hósdagur 8. november 2001síða 6

10 Nr. 216 - 8. november 2001 Nr. 216 - 8. november 2001 11 Finnleif Guttesen Sambandsveljari Av loysingarflokkunum hevur heimastýrislógin og ískoyti úr Danmark fingið mangt toyggið, hesi sein- astu 3 1/2 árini teir hava haft valdi í Føroyum. Havt verður sagt Undir viðgerðini av fíggj- arætlanini fyri 2002 sigur ein tinglimur hjá loys- ingarflokkunum, at heima- stýrislógin og ískoyti úr Danmark hevði alla ábyrgduna av kreppuni fyrst í níti árinum. Sama umboð sigur so, hygg hvussu gott tað gongur ídag, nú vit hava stýrt síðani 1998. Sannleikin Hvat er so verðuleikin, jú, samgonguflokkarnir hava stýrt síðani 1998 undir heimastýrislógini uttan broytingar og við vaksandi ískoyti frá Danmark. Væl- signaðir loysingarflokkar, hvar er trupuleikin? Ábyrgd At politikarar í loysing- arflokkunum liva í einum so fjarum verðuleika, at tey koma sær at siga við palliba, at vi minni fíggjar- orku fáa vit meira vælferð, tá má alt sum eitur ábyrgd vera fána burtur úr teirra hugaheimi. Hvar er trupuleikin og hvat er veruleikin? Hví hava tit hesar undirlutakenslurnar? Jacob Vestergaard, formaður Føroya Kommunufelag (FKF) hevur í nógv ár talað fyri, at greiða verður fingin á, hvørji málsøkir kommunurnar skulu umsita og hvørji landið skal umsita. FKF heuvr tí tikið undir við teimum ætlanum sum landstýrið hevur hesum viðvíkjandi, har roynt hevur verið at fingið greiðu á hesum, m.a. við álitinum um uppgávu og ábyrgdarbýti millum land og kommunur, sum er um at verða liðugt. Land og kommunur mugu taka støðu til, hvørji málsøkir komm- unurnar skulu umsita, og raðfesta hvussu økini verða flutt út til komm- unurnar. Neyðugu peng- arnir mugu fylgja við, og kommunurnar eiga í mest møguligan mun sjálvar at avgera, hvussu málsøkini verða umsit- in. Nøkur málsøkir eru, har land og kommunur í felag hava umsitið økið, og eru hesi økir lættari at leggja út til komm- unurnar, tí kommun- urnar her hava neyðuga umsitingarliga førleik- an. Dagstovnaøkið var eitt av teimum málsøkjunu- m, har kommunurnar høvdu drúgvar umsit- ingarligar royndir, og var tað tí upplagt, at hetta økið, sum tað fyrsta, bleiv lagt til kommunurnar. Flest allar kommun- urnar tóku undir við at dagstovnaøkið bleiv kommunalt burturav, og er hetta økið minst líka væl skipað í dag, sum tá land og kommunur umsótu tað í felag. Fyri FKF var tað ein sjálvfylgja, at tað nú vóru kommunurnar sum skuldu samráðast um lønir við avvarandi fe- lag, men hetta hevði Føroya Pedagogfelag longi um at finna útav ella góðtaka. Tað átti at sagt seg sjálvt, at felagið skuldi samráðast við tann sum er arbeiðsgevari og rind- ar lønina, alt annað hevði verið heit burt- urvið. Á vári 2000 fór FKF undir at fyrireika stovn- anina av Føroya Komm- unala Arbeiðsgevara- felag (FKA), og í ok- tober mánað sama ár, bleiv felagið stovnað. Hetta málið hevði verið umrøtt í FKF longi, men avgerðin um at flyta dagstovnaøkið út til kommunurnar, fekk gongd aftur á málið. FKA fór til verka beinan vegin, og gjørdi m.a. sáttmála við Føroya Arbeiðarafelag um løn- irnar v.m. hjá dagrøktar- unum. Onki hoyrdist frá Føroya Pedagogfelag fyrrenn felagið vendi sær til Fíggjarmálastýrið í februar 2001, t.v.s. 8 mánaðir eftir, at dag- stovnaøkið var lagt út til kommunurnar. Í staðin fyri at koma við ábreiðslum móti landstýrinum og komm- ununum, átti Føroya Pedagogfelag at tikið í egnan barm, ásanna síni mistøk, og roynt at fingið eitt gott samstarv við kommunurnar, sum bæði hava førleikan og viljan at umsita og menna dagstovnaøkið. Atli Hansen Gøtu 05.11.01 Um vikuskiftið hevði Sam- bandsflokkurin ein heyst- fund í Havn. Tann stóra lut- tøkan og tann stóri hugurin til at luttaka í orðaskift- inum bendir á, at tað eru stór álvarsmál, vit skulu taka støðu til á báðum teim komandi valunum - fólka- tingsvalið um stutta tíð og løgtingsvalið í seinasta lagi til várs. Fundurin tók undir við til hesi bæðið valini serliga at leggja dent á ríkisfelags- skapin, tað persónliga frælsi og vælferðina og sjálvt um nógv onnur mál vóru havd á lofti, so var breið semja um, at hesi í løtuni skuldu hava ovasta raðfesti hjá Sambands- flokkinum. Ríkisfelagsskapurin er upp á spæl. Eingin ivi um tað. Hesi bæði komandi valini verður úrslitið ein avgerð um ríkisfelgasskap ella fullveldi. Samband ella loysing. Tað er eingin tilvild, at flokkurin hevur valt júst hesi trý málini at fara til val upp á. Tey eru við stórari umhugsan vald burtur úr rúgvuni, tí tey hoyra saman ella eru ein fortreyt fyri hvørjum øðrum. Soleiðis er ríkisfelags- skapurin ikki nakað mál í sjálvum sær, men uttan hann vóru okkara persón- ligu frælsir - okkara rættur til at velja - ikki tey somu og uttan hann var vælferðin ikki á verandi støði. Eisini á nógvum øðrum økjum er ríkisfelagsskapurin ein for- treyt fyri verandi støði sum t.d. útbúgving, verja, rætt- arskipan, gjaldoyra, rætt til mangt og hvat o.m.a. Ríkisfelagsskapurin er tað umhvørvi, sum okkara samfelag gjøgnum tey seinastu meira enn 600 árini hevur ment seg í til at vera á sama støði sum okkara grannalond á øllum økjum Ein avtøka av ríkis- felagsskapinum vil tí vera ein avtøka av møguleikum fyri framhaldandi menning. Men ein avtøka vil eisini vera eitt høgg av nógvum bondum landanna millum, høgg, sum fara at hava ólekjandi sár við sær. Tí er tað ómetaliga um- ráðandi at gera sær greitt, at komandi fólkatingsval er eitt val um samband ella loysing og Sambandsflokk- urin mælir øllum veljarum til við eini atkvøðu fyri einum sambandsvalevni at vísa á ríkisfelagsskapin sum okkara møguleika fyri varveita vunnin persónlig frælsir og vunna vælferð. Ríkisfelagsskapur ella fullveldi ? Samband ella loysing? Viðmerkingar til grein frá Føroya Pedagogfelag um Dagstovnaøkið VIÐMERKINGAR C M Y K 11 10