mikudagur 12. august 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 151 - 12. august 2009 Skrivað hevur: Rigmor Dam T rø hava røtur, menniskju hava føtur, segði Salman Rushdie einaferð. Onkuntíð vildi ein ynskt, at tað var øvut. Í vikuni andaðist ein av hildin danskur politikari, Svend Auken. Hann duldi ongantíð fyri, at hans­ ara pláss var á vinstravong inum, sum verji teirra, ið vegna vanlagnu sína ikki hava somu møguleikar sum vit onnur; minnilutar og ein­ som, tey, sum eru øðrvísi og ikki passa inn í ráðandi ­ stundum ræðandi ­ hug myndir okkara um, hvussu samfelagið skal innrættast, og hvat skal til, fyri at eydnast sum menniskja. Sjálvur stóð Svend Auken mangan einsamallur sum drangur í brimi, tá ið tað politiska ódnarveðrið leikaði harðast á. Men røtur hansara stukku so djúpt niður í sunt hugsjónarligt lendi, at hann ongantíð lat seg skrykkja upp. At enda noyddust røtur hansara tó geva eftir ­ ikki fyri hugsjónar­ ligum trýsti ella menniskjaligum ágangi, men fyri sjúku, sum ikki kundi grøðast. Slíkum kann ongin verja seg fyri, heldur ikki hug­ sjónarligir skansar sum Svend Auken. U m somu tíð sum Sven Auken slepti takinum í jarð arlend­ inum í hesum lívi, fall eitt annað av heim sins sjáldsomu trøum. Ikki vegna sjúku ella ódnar veður, men menniskjaligt tanka loysi: træið í plan tasjuni í Havn; hitt lítla træið, sum móti øllum skili og allari náttúru, hevði fest sínar røtur niður í eina kloyvu í einum stórum kletti. Og har hevur tað staðið erpið og toygt seg upp móti sólini og himm alhválvinum. Hetta undranarsama træ hevur seinastu árini verið ein áminning til okk ara, sum brúka plantasjuna sum friðskjól í gerandis degnum. Bæði vaksin og børn hava havt gleði av tí. Børnini, tí tey hava verið bergtingin av, at eitt træ kann vaksa á ella úr einum steini. Tey vaksnu av tí sama, men eisini við at tulka ymiskar ímyndir burt ur úr hesum hugnaliga og lívsjáttandi fyribrygdi. Og orðini Klettur, klovin fyri mær, lat meg fáa lívd hjá tær renna mær í hug. M en ikki longur. Nú er onki træ. Tað er nú brotið burtur og eftir stendur ein særd rót. Tað er ringt at skilja, at nakar fær seg at gera seg inn á nakað so vandaleyst og friðarligt sum eitt træ, ið onki hevur gjørt annað enn at velja sær sítt heim á einum steini heldur enn í moldini, eins og øll hini. Men kanska var tað ovboðið fyri onkran, at eitt neyð­ ars ligt træ skuldi standa har og mótsiga viðtiknu fatan okk ara um, at onki kann blóma í kargari jørð? At tað við røttum hugburði og við viðurkenning frá um hvørv inum ber til at trívast, hóast umstøðurnar eru mest sum óliviligar? Í námsfrøðini læra vit um hug­ takið Mælkebøttebarn. Hetta er barnið sum, eins og hagasóljan, megnar at skapa sær eitt eydnuríkt lív við at bróta negativa sosiala arvin, hóast tað hevði alt ímóti sær frá fyrsta degi. Vónandi fer tann ella tey, sum framt hava hesa óbóta gerð, onkun­ tíð í framtíðini at finna megi til at venda sína vreiði til nakað meira lívsjáttandi og blómandi. Aftur hópuppsøgn hjá SAS Skandinaviska flogfelagið fer at siga millum 1200 og 1500 úr starvi, og onnur skulu hava mini løn enn nú. SAS hevur júst almannakunngjørt, at felagið hevði 750 milliónir krónur í hallí eftir skatt í apríl ársfjórðingi, og at felagið skal spara hálva aðru milliard krónur í rakstrinum. Spariætlanin fer millum annað at hava við sær, at millum 1200 og 1500 fólk verða søgd úr starvi. Herumframt krevur leiðslan, at tey, sum eftir eru, skulu fáa millum 10 og 20 prosent minni í løn og pensjón. SAS sigur, at ferðafólkatalið við flogførum felagsins minkaði meiri enn 17 prosent í øðrum ársfjórðingi. Kreppan verður drúgv Forstjórin í Danske Bank, Peter Straarup, og bankans egnu búskaparfrøðingar draga ikki eina línu, tá tað snýr seg um at gita, hvussu drúgv verandi fíggjarkreppa verður. Búskaparfrøðingar hjá Danske Bank hava sagt, at gongdin fer at venda um stutta tíð, men forstjóri teirra segði í gjár, at kreppan verður drúgv, hóast hækkandi partabrævaprísir kundu bent á tað øvugta. Peter Straarup sigur, at kreppur, sum byrja við, at bankar koma í trupulleikar, gerast vanliga drúgvar, og hann væntar, at tann núverandi verður ikki nakað undantak í so máta. Týski barnalæknin, sum hevur stríðst fyri, at allir føroyingar skulu vera kannaðir fyri CTD, er sera fegin um, at Landsstýrið nú ætlar at bjóða øllum at verða kannað Heilsa Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Á middegi í gjár boðaði Aksel V. Johannesen, lands­ stýrismaður í heilsumálum frá, at Landsstýrið á fundi um morgunin hevði gjørt av, at allir føroyingar eiga at fáa tilboð um at verða kann­ aðir fyri arvaligu drepara­ Hósdagin letur søluframsýningin Gluggaglæma við kreativum handverki innan pløgg, keramik, glas, tóvirki og øðrum spennandi upp í Müllers Pakkhúsi Handverk og list Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Enn einaferð kunnu vit fegnast um, at tær báðar, Jónhild Johannessen og Randi Sigurðsdóttir Vang, hava uppfunnið tiltakið Gluggaglæma, har vit sleppa at síggja og keypa tað allarfínasta handverkið, sum fólk hava at bjóða. Hetta verður komandi dag­ arnar, hósdagin til og við sunnudagin, í Müllers Pakk­ húsi í Havn, har hugna lig café eisini er á skránni. Tær báðar, Jónhild Jo ­ hannessen og Randi Sig­ urðsdóttir Vang, upplýsa, at endamálið við Glugga­ glæmu er at arbeiða fyri at fáa dygdargott føroyskt hand verk og listhandverk fram í ljósið, ­ bæði tað, ið Kreat Ulrike S Træ úr klovnum kletti hvarv Hesin smáldrongurin hevur traðkað sínar barnaskógvar í plantasjuni. Nú spyr hann foreldur síni, hvar lítla barnatræið á klettinum er farið. Hvat skulu vit svara honum? Privatmynd Nú er onki lív í klettinum meira Mynd: Jens Kristian Vang Gleðiliga tjóðarhátíðin varð eina løtu vend til sorg, tá Jógvan á Dul gekk túr við hund inum í plantasjuni ólav­ søku morgun. Hvør hevur hjarta til at fara so illa við einari verjuleysari dunnu?