týsdagur 21. juli 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 137 - 21. juli 2009 Eftir at samgongan skerdi stuðulin til heilivág til pen sjón­ ist ar, eru tað fleiri pen sjón istar, sum mu gu halda upp at at taka neyðugan heili­ vág Pensjónistalív Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tá ið eini pensjónisthjún nú ein dagin fóru á Apotek­ ið eft ir heilivági, fingu tey ein rætti ligan skelk. Tey eru von við at heili­ vág ur in kostar 400 krónir. Men hendan dagin í farnu viku, tey vóru á apotekinum, kost aði hesin sami heili­ vág ur in brádliga 2200 krón ur. Orsøkin til hesa risa prís­ hækk ingina, er, at sam­ gong an hevur samtykt at sker ja stuðulin til heilivág til pensjónistar. Áðrenn broytingina skul­ di hvør pensjónistur, sum onki annað hevði at liva av, utt an fólkapenjón og sam­ halds fasta, betala 200 krón­ ur um ársfjórðingin fyri heili vág. Restina fekk hann ókeyp­ is. Men nú er minsta tilskotið hækkað upp í 400 krónur um ársfjórðingin. Men, tað, sum er uppaftur álvarsligari er tað, at nú er alt tilskot eisini avtikið til heili vág, sum sjúkrakassin ikki gevur tilskot til. Her er talan um vitaminir, jarntablettir, kálktablettir og annað ískoyti. Ikki ráð til heilivág Avleiðingarnar av hesum spari til takinum hjá sam­ gongu ni er farið at merkjast av álvara nú eftir 1. juli, tá ið ein nýggjur ársfjórðingur byrj aði. Og tað var hetta, sum rakti áðurnevndu pensjón­ ista hjún sum ein hamara í høvd ið hendan dagin, tey vóru á apotekinum eftir heili vági. Umframt ymsan vanligan heiliv ág, var tað neyðugt hjá hesum hjúnunum at fáa kálk fyri at halda beina­ grind ina sterka og jarn fyri at halda blóðprosentinum um framt annan heilivág. Men nú er avgjaldið til alt hetta tikið av og tí fingu tey hesuferð eina rokning í høvdið á Apotekinum upp á 2200 krónur fyri hendan árs fjórð ingin, har tey áður plag di at betala 200 krónur í part, ella 400 krónur til­ samans. Neyðugt ískoyti Sigvald Kristiansen, for­ mað ur í Landsfelag Pen­ sjón is ta, sigur, at hetta er eitt av teimum ógvusligu dømu num. Men hann staðfestir, at hetta var ein ómetaliga dygg ur smeitur hjá einum pen sjón ista hjúnum, sum onki annað hava at liva av uttan fólkapensjón og sam­ hald fasta. Men Sigvald Kristiansen, sig ur, at sum mánaðurin líð ur, fáa tey í Landsfelag Pen sjón ista fleiri og fleiri frá boð a n ir frá pensjónis t­ um, sum mugu gjalda fleiri hundr að krónur meiri fyri heili vágin, enn tey plaga. Hann er eisini lækni og hann sigur, at tað er avgjørt neyð ugt, at pensjónistar fáa vitam in ir kálk og annað ískoy ti fyri at sleppa undan skað um og sjúkum. Men skerjingin hjá sam­ gonguni rakar eisini ymsan kost til sjúklingar við sukur­ sjúku, so skulu teir fram­ hald andi halda seg til rætta kost in, er tað blivið dýrari at hava sukursjúku. Pensjónistar siga fyri Sosiali num, at tað nú er bliv ið ein fíggjarligur spurn ingur, hvat tey fáa ráð til av heilivági, sum tey eiga at taka fyri at varðveita eina so góða heilsu, sum gjørligt. Sum tað sæst í aðrari grein her á síðuni, ætlar Miðflokkurin nú at broyta lógina aftur, so at pensjónistar aftur fáa bíligari heilivág. So skjótt Løgtingið kem ur saman á ólav søku, sleppur tað at taka støðu til pensjónistar fram­ hald an di skulu