mikudagur 24. oktober 2001síða 9

Nú hann skal verða landsliðsvenjari í Luksemborg verður góður møguleiki hjá Allani Simonsen at nýta royndirnar, sum hann hevur fingið í Føroyum, og tað fer at bera illa til at gera hann til tapara LUKSEMBORG OG LANDSLIÐSVENJARIN Jóannes Hansen Allan Simonsen fer komandi árini at hava sama setningin at røkja, sum hann hevur havt tey átta árini, hann hevur verið landsliðsvenjari í Føroyum. Tað er skil í tingunum hjá Allani. Fyrst varð tað kunngjørt, at hann ikki fór at halda fram í Føroyum, so var hann í Føroyum og segði farvæl, og tá hann var gott og væl komin aftur til Danmarkar, vórðu tíðindini mánakvøldið almenn um, at nú verður Allan Simon- sen landsliðsvenjari hjá Luksemborg. Í Luksemborg skal Allan Simonsen loysa Paul Phillip av. Hann er ættaður úr Luksemborg og hevur havt venjarastarvið í 17 ár. Tað er heimsmet fyri allar teir venjararnar, sum nú hava ábyrgdina av lands- liðum. Tá Luksemborg 1. sep- tember í ódnarveðri tapti 1–0 á Svangaskarði, var Paul Phillip illa hýrdur. Tá fregnaðust tíðindamenninir hjá Luksemborg fyri at vita, hvussu nógv Allan Simonsen fekk í løn. Teir vistu at siga, at teirra venjari fekk meiri enn tvær ferðir so nógv, sum venj- arin hjá føroyska liðnum, og tað er nevyan sannlíkt, at Allan Simonsen er verri løntur, enn nú fyrrverandi venjarin hjá Luksemborg var. Royndur sum fáur Tað er ein venjari við ógvuliga nógvum altjóða royndum, sum Luksemborg nú hevur fingið. Allan Simonsen stóð á odda fyri føroyska landsliðnum í 52 dystum. Allan Simonsen er í DBU skrásettur at hava spælt 56 landsdystir og at hava skorað 21 mál. Men hetta er ikki heilt rætta talið. DBU gjørdi í síni tíð av, at ein dystur, sum Allan Simonsen spældi á einum europeiskum úrvalsliði ímóti italska landsliðnum, skuldi telja sum landsdyst- ur. Dysturin varð spældur 25. februar í 1981 á olymp- iska leikvøllinum í Rom. Inntøkan fór til tey í Italia, sum um hetta mundið vóru rakt av jarðskjálvta. Europa liðið vann 3–0, og Allan Simonsen skoraði eftir 33 minuttir fyrsta málið. Umframt at hava verið landsliðsvenjari og at hava verið landsliðsspælari, so hevur nýggi venjarin hjá Luksemborg so nógvar royndir sum nakar frá al- tjóða dystum fyri lið – fyrst og fremst frá teimum trim- um Europa Cup kapping- unum (meistarar, steypa- vinnarar og UEFA). Sami setningur Tað hevur verið nevnt fleiri ferðir, at nú skuldi Allan Simonsen royna størri avbjóðingar. Men fyrrver- andi føroyski landsliðs- venjarin hevur valt eina avbjóðing, sum er akkurát tann sama sum tann, ið hann nú hevur sagt farvæl til. Luksemborg telist mill- um minstu fótbóltstjóðirnar í Europa. Úrslitini hjá teimum hava tey seinastu árini verið lakari, enn tey hjá Føroyum hava verið. Men tað hava verið onkrir glottar, t. d. tá teir í HM undankappingini taptu 2–1 á heimavølli ímóti Russ- landi. Krøvini til Allan Simon- sen verða, at hann skal útinna somu uppgávu, sum hann hevur gjørt í Før- oyum. Í Føroyum hevur hann víst seg hava havt hegni til hetta. Um tað ikki eydnast á sama hátt í Luks- emborg, so verður trýstið á venjaranum ikki so stórt, sum tað verður á spælar- unum og teimum, sum hava ábyrgdina av karmunum kring landsliðið. Tað hevur Allan Simonsen neyvan nakað ímóti, tí hann er frá tíðini í Borrusia Mönchen