leygardagur 27. oktober 2001síða 6

10 Nr. 208 - 27. oktober 2001 Nr. 208 - 27. oktober 2001 11 Í løtuni hava føroy- ingar tætt samstarv við Russland. Við nýggja handilssátt- málanum og støðuga talinum av vitjandi russiskum skipum, tykist áhugin frá russiskari síðu at vera stórur og vaksandi. Næsta stigið verður væntandi ein russisk- ur konsul í Føroyum SAMSTARV Heri á Rógvi Russisku skipini í Nólsoy- arfirði eru ein sjón, sum flest øll kenna aftur. Hesi, oftani rustaðu skipini, mynda saman við nøkrum trolarum partin av tí russ- iska flotanum, ið vitjar í Føroyum. Hetta eru stór skip við nógvum fólki um- borð, og tey kasta eisini eitt sindur av sær í havna- og landskassan. Hesi góðu skip eru tað, sum vit føroy- ingar síggja mest til av handilssamstarvinum við Russland. Skipini eru aloft- ani heldur ikki so illa fyri, sum flest okkara helst halda, heldur Ivan Egins- son, skipsagentur á Skipa- felagnum, fyri. Samstarvið við Russland, og harvið russisku skipini, er ikki nakað nýtt hugtak í føroyskari handilssøgu, tá ið samstarv og samhandil við russar gongur nógv ár aftur í tíðina. Í dag hava russar stórar kvotur í før- oyskum sjógvi, og eisini verður tann sokallaði russ- arafiskurin virkaður í Før- oyum. 350 um árið Tað felagið, sum hevur einamest samband við russ- ar og serstakliga russisk fiskifør, er Skipafelagið Føroyar. Ein partur av virk- seminum hjá fyritøkuni er at virka sum agentar fyri skip. Av teimum umleið 500 førunum, sum teir taka sær av um árið, so eru eini 350 av hesum russisk, ella gott og væl tveir triðjingar. Uppgávan hjá agentunum er at vera forlangdi armurin hjá reiðarínum, tá ið skipini vitja í Føroyum. Agentarnir skulu taka sær av øllum praktiskum viðurskiftum, eins og teir skulu skipa fyri, at skip og skipari fáa allar vørur og annað, sum teim- um tørvar. Eisini kemur tað fyri, at onkur skal hava læknahjálp av onkrum slag. Tað er tó vorðið alsamt meira sjálvsamt, at menn umborð á skipunum loypa fyri borð, svimja til lands og biðja um politiskt frið- skjól. Á Clearence and Agency deildini hjá Skipafelagnum, sum tekur sær av at um- boða útlendsku skipini í Føroyum, starvast fýra fólk. Tað er einamest russ- iskt-føroyski Ivan Egins- son, sum tekur sær av teim- um vitjandi russisku skip- unum. Hansara uppgáva er at fara umborð á tey russ- isku skipini. Umborð greið- ir hann øll pappírini og samskiftir við skiparan um, hvørji ynskir hann og manning nú einaferð hava. Tá vitjaninar frá russiskum skipum eru so nógvar og títtar, so er tað rættiliga javnan, at hann vitjar um- borð á skipunum. Ivan greiðir frá, at Skipa- felagið hevur serkunnleika við russiskum viðurskift- um, og hetta eisini er nak- að, sum skipini seta stóran prís uppá. Deildarleiðari fyri agency deildina er Árni Dam. Umframt Árna og Ivan eru eisini Karl Erik Reynheim, Maria á Lava og Halgir Dahl-Olsen. Hann hevur verið virkin við hes- um slagi av virksemi í nógv ár. Hann greiðir frá, at Skipafelagið hevur at kalla alla sína tíð havt tætt sam- band við Russland. Tað fyrsta hann minnist er sildahandilin, sum byrjaði í 1947. Síðani hava russar mynda stóran part av vitj- andi fiskiførunum í før- oyskum sjógvi. Bæði Árni og Ivan eru samdir um, at tað tykist sum um, at russar eru glaðir fyri føroyingar og at samstarva