hava so dýran heilivág at teir ikki hava ráð at taka hann, sigur Jen is av Rana úr Mið flokki­ num Pensjónistalív Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo ­ Løgtingið eigur at rætta eitt mistak, áðrenn óneyðug­ ar vanlukkur raka pen sjón­ is t ar nar. Jenis av Rana, sigur, at so skjótt Løgtingið kemur sam an á ólavsøku, fer Mið­ flokkurin at leggja uppskot fram um at lata pensjónistar fáa bíligari heilivág. Hann vísir á, at sam­ gongan hevur skert tilskotið til heilivág til pensjónistar. Men samstundis er tilskotið tikið av til heilivág, sum sjúkra kassin ikki gevur til­ skot til. Her er talan um vitamin ir, mineralir, kost í­ skoy ti og ymsan pínu still­ an d i heilivág. Stuðulin verður roknaður fyri hvønn ársfjórðin og sum vit greiða frá í aðrari grein her á síðuni, eru av leið ingarnar av hesum rætti liga farin at merkjast nú eftir 1. juli, tá ið nýggjur ársfjórðingur byrjaði. Jenis av Rana sigur, at nú fer Miðflokkurin at leggja uppskot fyri Løgtingið, so at tilskot aftur verður latið til vitaminir, mineralir og annað, sum nú hevur mist til skotið. ­ Tá ið samgongan skerdi til skotið, varð ávarað ímóti hes um í Løgtinginum, sigur Jen is av Rana, formaður í Mið flokkinum. Ávaringarnar vóru rættar Hann sigur, at fleiri løg­ tings limir vístu á, at vandi er fyri, at pensjónistar, sum ikki hava góðar eftir lønar­ skipan ir, ikki longur hava ráð til at keypa týdn ing ar­ mikl an heilivág. Hann sig­ ur, at hjá heilt nógvum pen­ sjón istum eru vitaminir, mineral ir, ymiskur náttúru­ heilivágir sera týdn ing ar­ mikl ir og tí eiga teir eisini at fáa tilskot til hann. ­ Og nú teir fyrstu dagar­ nar í juli mánaða eru farnir aftur um bak og pen sjón­ istar nir fara eftir heilivági til hendan ársfjórðingin, vís ir tað er, at ávaringarnar vóru rættar, tí summar av rokn ing unum eru rættiliga nógv hægri, enn pen sjón­ istar nir eru vanir við. ­ Teir pensiónistar, ið bara hava fólkapensión og sam halds fasta at liva av, kun nu skjótt koma í ta støðu, at tey noyðast at vel­ ja ímillum mat og klæðir ella vitaminir og mineralir. Tí heldur hann, at Løg­ ting ið eigur at rætta hetta, sum hann kallar eitt mistak ímóti pensjónistunum, áðr­ enn óneyðugar vanlukkur raka hesar veikastu sam­ felags borgarar okkars, sum hann tekur til. Matfestivalur í Havn Vikuskiftið 14.­16. august fer fyrsti føroyski matfestivalur av bakkastokki. Høvuðsstaðurin, sum fyllir 100 og er mitt í landinum, fer at leggja karmar til innan­ og uttandura tiltøk. Eldsálir, kokkar og kókikonur, glaðir amatørar, urta­kønir, tara­serfrøðingar, skeljadjórs­kavarar, bóndir, slaktarar, bakarar, bryggjarar, meiaristar, kostráðgevar, granskarar, matstovur og matvøru­ vinnufólk fara í felags fagnað at sameina gamalt og nýtt, forkunnugt og vanligt, og gera eina roynd at staðfesta hvussu vítt er til veggja í føroyskari matmentan. Um dagin verður høvi at vitja framsýningar­básar og um kvøldið fara matstovurnar í Havn at borðreiða við fyrstafloks mati burtur úr føroyskum rávørum. Pensjónistur mátti brúka 2200 krónur til heilivág Síðani samgongan broytti lógina, er heilivágurin til pensjónistar blivin so dýrur, at nógvir pensjónistar hava ikki ráð til neyðugan heilivág Vil hava Løgtingið at rætta mistak ímóti pensjónistum