Gladbach og serliga Barce- lona mettaður av trýsti frá øllum síðum. Føroyingar kunnu ikki annað enn ynskja Allani Simonsen alt tað besta í nýggju avbjóðingini. Eftir at UEFA hevur flokkað europeisku tjóðirnar til EM undankappingar lutakastið er tað ikki serliga sannlíkt, at Føroyar og Luksemborg aftur koma í bólk saman. Men nú mátti tað ligið væl fyri hjá Fótbóltssamband- inum at fingið avtalu um vinadystir millum Luksem- borg og Føroyar – á heima- vølli og útivølli. Men tað kann sjálvsagt ikki gerast, fyrrenn FSF hevur gjørt avtalu við ein nýggjan landsliðsvenjara. Kenslurnar gera ikki mannin minni Farvæl samkoman saman við Allani Simonsen fríggjadagin gjørdist iva- leyst meiri kensluborin, enn nakar hevði ímyndað sær. Tá ein spælari frá átjan ára aldri og í sjey ár hevur verið skúlaður í Týska- landi, so er nærliggjandi at hugsa sær, at alt, sum eitur kenslur, er programmerað burtur. Fríggjadagin sást, at soleiðis er tað ikki hjá All- ani Simonsen, og tað ger hann ikki til minni mann – í hvussu so er ikki í eyg- unum á føroyingum. Fimtan ára gamalt minni Hetta var ikki fyrsta ferðin, at kenslurnar fóru við Allani Simonsen í farvæl støðu. Eftir at hann í fyrsta dyst- inum í EM endaspælinum í Fraklandi í 1984 hevði brotið beinið, megnaði Allan Simonsen ikki at endurvinna sjálvsagda plássið á landsliðnum hjá Sepp Piontek, men hann var við í danska hópinum í HM endaspælinum í Meksiko í 1986. Eftir heimkomuna var greitt, at Allan ikki skuldi halda fram á landsliðnum. Hann fekk kortini høvi at siga farvæl í Ítróttarparkini í Keypmannahavn, sum tað tá kallaðist, og tað gjørdist ein kenslurík løta. Mótstøðuliðið var Vestur- týskaland, sum vann 2–0. Undan dystarbyrjan stóð Allan Simonsen saman við liðfeløgunum – millum teirra vóru m. a. núverandi venjararnir hjá Danmark Morten Olsen og Michael Laudrup – og lurtaði, meðan 43.000 áskoðarar sungu tjóðsangin. At tað yvirhøvur kom fram, hvat bylgdist í Allani Simonsen hesa løtuna, syrgdi ein myndamaður hjá Politiken fyri. Hann var eitt sindur seinur til dystin. Tá hann setti fótin inn á vøllin, fóru teir at syngja tjóð- sangin, so hann noyddist at standa stillur. Hann setti myndatólið við størstu linsuni fyri eygað og smekkaði til. Úrslitið fór kring allan heimin. Talan var um nærmynd av Allani Simonsen, og klokkuklár sóust tárini í eygnakrókun- um. Myndin varð kosin besta pressumyndin í 1986, og hon gjørdist eisini kend uttanfyri Danmark. Allan spældi 21 minuttir, so varð hann skiftur út við John Eriksen. Lógvabrestirnir dundu omanyvir grasvøllin, og Allan Simonsen var ógvuliga rørdur. Um myndirnar og upp- tøkurnar í ÍSF húsinum síðsta fríggjadag hava verið frammi uttanfyri føroysku landoddarnar, hava vit einki hoyrt um. Men nú snýr tað seg um Luksemborg, og tað ynskja vit Allani Simonsen alt tað besta við! Nr. 205 • mikudagur • 24. oktober 2001 • 75. árgangur • www.sosialurin.fo AGF lyfti seg upp um niðurflytingar- strikuna, og munurin øktist millum AaB og Brøndby SUPERLIGAN Jóannes Hansen Síðsti dysturin í trett- anda umfarinum í super- liguni var mánakvøldið á skránni í Aalborg. Næstfremsta liðið, AaB, hevði vitjan av næst- aftasta liðnum, AGF. Í spælinum var stórur munur á. Men tað var botnliðið, sum var omaná. AGF spældi hugflogsríkt og sann- førandi, meðan