fríggjadagur 21. august 2009síða 21

Nr. 158 • 21. august 2009 Vikuskifti 5 Hetta er tó ikki eitt arbeiðslag, sum 64 ára gamla Margrete Auken hevur nýtt tey meiri enn 30 árini hon hevur verið virkin á reyð/grøna vonginum í donskum po litik ki, millum annað sum fólka­ tings limur. Altíð við umhvørvi og globalum solidariteti, sum frems tu stríðsmálini. Seinastu tíðina hevur Margrete Auken verið í ljósmálanum á tveim­ um mótum. Fyrst varð hon vald inn í Europaparlamentið á kanón­ valinum hjá SF í juni, og seinast við hjartanemandi og vísu prædiku ni, tá bróðurin, Svend Auken, fór til gravar. Men her í Føroyum hevur hon eisini verið at síggja í gøtunum, her hon hevur verið í sambandi við listaframsýning hjá Arne Haug­ en Sørensen, sum hon letur upp á Listasavni Føroya. Her fer hon at hugleiða um list og kristin dóm við støði í verkunum hjá danska listamanninum. Piparspray og knippil suppa So tað er ein fjølbroytt kvinna, sum vit hitta á hotellinum í morg­ un. Ein lærd kvinna, við nógv um hjartamálum og drúgvum roynd­ um. Men eisini kvinnan, sum ofta hevur verið í andróðri, tí hon hvør ki dugir ella vil tiga, tá hon met ir, at talast skal. Tí klárar hon heldur ikki at krógva vreiðina inn á hendingina her fyri, tá irakisk flóttarfólk, sum høvdu leitað sær skjól í Brorson kirkju ni í Keypmannahavn, vórðu rik in út við politimegi á miðjari nátt í síðstu viku. Hon sigur, at hendingin í Bror­ son kirkju var eitt sjokk. At tað ongantíð er komið fyri í nýggjari tíð, at fólk, sum hava leit að sær vernd í einari danskari kirkju, eru rikin út. Og orðið næsta kærleiki gongur aftur. At sa m kensla er afturvendandi tema í øllum religiónum, men, at í kristin­ dóminum hava vit eisini vón ina. At tað er ókristiligt ikki at taka sær av næstanum og at hjálpa fólki í neyð. Til dømis flóttar­ fólkum, sum ynskja vernd av humaniterum orsøkum. ­ Hetta eru ikki kriminell fólk, men bangin medmenniskju í einari desperatari støðu. Tey hava búð í landinum í fleiri ár, og eru bebberødd fyri at verða send heim aftur. Tey hava uppiborið eina virðiligari viðferð, sigur Margrete Auken. Hon hevur ikki nógv gott at bera løgregluni, sum hon heldur vera alt ov harðrenda. ­ Politiovastin sigur, at fólk skulu virða løgregluna. Men vit kun nu ikki virða eitt harðrent lið av harðskapsmonnum, sum kem ur luskandi í náttarmyrkrinum og bankar ósek fólk. Og brúkar pipar­ spray sum kryddarí til knippil­ suppu na. Nei, vit hava virðing fyri mynduga politistinum, sum vísir seg úti á alljósum degi og skapar trygg leika millum fólk. Nú mugu vit snøgt sagt gerast vaksin, sigur Margrete Auken avgjørd. Kirkjan skal verja Í hennara hugaheimi er ongin ivi um, at kirkjan eigur at taka støðu og at verja fólk í neyð. ­ Kirkjan skal tryggja rættin til vernd hjá teimum veiku og møgu leikar teirra at mennast. Kirkj an skal ikki líta tigandi á, meðan órættur verður framd ur ella til dømis í stórum um hvørvis­ spurningum. Um kirkjan verð ur varin og bangin fyri valds­ harrunum, kann hon eins væl pakka saman, sigur Margrete Auken, sum heldur, at hin varna kirkj an svíkur sjálvt evangeliið. Og hon vísir eitt nú til Suður­ og Norðuramerka, har kirkjur ofta hava ein virknan leiklut, bæði sosial politiskt, í umhvørvis­ og friðar spurn inginum og í stríðnum fyri frælsi og mannarættindum. Misnýta Bíbliuna Men hvat heldur Margrete Auken so um støðuna í Føroyum, har Bíblian og skriftstøð verða brúkt í politiska orðaskiftinum – eisini