við føroy- ingar. Teir halda eisini, at hetta er eitt vinnu- og vina- samstarv, sum føroyingar so avgjørt eiga at hugsa um at útbyggja og styrkja. Í hesum sambandi nevna teir eisini, at Skipagfelagið bæði hevur verið og ynskir at vera ein týðandi millum- liður millum Føroyar og Russland. Tá russar hava vitjað í Føroyum, so hevur Skipafelagið eisini verið við í samskiftinum við russar. Teir halda fyri, at russar hava verið millum teir frægastu at stuðla og birta lív í føroyska vinnu. Sam- stundis siga teir ikki nógv- an sannleika vera í leysa- søgunum um, at russisku skipini ikki gjalda fyri seg og eru í ógvuliga ringum standi. Konsulat Sambært galdandi avtalum, kunnu russar fiska 105.000 tons av svatkjafti og 10.000 tons av makrel í føroyskum sjógvi. Føroyingar kunnu fiska 8.200 tons av toski, 10.000 av lodnu umframt hýsu, flatfisk og rækir í russiskum sjógvi, hetta upplýsir Ulla Svarrer Vang, fulltrúi í fiskimálastýrin- um. Sum áður nevnt, virka føroysk flakavirki eisini eitt sindur av tí sokallaða russ- arafiskinum. Kvoturnar byggja á fiskivinnusam- starv landanum millum. Í summar sessaðust russ- ar og føroyingar aftur við samráðingarborðið fyri at samráðast um ein MFN- sáttmála, t.e. most favored nation. Hesin sáttmálin fer at merkja, at føroyingar og russar veita hvørjum øðrum lægsta toll og avgjøld. Tað ber kanska til at siga, at hetta er tað tættasta tú kem- ur upp at einum fríhandils- sáttmála. Herluf Sigvaldsson, leið- ari fyri uttanlandsdeildina hjá løgmansskrivstovuna, sigur, at samráðingar sum so eru lidnar, og ætlanin er nú at fara yvir til Russlands at undirskriva, men hetta er eitt mál, sum meira liggur hjá russum og dønum í løt- uni. Árni Olafson á danska uttanríkismálaráðnum, sig- ur, at sáttmálin væntandi verður undirskrivaður í ár yviri í Russlandi. Tá hesin sáttmálin er undirskrivaður verður væntandi farið undir at samráðast um ein frí- handilssáttmála. Anfinn Kallsberg, løg- maður, greiðir frá, at tað enn ikki er settur nakar dagur, nær farið verður avstað ella hvør skal við yvir til Russlands. Hann sigur, at tað møguliga eisini vera partar av vinnuni við á ferðini yvir. Bæði Anfinn Kallsberg og Árni Olafson kenna til tankan um ein russiskan konsul í Føroyum, men hetta er danskt málsøki. Eftir hvat Sosialurin skilir, so verður russiski konsulin tilnevndur í sambandi við føroysku vitjanina í Russ- landi. Tað eydnaðist tó ikki at fáa hetta váttað, áðrenn blaðið fór til prentingar. Føroyingar og russar styrkja samstarvið Ivan Eginsson, sum upprunaliga er úr Russlandi, tekur sær nógv av russiskum skipum fyri Skipafelagið Mynd: Jens Kristian Vang Árni Dam, v.m., hevur í mong fingist við russisk skip, og hann hevur nógv gott at bera russum Mynd: Jens Kristan Vang Gøtumaðurin John Petersen er fegin um at vera komin heim til konuna og dóttr- ina á lívi, eftir at hann fekk ein ógvusligan snudd í andlitið umborð á trolara á Føroyabanka ÓHAPP Eyðun Klakstein Hann náddi ikki at reagera, tá hann fekk veirin í andlit- ið og fór sendandi eftir dekkinum. Gøtumaðurin John Peter- sen metir seg vera sera hepnan, hóast hann hevur brotið stóran part av vinstra kjálka, er hovin um alt and- litið og er seymaður við nógvum pentum í vangan- um. – Tað kundi endað nógv verri. Eg eri bara