AaB var sera skinklut í verju- partinum og vísti einki hugflog í álopspartinum. Tá ikki stórt meiri enn tíggju minuttir vóru farnir, var AGF á odda við tveimum málum, og tað kom AaB seg ong- antíð eftir. Bæði málini vórðu skorað uttanvert brotsteigin, og í báðum førunum hevði botnliðið marginalirnar við sær – tað plaga annars at vera teir, sum frammanundan eru væl fyri, ið hava marginalirnar við sær. Í 2. hálvleiki royndi AaB at koma afturíaftur. Og tá teir tíðliga í 2. hálvleiki eftir horna- spark høvdu minkað um munin, lá í luftini, at tað skuldi eydnast. Men eftir lítlari løtu fór luftin úr spenningsballónini. AGF økti til 3–1, og beinanvegin aftaná sá toppskjúttin hjá AaB, Indrek Zelinski, reytt fyri fullkomuliga høv- uðleysa hevnisøku. Nocko Jockovic varð skiftur inn, og hann stútaði til 4–1. Sigurin hevði við sær, at AGF lyfti seg upp um Vejle, sum nú er niðan fyri niðurflytingarstrik- una. Í AGF er lagið gott. Í síðstu viku fingu teir lyfti frá góðum vinum um, at fleiri milliónir skulu leggjast í felagið, mánakvøldið fingu teir trý stig, og tað vísti seg, at pólverski spælarin, sum teir hava leigað, er sannur fongur. Hann eitur Tomasz Mazurkie- wicz. Hesin maðurin er liðformaður á pólverska OL landsliðnum. Hann skoraði til 2–0 ímóti AaB, og hyggjararnir hjá TV3+ valdu hann til besta spælara í Aalborg. Botnurin vann á toppinum Allan valdi tryggu loysnina Krøvini til Allan Simonsen í Luksemborg verða, at hann skal útinna somu uppgávu, sum hann hevur gjørt í Føroyum 17 16 Nr. 205 - 24. oktober 2001 Hóast vit enn ikki vita, hvussu sam- gongumøguleikarnir verða eftir næsta val, so heldur ein av royndu tjóðveldis- politikarunum gjøgnum skjótt 35 ár, Finnbogi Ísakson, at tað er skeivt at læsa seg so fastan, at tað bara verða tveir blokkar. Hann heldur, at Tjóðveldisflokk- urin skal ongantíð læsa seg so fastan, at hann bara kann brúk- ast í andstøðu. UPPSTILLING OG LØGTINGSVAL Jan Müller Valfeburin er av álvara farin at gera um seg. Tað sæst og hoyrist eitt nú á lýs- ingunum frá valfeløgunum, sum so smátt eru farin at hugsa um uppstillingina til løgtingsvalið. Tað verður í seinasta lagi 30. apríl kom- andi ár ella um gott og væl eitt hálvt ár. Flokkarnir eru so smátt farnir undir uppstillingar- fundirnar. Vit hava longu hoyrt um 1. uppstillingar- fundin hjá Sambandsflokk- inum á Strondum. Javnað- arflokkurin í høvuðsstaðn- um hevði sín fyrsta upp- stillingarfund mikukvøldið, og Tjóðveldisflokkurin í Suðurstreymoy hevði fyrsta uppstillingarfundin næst- síðsta mánakvøld. Av tí at talan er um 1. uppstillingarfundir ber í flestu førum ikki til at siga við vissu, hvussu endaligu listarnir koma at síggja út. Vit hava eisini skilt á lagn- um, at tað á fundunum hjá Tjóðveldisflokkinum og Javnaðarflokkinum í Havn varð ikki atkvøtt um, hvør skal koma á listan. Tað verður gjørt á øðrum og triðja uppstillingarfundun- um. Í staðin varð fyrsti uppstillingarfundurin brúktur til at koma við upp- skotum um, hvørji skulu kappast um at koma upp á listan. Millum tey, sum vóru í uppskoti á fundinum hjá Tjóðveldisfelagnum í Havn vóru tey fýra umboðini, sum í hesum valskeiðnum umboða Suðurstreymoyar valdømi í landspolitikkin- um. Á valinum í 1998 fekk Tjóðveldisflokkurin í Suð- urstreymoy tríggjar um- dømisvaldar