í Løg tingi num. Til dømis í málinum um §266b? Hon hevur ilt við at taka spurn­ ing in í álvara, og øtast um, at hetta kann vera ein politiskur spurn ing ur í dag. ­ Eg hoyrdi einaferð, at onkur hevði spurt ein samkyndan, um tað var ein sjúka, sum kundi grøðast. Tað er absurd, sigur hon og flennir. Men hon kennir slagið, sum sipað verður til, og hon himprast ikki við at rópa tey fundamentalistar. Hesi høgra­ vendu, sjáldsom í Europa, van­ liga ri í USA og her í Føroyum. ­ Tað er so groteskt, at Bíblian á hendan hátt verður misnýtt av fólki, sum óttast tí modernaða. Tí tað er í veruleikanum tað, sum øll fundamentalisma er tekin um: ótta fyri tí ókenda, fremmanda og modernaða. Og tað hevur onki við kristindóm at gera, sigur hon. Og hon skilir millum gomlu klassisku pietismuna, sum var van lig her á landi, har lívið á havi n um skapti eitt natúrligt sam felag við Harran, og so hesa nýpietismu na, sum hon metir vera eins ræðan di og islamisma og onnur funda mental­ is ma. ­ Tey hava eina hjálparleysa tulk ing av skriftini, tí tey velja bara tað út, sum teimum líkar. Skuldu vit eftirlíka øllum, sum stend ur í Bíbliuni, skuldu kvinnur held ur ikki klipt hárið og vit skul du drigist við allar møguligar leivd ir frá fornari tíð, sum eisini verða nevndar í Bíbliuni, sigur hon. Orðið á móðurmáli Margrete Auken vísir á, at tá sagt verður, at orðið skal lesast á móðurmáli, merkir tað, at tað skal lesast inn í ta lívsstøðu, sum menniskju ni eru í. Hetta er eisini orsøkin til, at evangeli ini verða fortald fýra ferð ir og faðirvár tvær ferðir, so tey kunnu ikki lesast bert á ein hátt, vísir hon á. ­ Kristin og politisk sannføring møtast har tú inni í hjartanum veitst, hvat er rætt og hvat er skeivt. Tí skulu vit finna lógina í hjartan um og ikki í bókini, sigur Mar grete Auken. Hon nevnir nøkur dømi um hjarta sann leikar, sum eru vorðnir felags arvagóðs. Til dømis, at øll menniskju eru fødd líka og hava sama virði. Hetta er ein sjálv­ sagd ur sannleiki. Ella, at ongin er full komin, og tí skulu vit vera á varð haldi, tá okkurt letst at vera full kom ið. Tá atfinningar verða bann að a r, kritiskar ræddir køvdar, og miðlar og list verða stýrd ella kúgað. Ongin synd at elska Sostatt skal skriftin, sambært Margretu Auken, ikki lesast ítøki­ liga, sum ein fullkomin sannleiki. Tað er misnýtsla av orðinum, sigur hon, og nevnir aftur tey sam kyndu. ­ Kristindómurin er ein kær­ leiks religión og ikki ein frukt bar­ heits religión. Tað er ongin synd at elska, og kærleikin er marg­ fald aður: har er kærleiki millum for eld ur og børn, til makan og so hin erotiski kærleikin. Sjálvt ikki í brúðarritualinum verða børnini ella nøringin nevnd, men bara, at vit skulu elska og æra hvønn ann an. Endamálið við erotiskum kær leika er ikki í sjálvum sær at gera børn, men at uppliva hin treyta leysa kærleikan, sum liggur í nakinleikanum. ki í bókini Margrete Gunnars­ datter Auken Fødd 6. Januar 1945 í Århus Prestur Fólkatingslimur frá 1979- 1990 og aftur 1994-2004 fyri SF Frá 2004 limur í Europa Parlamentinum Lítlasystir Svend Auken, fyrrv. Formann hjá Socialdemokratunum Mamma Idu Auken, cand. theol, vald á Fólkating fyri SF í 2007 Fakta Margrete Auken, prestur og politikari, er ein fjølbroytt og lærd kvinna, við nógvum hjartamálum og drúgvum royndum. Men eisini kvinnan, sum ofta hevur verið í andróðri, tí hon hvørki dugir ella vil tiga, tá hon metir, at talast skal Mynd: Jens Kristian Vang