fegin um, at eg eri komin heim í øll- um góðum, sigur John Pet- ersen. Seinastu dagarnar hevur hann hildið frí í Klaksvík, haðani kona hansara, Eydna, er ættað, og hann hevur verið nógv saman við dóttrini Anni, sum fyllir eitt ár í dag. Tók kjansin Søgan byrjar mánadagin, tá teir umborð á Tróndi í Gøtu skulu draga trolið. John Petersen var fyrstu ferð við trolaranum í fjør, og hann hevur verið við meginpartin av hesum árin- um sum avloysari. Hann er raskur og íðin, og slíkum manni er brúk fyri. John skuldi krøkja eitt lás av veirinum, sum dregur trolið. Veirurin í tí síðuni, sum John stóð, fór skeivur á dekkinum, tí skipið vendi sær eitt sindur í sjónum. – Eg eigi ikki at fara út á trolbanan, men bíða til veirurin kemur upp á pláss aftur. Tað hevði eg ikki tol til. Veirurin er 120 senti- metrar upp frá dekkinum, og tí kreyp eg út ímóti hon- um. Tað ræður um at ansa sær, tí tá veirurin fer aftur upp á pláss, skjýtur hann við stórari ferð, og tá er ikki lukkuligt at vera fyri, greiðir John frá. – Eg noyddist at reisa meg eitt sindur upp, tá eg skuldi krøkja av, og eg helt meg velja røttu løtuna, men í tí at eg skuldi krøkja av, brast veirurin í andlitið á mær. – Eg fór sendandi eftir dekkinum, og meðan eg merkti, hvussu kjálkin doyvdist og ein pína breddi seg upp í høvdið, hugsaði eg, er tað soleiðis at doyggja. – Tað fara nógvir tankar gjøgnum høvdið eina slíka løtu. Eg hugsaði um familj- una heima, og eg bað nógv fyri at yvirliva og koma heimaftur. Glaður um at verða á lívi John Petersen misti ongan- tíð vitið, og hann visti í fyrstuni ikki, hvat var hent honum. Pínan var einki at tosa um, men kjálkin kend- ist doyvdur. – Eg hugsaði, at her var ikki alt í lagi, og eg fór upp til kokkin fyri at fáa okkurt at køla av við. Tá eg hugdi í spegl, sá eg, at ein partur av kjálkanum var trýstur inn. Og so kom pínan so líðandi og gjørdist øðilig til endan, sigur John. Teir høvdu beinanvegin samband við lækna og settu kós móti Suðuroynni. Á sjúkahúsinum á Tvøroyri varð John kannaður, og morgunin eftir varð hann lagdur undir skurð á Lands- sjúkrahúsinum. Hetta var gjørt fyri at fáa brotini í kjálkunum upp á pláss aftur. – Eg var sera fegin, tá eg vaknaði aftur. Eg var glað- ur um at vera á lívi, og pín- an var eisini minkað, sigur John. Kundi verið verri John hevur ikki mist hugin at verða til skips, hóast óhappið bara er fáar dagar gamalt. – Tá vit sigldu inn, og kokkurin royndi at tosa við meg fyri at halda meg vaknan, segði eg, at nú fór eg helst at missa kjansin av hesum. Nei, tað skuldi eg ikki hugsa um. Eg skuldi bara blíva frískur aftur, sig- ur John. – Eg vil gjarna til skips aftur, men eg havi lært, at tað ræður um at ansa sær betur. Eg hevði sjálvur skyldina av óhappinum, tí eg skuldi ikki verið farin út á trolbanan. Andlitið á John er fram- vegis hovið og merkt av ógvusliga stoytinum, og hóast hann fær illa smílst orsaka av nógvu brotunum í kjálkanum, so er hann ein fegin maður. – Veirurin rakti akkurát har, hann skuldi raka. Hevði hann rakt í høvdið, so hevði tað neyvan endað soleiðis. Eg kundi eisini havt fingið ein stórt lás, sum var á veirinum í høvd- ið, so eg eri fegin um, at eg hóast alt kom væl burtur úr hesum. Veirurin brast í andlitið – Veirurin rakti akkurát har, hann skuldi raka. Hevði