Ferðafólk, sum koma til Føroya, eiga at kunna kenna seg trygg við tað, tey keypa. Tí skulu góðir karm- ar skapast um vinnuna við reglum, sum tillagaðar eru altjóða marknaðarsam- starvi, sigur Bjarni Djur- holm. Ferðafólk, sum koma hendanveg, skulu altíð kunna hava álit á, at tað, vit selja teimum, ber til at líta á, og at tær avtalur, gjørdar verða, halda. Og tað er ikki bara ein almenn uppgáva at syrgja fyri tí. Men so sanniliga eisini ein uppgáva hjá vinn- uni sjálvari, sigur lands- stýrismaðurin. Uppskotið hjá Bjarna Djurholm, landstýrismanni við vinnumálum, um ferða- vinnupolitikk í framtíðini kemur til aðalorðaskifti í Løgtinginum komandi týs- dag. Menna ferðavinnuna Ein av komandi døgunum fer Bjarni Djurholm, landsstýr- ismaður við vinnu- málum, at leggja uppskot fyri tingið um broytingar í lógini um Ferðaráð Føroya FERÐAVINNA Edvard Joensen Stýrið fyri Ferðaráð Føroya skal víðkast frá trimum limum til umleið tað dup- ulta. Tað fer helst at gera ar- beiðið hjá ráðnum tyngri, heldur formaðurin í Ferða- ráðnum. Í samband við uppskotið um framtíðar ferðavinnu- politikk, sum Bjarni Djur- holm hevur lagt fyri Løg- tingið, fer hann at leggja uppskot um umskipan av Ferðaráðnum. Ferðaráðið, sum tað er í dag, hevur eitt trímanna- stýri, sum er valt sambært løgtingslóg. Í lógini stendur soleiðis: »§ 3.1) Fyri Ferðaráðnum situr stýri við 3 limum, ið verða valdir soleiðis: 1 av Føroya landsstýri, ið er for- maður, 2 av Føroya lands- stýri eftir tilmæli frá ávika- vist flutningsfeløgum, her- undir ferðamanna- og kunningarstovum, og hotel- og gistingarhúsvinnuni, ið hvør sær skulu innstilla 3 evni. Stk. 2. Stýrið er hægsti myndugleiki fyri ferða- ráðnum og hevur ábyrgdina av virkseminum hjá ráðn- um. Formaður í stýrinum fyri Ferðaráð Føroya er Petur Oliver í Hoyvík. Hann sig- ur, at eftir hansara meting verður tað tyngri at arbeiða, tá stýrið fer at vaksa til tað dupulta ella so, um gingið verður eftir tí uppskoti, sum hann kennir til og væntandi fer at verða lagt fram. Hann sigur, at vinnan framvegis fer at gera inn- stilingar til síni umboð, men at tað fara at verða fleiri stýrislimir, sum velj- ast skulu av eitt nú Vinnu- málastrýrinum og Undir- vísingar- og Mentamála- stýrinum. Landsstýrismað- urin fer sjálvur at útnevna formannin í stýrinum. Petur Oliver í Hoyvík sig- ur, at hann ivast eitt sindur í, hvussu rætt tað er, um Ferðaráðið í framtíðini fer at verða stýrt av einum em- bætismannastýri heldur enn av vinnuni sjálvari. Og tað heldur hann vera eina løgna gongd undir einum høgra- liberalistiskum stýri, sum tað, vit hava í Føroyum í dag. At stýrið verður mans- sterkari, heldur hann vera fyri at ganga ynskjum á møti, frá pørtum, sum meta seg sjálvan at eiga sess í stýrinum. Formaðurin í Feðraráðn- um vísir á, at stýrið fyrr hevur verið væl størri, enn tað er nú, men varð tøvt til tað núverandi, júst við teirri grundgeving, at tað helst fór at virka betri. Og hann metir, at tað hevur gingið rímiliga væl at fáa teir tríggjar stýrislimirnar at samstarva, sigur Petur Oliver í Hoyvík, formaður í stýrinum fyri Ferðaráð Før- oya. At økja talið av stýris- limum, metir formaðurin kann fara at hava ein fjald- an møguleika fyri afturstigi við sær. Ferðaráðið umskipast Bjarni Djurholm, landsstýrismaður, fer at leggja fram uppskot um umskipan av Ferðaráðnum, sum formaðurin í Ferðaráðnum, Peter Oliver í Hoyvík, h.m., óttast fyri, kann hava fjaldar møguleikar fyri afturstigi við sær Mynd: Edvard Joensen Sjálvstýrisflokkur- in fer at hava eyka- aðalfund í Klaskvík leygardagin. Tá verður formansval- ið endaliga avgreitt POLITIKKUR Landsnevndin hjá Sjálv- stýrisflokkinum sam- tykti á fundi týskvøldið, at eykaðalkfundur verð- ur hildin í Klaksvík komandi leygardag. Á tí fundinum verður Sámal Petur í Grund formliga valdur til for- mann, sigur landsnevnd- arformaðurin, Edvard Hermansen. Edvard Hermansen fer sjálvur at leggja fram sína formansfrágreiðing til aðalfundin, sum ikki varð hildin seinasta leygardag, tá regluligi aðalfundurin ikki varð av nørkum vegna ov lítla undirtøku. Hvat hann fer at siga í frágreiðingini, vil Edv- ard Hermansen ikki av- dúka, uttan tað, at hann fer at leggja eina for- mansfrágreiðing fram, sum er merkt av hansra egnu støðu til floksmál- ið. Um metingarnar, sum Jógvan Mørkøre, sam- felagsfrøðingur hevur havt í pressuni um fram- tíðarstøðu Sjálvstýris- floksins, sigur lands- nevndarformaðurin, at hann metir tær í so svartskygdar. At fólkatingsvalið fer at verða vánaligt, væntar hann, men hann metir, at tað fer at bera til at koma aftur í aftur áðrenn løg- tingsvalið, sigur Edvard Hermansen. ej Eykaaðalfundur leygardagin C M Y K 7 6