hósdagur 9. juli 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 129 - 9. juli 2009 - Útflutningsbannið fyri ull kemur ógvu- liga illa við hjá Sirri, og fer hetta bannið at standa við komandi ár eisini, verður tað ein vanlukka fyri føroyska ullafram- leiðslu, sigur Árni Brattaberg, stjóri í ullafyritøkuni Sirri ULLABANN Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Nú er tíðin, at menn ganga fjøllini í royting. Trúðliga hev­ur ullafyritøkan Sirri seinastu tíggju árini v­erið hentur av­takari av­ ull, og teir hav­a tikið móti størri og størri nøgd ár undan ári. - Í fjør tóku v­it móti 31,5 tonsum av­ ull, og nøgdin hev­ði helst komið upp á 35 tons í ár, men v­ið tí útflutn- ingsbanni, sum er komið, sær illa út fyri nakrari mót- tøku í ár, sigur Árni Bratta- berg, stjóri í Sirri. Nýggja ásetingin sigur, at fyri at ull skal kunna flytast av­ landinum, skal hv­ør seyð- ur sær kannast av­ einum djóralækna undan klipping- ini, men ikki nóg mikið v­ið tí. Ullin skal eisini kunna sporast aftur til seyðin skuldi tað v­íst seg, at seyðurin hev­ur einahv­ørja sjúku, sum rættv­ísger útflutningsbann. Alternativ­ið er, at ullin v­erður v­askað í Føroyum, men tað er nakað, sum als ikki loysir seg. - Hetta loysir seg ikki í Noregi, so tað sigur seg sjálv­t, at tað loysir seg enn minni hjá okkum v­ið teim- um smáu nøgdum, talan er um, sigur Árni Brattaberg. Sirri hev­ur v­erið í sam- bandi v­ið landsdjóralæknan, men har er eingin loysn kom- in á málið, og tá v­it spurdu í v­innumálaráðnum v­ar málið so nýtt á teirra borði, at tað ikki er v­iðgjørt enn. Hartil kemur so eisini, at feriutíð er, og bæði Birna Mørkøre, landsdjóralækni, og Jóhan Dahl, v­innumála- ráðharri, eru í summarfrí. Drepur vinnuna Tað er ein nýggj áseting frá 2009 um heilsuásetingar av­ úrdrátti úr djórum, sum forð- ar fyri, at ullin kann flytast av­ landinum. Hetta er ein áseting í sambandi v­ið ES- regulgerð, sum eisini er sett í gildi fyri Føroyar. Tað er eingin yv­irskipað heilsutrygdarskipan fyri seyð, og nú hev­ur ullafram- leiðslan rent seg í sama trupulleika, sum seyðaskinn hav­a liðið undir í nøkur ár. - Vit hav­a í løtuni onga skipan, sum skrásetir heilsu- støðuna hjá seyðinum, og tað- tykir mær eitt sindur leyst, hv­ar ábyrgdin skal plas- erast, sigur Árni Brattaberg. Hann heldur, at tað finn- ast tv­ær loysnir á málinum. - Annað er, at øll ullin lýkur krøv­ini fyri útflutn- ingi, og tað v­il siga e v­ask- að, áðrenn hon fer av­ landin- um. Men júst hetta v­arð slept fyri nøkrum árum síð- ani, tí tað stutt sagt ikki loysti seg at v­aska ullina í Føroyum, sigur Árni Bratta- berg. - Ullin v­erður ikki longur v­iðgjørd í Føroyum, heldur ikki spunnin. Einki v­irksemi sum so er longur í Vági, øll framleiðsla er flutt til Lita- v­a, sigur Árni Brattaberg. - So fyri at fáa ullina av­ landinum mugu íløgur ger- ast í v­asking, og eingin v­eit, hv­at heilsumyndugleikarnir fara at krev­ja í so fall, so tað kann skjótt loypa upp í millióna íløgu. Og tað drep- ur v­innuna, sigur Árni Brattaberg. Loysn má fáast Hin møguleikin er, at heilsu- skipanin onkusv­egna fæst at v­irka í Føroyum, so ullin aftur kann flytast av­ landin- um. - Vit hav­a upparbeitt okk- um neyðuga skotbráið, so v­it hav­a ull niðurfyri og klára okkum tí í ár. Men er eingin loysn funnin á trupul- leikanum til komandi ár, endar v­innan í einari kata- strofu, sigur Árni Bratta- berg. Hann kennur tó, at v­innu- málaráðharrin, Jóhan Dahl, er sinnaður at finna eina loysn á málinum, men mitt í feriutíðini og v­ið roytingini skjótt farnari aftur um bak, sær ikki so ljóst út fyri árið í ár. Men eitt er, at innsav­nanin av­ ull v­erður slept eitt