tingmenn. Tað vóru Høgni Hoydal, Annita á Fríðriksmørk og Finnbogi Ísakson. Tá Høgni Hoydal fór í landsstýrið, kom Finn- ur Helmsdal í løgtingið. Umframt tey omanfyri nevndu vóru millum hini, sum vóru í uppskoti, Hildur Patursson, sum viðhvørt hevur verið avloysari í hes- um valskeiðnum, og bý- ráðslimirnir Jógvan Arge og Leivur Hansen, og so Karin Kjølbro. Haraftrat vóru eisini mong onnur nøvn. Á uppstillingarfundinum hjá Tjóðveldisflokkinum í Suðurstreymi mánakvøldið var Finnbogi Ísakson í upp- skoti at koma á listan. Men Finnbogi Ísakson vildi ikki á fundinum siga, um hann er sinnaður at stilla upp aftur. Løgtingsformaðurin segði, at hann á øðrum upp- stillingarfundi fer at boða frá, um hann ætlar at stilla uppaftur ella ikki. 35 ár síðani fyrstu ferð Finnbogi Ísakson er tann av núverandi tinglimunum, sum varð fyrst valdur í løg- tingið. Longu í 1966 var Finnbogi Ísakson, sum tá var 23 ára gamal, valdur inn á ting fyri Tjóðveldis- flokkin í Norðoyggjum. 8. november í ár eru sostatt 35 ár síðani tann ungi tjóð- veldismaðurin fyrstu ferð setti fót sín innum tinggátt. Finnbogi umboðaði Tjóðveldisflokkin í Norð- oyggjum inntil í 1984, tá hann ikki stillaði uppaftur. Tá hann í 1988 stillaði upp- aftur, var tað í Suður- streymi. Har kom hann á ting, tá Jóngerð Purkhús fór í landsstýrið. Síðani 1990 hevur Finnbogi verið vald- ur hvørja ferð í Suður- streymoyar valdømi. Hann hevur verið landsstýris- maður fleiri ferðir, og í hes- um valskeiðnum er hann løgtingsformaður. Tað er eingin loyna, at tað millum manna hevur verið gitt, um Finnbogi Ísakson fór at stilla upp aftur til løgtingið. Hann sigur við Sosialin, at skuldi hann funnið uppá at tikið seg aftur, so vildi tað ikki verið á 1. uppstillingar- fundinum. – Lat meg siga tað soleiðis: eg umhugsi støðuna. Uppá fyripspurning um hann hevur orku til at royna enn eitt skeið sigur Finn- bogi Ísakson, at tað hevur hann nokk. Aldurin er so heldur ikki meira enn 58. Og líkindi at fáa nakað lík- inda starv eru kanska held- ur ikki so góð. Hugurin at halda fram er eisini til steð- ar. – Men hví so ikki taka eitt tørn aftrat: – Tá man hevur verið so leingi í polit- ikki, so er tað ein spurning- ur, nær tú skal gevast. Kappingin er eisini sera stór staðfestir tingmaðurin. Ansa eftir blokkum Tað er einki dulsmál, at tað í Tjóðveldisflokkinum eins og í øllum øðrum flokkum eru ymsar meiningar um, hvør er skilabesta kósin at halda, hóast semja kann vera um grundsjónarmið- ini. Og Finnbogi Ísakson hevur verið mettur at hoyra til tann gamla og meira hóvliga partin av flokkin- um. Tað kom tí ikki dátt við, tá hann í sambandi við føðingardagshald hjá ein- um av tingmonnunum á Gamla Apoteki fyrr í ár segði seg sakna størri sam- starv millum flokkarnar og nevndi í tí sambandinum, at formenninir í stóru flokk- unum fyrr dugdu betur at samstarva tvørtur um blokkmark. – Og tað meini eg framvegis leggur hesin royndi politikarin aftrat. Tá spurt verður um sam- gongumøguleikum eftir næsta val er Finnbogi Ísak- son eitt sindur varin. – Er meiriluti fyri eini sam- gongu, sum vil fara úr rík- inum, ið er høvuðsenda- málið hjá Tjóðveldisflokk- inum, so má man rokna við, at Tjóðveldisflokkurin vil halda fram í tí samgonguni. Men hinvegin kann man ikki siga, at møguleikarnir fyri