hann rakt í høvdið, so hevði tað neyvan endað soleiðis. Eg kundi eisini havt fingið ein stórt lás, sum var á veirinum í høvdið, so eg eri fegin um, at eg hóast alt kom væl burtur úr hesum, sigur John Petersen, sum er fegin um at síggja dóttir sína aftur og kann vera við til 1 ára føðingardagin hjá Anni í dag Hóskvøldið hevði føroyskt-amerikanskt vinafelag aðalfund. Felagið er ikki mill- um tey størstu feløg- ini í landinum, men tað er virkið kortini. Undirtøkan var heldur ikki eingin, tá aðalfundurin varð hildin eftir føroyskt- amerikonskum leisti VINAFELAG Heri á Rógvi Spyrt tú teg sjálvan, hvussu nógvar amerikanarar tú kennir í Føroyum, so er talið kanska ikki nakað stórvegis stórt. Tá formað- urin fyri føroyska-amerik- anska vinafelagi fer at telja eftir, so liggur einastaðni millum 5 og 7. Men hetta nervar hann tó ikki nakað stórvegis, tá ið tað ikki er eitt amerikanarafelag, sum hann er formaður fyri. Formaðurin fyri felagið er Michael P. Reveal, sum flestu føroyingar kanska kenna frá hansara løtum í útvarpi fyri fáum árum síðani. Umframt Michael, so telur nevndin í felagnum fýra aðrar limir: Max C. Weihe, Kára Heinesen, Ólavur Gregersen og Lynn Reveal. Søgan hjá felagnum er frá 24. mai 2000 í teirri søguligi stund, tá Føroyskt- Amerikanskt Vinafelag varð sett á stovn. Síðani tá hevur felagið havt ymsar fundir, og størsta hendingin hjá felagnum higartil er, tá amerikanski sendiharrin í Danmark kom til Føroya, og felagið var vertur fyri einari móttøku í Listaskál- anum. Á øðrum fundum hjá felagnum hava fólk, sum hava havt ymisk til- knýti til USA verið við, entin tað hava fólk, ið hava búleikast yviri í Sambands- ríkinum ella onnur, sum kanska hava steðgað har í styttri tíð í sambandi við útbúgvin ella annað. Hóast felagið eitur før- oyskt-amerikanskt vinafel- ag, so halda tó fast í før- oyskum siði at møta ov seint og ikki byrja fundin stundisliga. Í felagnum er tað flest føroyingar, sum eru limir. Hesir kunnu á einhvønn hátt hava áhuga ella samband við risastóra landið vestan hav. Sjálvur er Michael Reveal amer- ikumaður, og eisini aðrir við sama statsborgararætti sum hann vóru á fundinum. Fundurin var fyri tað nógva ein formellur fundur, har nýggja nevnd skuldi velj- ast, og roknskapurin skuldi gjøgnumgangast og góð- kennast. Áhugin var sum so ikki lítil, tá hugsað verður um, at hetta felagið ikki júst ger so nógv um seg al- ment. Fundurin varð hildin í góðum umstøðum á Hotel Hafnia. Á fundinum segði Kári á Rógvi eisini frá uppliving- um og hugleiddi leingi frá túrinum við Grundlógar- nevndini(Faroese Constitu- tional Committy) yviri í Sambandsríkinum. Felagið hevur í skrivandi stund ikki eitt ovurstórt tal av limum, men fráfarandi nevndin eggjar øllum áhug- aðum til at gerast limir. Áhugaði kunnu venda sær til Michael Reveal. Størsta skuffilsi á fundin- um var, at einki var tosa um tað nú var rætt at loypa á Afghanistan ella ikki. Heldur ikki prát var um amerikanska forsetan ella um aðrar amerikanska mentanarligar dýrgripir. Fráfarandi nevndin í felagnum: a.f.v.: Michael Reveal, Max C. Weihe, Ólavur Gregersen og Lynn Reveal Mynd: Heri á Rògvi Kári á Rógvi tosaði á fundinum um túrin hjá Grundlógarnevndini yviri í USA Á fundi hjá føroyska- amerikanska vinafelagnum C M Y K 11 10