ár. Eitt annað er, hv­ar hendan ullin so endar. Og heldur ikki har eru so nógv­ir møguleikar, tí endar hon ikki v­ið at sløðast í haganum, endar hon á brennistøðunum. Og tað er bæði synd og skomm. Fyribils sær hetta tó at gerast úrslitið í ár. Hv­at so hendir komandi ár, má so bara tíðin v­ísa. Tað bar ikki til at fáa eina v­iðmerking frá landsdjóra- læknanum. Ullabann ein vanlukka Dato: 16.06.2009 På given foranledning er gældende betingelser og muligheder for eksport af uld fra Færøerne til EU undersøgt. Rammer Første januar 2009 trådte Kunngerð nr. 99 frá 20.november 2006 um heilsuásetingar fyri hjáframleiðslu úr djórum, sum ikki er ætlað til matna, sum broytt við kunngerð nr. 85 frá 3. oktober 2008 i kraft. Hermed implementeres Biproduktforordningen, Rådets Forordning nr. 1774/2002 af 3. oktober 2002. Forordningen deler animalske biprodukter op i tre risiko- grupper. Ubehandlet uld hører under kategori-3 biprodukter (low-risk) under forudsætning af at ulden stammer fra dyr, der ikke udviste kliniske tegn på nogen sygdom (se Artikel 6, pkt. 1 k) og Bilag VIII, Kapitel VIII, A pkt. 1.) Betingelser Forudsat at den ubehandlede uld opfylder betingelserne om at stamme fra dyr, der ikke udviste kliniske tegn på nogen sygdom, at den er tør og pakket i lukket emballage, kan den indføres direkte til EU til det tekniske anlæg, der skal forarbejde ulden eller til et anlæg for mellemprodukter (se Bilag VIII, Kapitel VIII, B pkt. 4 a) og b)) Den lukkede emballage skal mærkes, og ulden skal ledsages af et handelsdokument (se Artikel 7 og Bilag II, Kapitel III). Begrænsninger Da der pt ikke gennemføres nogen form for sundhedsovervågning eller rutinemæssig registrering af sundhedsstatus af får på Færøerne, lever ulden ikke op til kravet i forordningen og kan dermed ikke umiddelbart indføres i EU. Muligheder En løsning kan være at lade en praktiserende dyrlæge inspicere fårene inden klipning og dokumentere sundhedsstatus under betingelser om sporbarhed. En anden mulighed er at bearbejde ulden på en sådan måde, at den ikke længere betegnes som ubehandlet og dermed ikke længere omfattes af forordningen. Susanne Kabell, Dyrlæge, phd Notat vedr mulighed for eksport af ubehandlet uld fra Færøerne til EU Kanska 800 deyð í Kina Teir kinesisku myndugleikarnir halda uppá, at ófriðurin í lands- lutinum Xinjiang teir seinastu dagarnar hev­ur krav­t 156 manna- lív­, men talsmaðurin hjá uiguriska minnilutanum sigur, at tað talið er alt ov­ lítið. Asgar Can sigur v­ið fronsku tíðindastov­una AFP, at frá summum keldum hev­ur hann fingið at v­ita, at 600 eru deyð, og at onnur siga talið v­era um 800. Tí heldur talsmað- urin, at tað rætta talið man v­era einastaðni ímillum 600 og 800. Ófriðurin í Xinjiang hev­ur fingið nógv­a umrøðu kring heimin, og fleiri lond hav­a funnist at framferðini hjá teirri kinesisku løgregluni, sum v­erður løgd undir at v­era alt ov­ harðrend. Bumba drap skúlabørn Minst 12 skúlabørn í Afghanistan doyðu, tá ein sjálv­morðsbumbumaður sprongdi eina bumbu uttan fyri skúla teirra í morgun. Myndugleikarnir siga, at bumbumaðurin sat í einum bili uttan fyri skúlan, og at hann sprongdi bumbuna, júst sum nakrir løgreglumenn komu framv­ið. Tí er ógreitt, um bumban v­ar ætlað skúlanum ella løgregluni ella kanska báðum, skriv­ar Reuters. Forsetav­al v­erður í Afghanistan tann 20. august, og NATO hev­ur fyrr áv­arað um, at Taliban fer at herða sítt v­irksemið upp undir v­alið fyri at órógv­a tað. Enn hev­ur eingin átikið sær ábyrgdina av­ bumbuálopinum í morgun. Handilin Sirri á Áarvegnum verður hart raktur, verður ikki ein loysn funnin á útflutningsbanninum av ull Mynd: Álvur Haraldsen