øðrum samgongum ikki eru til steðar. Tað veldst um, hvussu valúrslit- ið sær út. Man kann ikki læsa seg so fastan, at tað bara verða tveir blokkar og so ikki meira. – Hevur tú varhugan av, at Tjóðveldisflokkurin síð- ani formansskiftið hevur læst seg ov fastan til bara tveir blokkar í føroyskum politikki? – Nú gjørdist støðan so serstøk eftir seinasta val. Tað er nokk meira tað sum hevur ført til, at tað sær út sum tað bara eru tveir blokkar í løtuni. Verður val- úrslitið eitt sindur øðrvísi so sær myndin væl eisini øðrvísi út. – Men sær tú ein vanda við tí blokkpolitisku linju, sum leiðslan í flokkinum hevur valt, at Tjóðveldis- flokkurin kann koma at úti- loka seg sjálvan eftir valið? – Tað vóni eg í hvussu er ikki. Men eg haldi, at Tjóð- veldisflokkurin skal ongan- tíð læsa seg so fastan, at hann bara kann brúkast í andstøðu. Karin Kjølbro ikki aftur Millum hini uppskotini á uppstillingarfundinum hjá flokkinum í høvuðsstaðn- um var eisini Karin Kjøl- bro, sum sat í løgtinginum frá 1978 og fram til 1990. Karin var – saman við Jonu Henriksen – fyrsta kvinnan, sum varð vald á ting. Frammanundan høvdu Malla Samuelsen og Jona Henriksen verið í tinginum sum eykalimir fyri ávika- víst Marius Johannsen úr Sjálvstýrisflokkinum og Jákup Lindenskov úr Javn- aðarflokkinum. Tað eru uttan iva mong tjóðveldisfólk, sum vildu ynskt at sæð Karina aftur í politiki, tí hon var jú var ein markant løgtings- kvinna. Hon hevði stóran áhuga fyri kvinnuspurning- um og sosialpolitikki, men hon gjørdi eisini vart við seg, tá t. d. stóru skipa- pakkarnir vórðu viðgjørdir í áttati árunum. Karin hevði fleiri ferðir sjónarmið, sum avgjørt ikki vóru í tráð við sjónarmiðini hjá teimum, sum tóku avgerðirnar og sum hon var í samgongu við. Heldur ikki hjá teim- um, sum høvdu valdið í hennara egna flokki. Men hvat sigur Karin Kjølbro so sjálv til at verða í uppskoti til valevni til komandi løgtingsval: – Eg var ikki á fundinum og veit einki um hatta. Tá eg fór úr politikki, so fór eg. Tað var ikki við tí fyri at koma aftur, og tað hevur heldur ongantíð verið í huga mín- um at gerast virkin politik- ari aftur. Karin Kjølbro vil heldur hava, at ung og nýggj fólk skulu koma framat. Hon hevur fram- vegis stóran áhuga fyri pol- itikki og vil gera sítt at lyfta við. – Man kann royna at lívga um sín flokk uttan, at man er aktivur politikari. Eg havi havt mína tíð. Royndi at arbeiða nógv ta tíð tað var og haldi meg ikki av avlopsorku til tað longur. Ein av tungu kanónunum í Tjóðveldisflokkinum, Finn- bogi Ísakson hevur enn ikki gjørt av, um hann fer at stilla uppaftur til løgtingsvalið. Finnbogi Ísakson umhugsar sína støðu Ein nýggj ES-frágreiðing staðfestir, at eitt óhapp á end- urvinningarverkinum Sella- field kann fáa álvarssamari avleiðingar enn spreingingin á kjarnorkuverkinum Tjerno- byl í Ukraina fyri fimtan árum síðani. Umhvørvisfelagsskapir og onnur hava leingi kravt, at bretsku myndugleikarnir skulu steingja verkið í Sella- field, og nú verður hildið, at tann nýggja frágreiðingin fer at gera, at trýstið á bretsku stjórnina verður uppaftur størri. Sellafield-verkið er bara tíggju fjórðingar frá írsku strondini, og írsku myndug- leikarnir hava leingi sagt seg bera ótta fyri, hvat kann henda, um eitt óhapp hendir á verkinum