mikudagur 5. august 2009síða 6

6 Nr. 146 - 5. august 2009 6 Marjun Arge Simonsen kemur úr eini familju, ið hevur stóran áhuga fyri føroyskum máli og bók mentum. Tann áhugan hevur hon arvað, og avgjørdi hon tíð­ liga at fáa sær útbúgving innan føroyskt mál. Tá ið hon var fyrst í 20­árunum fór hon undir útbúgvingina exam.art. í føroysk­ um máli, og í dag er hennara heiti cand.phil. í norður lendsk­ um, serstakliga føroyskum, máli og bókmentum. Nakað eftir exam.art.­útbúgvingina varð hon biðin um at koma út á Føroya­ málsdeildina at arbeiða, har hon varð verandi í 14 ár. – Minst 10 av hesum 14 árunum arbeiddi eg við Móður­ málsorðabókini, t.e. Føroyskari orðabók, saman við Jóhan Hendriki Winther Poulsen, ið var aðalritstjóri á hesi orðabók, greiðir Marjun Arge Simonsen frá. Hetta arbeiði gav góðar royndir, og serliga tað at starvast saman við Jóhan Hendriki er góða bakgrundin fyri, at eg kann arbeiða við hesum í dag. Í barnaheiminum stóð – og stendur enn – eitt nú gamla orðabókin hjá Jens Christian Svabo frá 1966. Orðabókin lýsir føroyska málið, sum tað var í gamlari tíð, í seinnu helvt av 1700­talinum. – Henni plagdu eg og systir mín at stuttleika okkum við at lesa í í uppvøkstrinum, sigur hon og flennir. Føroysk terminologi Á Føroyamálsdeildini var Marjun Arge Simonsen ikki í fulltíðarstarvi, tá ið hon avgjørdi at gevast. Foreldrini vóru ikki á lívi longur, og hon mátti taka støðu til, hvat hon skuldi liva av og hvussu hon kundi finna sær eitt gott støði í lívinum. Hon yvirtók húsini og avgjørdi at royna seg sum sjálvstøðugt vinnurekandi. Systirin hevur eisini egið virki, og haðani fekk hon leiðbeining við ymsum, eitt nú hvussu mvg­roknskapurin skuldi skipast. ­ Tað er altíð ein ávísur ótryggleiki við at byrja fyri seg sjálvan á henda hátt. Men eg var seinastu tíðina byrjað at fáa fyrispurningar um rættlestur og týðingar, og eg hevði tískil nokk at tríva í. Men skal ein arbeiða heima, so er neyðugt at hava góðar arbeiðsumstøður og nóg nógv pláss, annars verður tað ov strævið. Tað, sum Marjun Arge Simon­ sen ger, er ikki sørt umráðandi fyri føroyska málið. Hon nevnir tað føroyska frøði orðagerð, og tað er at evna til føroysk termino­ logisk heiti. Tað merkir, at hon gevur fremm and um orðum før­ oysk heiti ­ heiti, ið verða nýtt á ymsum frøðiøkjum í føroyskum. – Eg fór rættiliga skjótt í holt við at evna orð til, tí tað var neyðugt, eftirsum eg týði og rættlesi nógvan frøðiligan tekst. Tað er at kalla orðaneyð, hvørja ferð tekstur skal týðast ella nýskrivast á føroyskum, tí fólk sakna orð, tá ið eitt nýtt fyri­ brigdi er komið inn í okkara samfelag og skal lýsast. Serliga um teksturin er frøðiligur, er trupult, tí tey flestu útlendsku orðini hóska ikki inn í okkara mál, ­ hvørki ljóðliga ella bendingarliga. Vanliga komi eg við einum uppskoti um frøðiorð, sum síðan vera mett um av teimum serfrøðingum, sum skulu nýta orðini. Tað er siðvenja at týða út lendsk orð og terminologisk heiti til føroyskt, í staðin fyri at taka útlendsk orð inn í føroyska málið. Tað snýr seg um øll frøðiøki, t.d. lívfrøði, plantufrøði, jarðfrøði, búnaðarfrøði, løgfrøði, tryggingarfrøði, búskaparfrøði, tøkni o.s.fr – Tá eg seti meg við einum orði, hyggi eg ofta eftir, hvat orðið merkir upprunaliga, og hvat orð grannamálini nýta fyri hetta hugtak. At evna til føroysk frøðiorð og frøðiorðalistar til hvørt einstakt frøðiøki er sera umráðandi í arbeiðinum at menna føroyska málið, og her hevur Jóhan Hendrik W. Poulsen verið ein av teimum, ið hevur gingið á odda, sigur Marjun Arge Simonsen avgjørd. Fyri sítt arbeiði fyri lívfrøðilig­ um máli í sambandi við bókar­ verkið Føroya Náttúra fekk Marjun Arge Simonsen sømdar­ gávu úr Grunni Kristjans á Brekkumørk. Til hesa útgávu hevði hon evnað til ein frøði­ orðalista saman við lívfrøð ing­ inum Magnusi Gaard. Einki vanligt familjulív Marjun Arge Simonsen er sín egni stjóri á fyritøkuni Orða­ fragd, ið hon sjálv hevur navn­ givið. Hon hevur sjálv ábyrgd av sínum arbeiðsdegi, og skal leggja alt til rættis sjálv. Alt frá at taka sær av fíggjarstýringini til at fara út at halda skeið. Ella at halda skeið heima í stovuni. – Eg royni at vera disiplinerað og at sita við telduna klokkan níggju um morgunin. Men sannleikin er, at eg arbeiði sera nógv, og tað er lítið av frítíð. Nógv tíð fer við at leggja til rættis undirvísing, ella bara tað at svara telduposti ella at taka sær av umsitingarligum uppgávum, sigur hon. Í ár hevur hon fyri fyrstu ferð í nógv ár avgjørt at taka sær summarfrí í tvær vikur. Tað er ofta trupult hjá øðrum at skilja, at tað er neyðugt at arbeiða so nógv. Eitt, ið ein eisini má venja seg við, at tað ofta ikki er samsvar millum inntøku og arbeiðstíð. ­ Tað ber ikki til at arbeiða á Hjartamálið er føroyska frøðimálið Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Her arbeiði eg Tað var rætta avgerðin hjá Marjun Arge Simonsen at gevast í starvi sínum á Føroya­ málsdeildini og byrja at arbeiða fyri seg sjálva, og tað hevur hon gjørt tey seinastu 8 árini. Hon kennir, at arbeiði hennara er til stórt gagn í samfelagnum. Umframt at læra onnur føroyskt starvast hon við rættlestri, týðingum, tekstaskriving, orðalistum, at evna til frøðiorð o.a. Málið – serliga frøðimálið – er hennara hjartamál Vanliga fer Marjun út á arbeiðsplássini at undirvísa. Ger hon ikki tað, undirvísir hon heima í stovuni ella í hølum hjá Føroya Landsbókasavni Mynd: Jens Kristian Vang