Yvirgangsatsóknin í USA tann 11. september hevur ikki gjørt fólk tryggari, og sambært bretsku tíðinda- stovuni Reuter verður tað ikki mætari, tá innihaldið í nýggju ES-frágreiðingini verður alment. – Langtíðar avleiðingarnar av einum leka á Sellafield- verkinum kunnu gerast munandi vandameiri enn av- leiðingarnar av Tjernobyl- vanlukkuni. Hetta kemst ser- liga av teimum stóru nøgdun- um av cesium-137, sum eru í tangum á Sellafield-verkin- um, stendur m. a. í frágreið- ingini, sum umhvørvisstovn- urin Wise Paris hevur gjørt fyri ES-myndugleikarnar. Kanningar hava longu stað- fest, at geiðslavirkna dálking- in frá Sellafield-verkinum er longu størri enn tað, sum ES- nevndin og OSPAR-samtykt- in um vernd av vistfrøðini í havinum meta ráðiligt. (Fartekst) Myndugleikarnir í amerik- anska statinum Texas avrætt- aðu mánadagin tann 33 ára gamla drápsmannin Gerald Mitchell, sum var dømdur til deyða fyri eitt morð fyri 16 árum síðani. Gerald Mitchell bleiv av- rættaður við eiturinnspræn- ing. Hann er tann 14., sum er avrættaður í Texas í ár. Mannarættindafelagsskap- ir sum Amnesty Internation- al og Human Rights Watch høvdu biðið dómsvaldið ógylda deyðadómin, so Ger- ald Mitchell kundi fáa lív- langa fongsulsrevsing ístað- in, men uttan úrslit. Lagnan hjá tí 33 ára gamla drápsmanninum varð enda- liga staðfest, tá hægstirættur mánadagin havnaði einari áheitan um grið, samstundis sum guvernørurin í Texas, Rick Perry, vísti aftur einari áheitan um at útseta avrætt- ingina 30 dagar. 19 av teimum 253, sum eru vorðin avrættað, síðani amerikanski hægstirættur ógyldaði forboðið ímóti deyðarevsing fyri 25 árum síðani, vóru yngri enn 18 ár, tá tey framdu lógarbrotið, sum tey seinni vórðu dømd til deyða fyri. (Fartekst) Leki í Sellafield kann gerast verri enn Tjernobyl Aftur stríð um deyða- revsing í USA Samstundis skal Yasser Ara- fat steðga teimum víð- gongdu palestinsku felags- skapunum. Amerikanska stjórnin vil nú hava ísraelsku stjórnina at taka sínar herdeildir og stríðsvognar úr teimum um- ráðum, sum palestinsku sjálvsstýrismyndugleikarnir hava umsjón við. Samstund- is skal ísraelska stjórnin lova, at hon fer ikki at senda hermenn ella stríðsvognar til teir palestinsku býirnar aftur. So greið vóru boðini, sum talsmaðurin hjá uttanríkis- ráðnum í Washington, Philip Reeker, kom við í gjár. – Vit hava skilt á ísraelsku stjórnini, at hon ætlar at taka hermenninar og stríðsvogn- arnar aftur. Tað eigur Ísrael eisini at gera alt fyri eitt, og hetta seinasta átakið eigur eisini at vera tað seinasta av hesum slagnum, segði Philip Reeker. Samstundis mælti hann palestinska leiðaranum Yass- er Arafat til at gera alt, sum gerast kann, til tess at steðga harðskapinum og yvirgang- inum. Philip Reeker helt eis- ini, at teir palestinsku mynd- ugleikarnir eiga at revsa teir, sum mótarbeiða áhugamál- unum hjá palestinska fólkin- um. Palestinska trygdarráðið segði mánadagin, at teir, sum myrdu ísraelska ráðharran Rehavam Zeevi, arbeiddu ímóti palestinsku áhugamál- unum. Ísraelska stjórnin hevur kravt at fáa teir, sum myrdu ráðharran, men tí hevur Arafat sýtt fyri. Ísraelski herurin hevur lopið á fleiri mál seinastu dagarnar, og meira enn 20 palestinar eru deyðir í álopunum. (Fartekst) USA vil hava Ísrael at taka seg aftur C M Y K 16