týsdagur 15. september 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 175 - 15. september 2009 So leingi sum prestar prædika í samsvari við trúarjáttanina, eigur kirkjan at vera ein breiður stovnur við víðum prædikufrælsi. Tað metir Jógvan Fríðriksson, bispur, eftir at Tórður Jóansson tvíhelt um prestsins rætt til at vera politiskur á prædikustólinum í Sosialinum um vikuskiftið Fólkakirkjan Heini í Skorini Heini_skorini@yahoo.com Næstseinasta fríggjakvøld helt Tórður Jóansson, hjálp­ arprestur í Church of Scot­ land í Glasgow, eina rætti­ liga umstrídda andakt á sonevndu aftankvirruni í Havnar kirkju. Ein andakt, sum var meiri politisk enn vanligt er í føroysku fólka­ kirkjuni. Tórður hugleiddi um ta herjandi fíggjarkrepp­ una, um veðurlagsbroyting­ arnar og borðreiddi við ein­ um lemjandi kritikki av teymaleysum marknaðar­ kreftum. Í viðtalu í viku­ skiftisinnlegginum í Sosial­ inum um vikuskiftið grund­ gav Tórður fyri prestsins rætti til at taka politisk sjón­ armið við uppá prædiku­ stólin. ­ Kirkjan eigur at rúma kjaki og ymiskum sjónar­ miðum, eisini um tað, sum rørist í okkara samfelagi, helt Tórður fyri. Prædikufrælsið Útsagnir Tórða nema við eitt prinsipielt kjak um talu­ frælsið og mørkini fyri hes­ um sama hjá hvørjum ein­ støkum presti. Eitt kjak, sum er í hæddini í Danmark, eftir at Brorsons Kirke á Nørrebro er vorðin snúnings­ depil í einum stríði um landsins útlendingapolitikk, eftir at presturin Per Rams­ dal hevur hýst og eftir øll­ um at døma hjálpt til at fjala irakisk flóttafólk, sum ikki hava fingið asyl frá donsku myndugleikunum. Tey eru nú send heimaftur til krígsherjaða Irak. Við øðrum orðum er spurningurin, hvørjar leið­ reglur eru galdandi, tá met­ ast skal um, hvat ein prestur kann loyva sær at siga og ikki frá prædikustólinum. Ovasti myndugleikin í før­ oysku fólkakirkjuni, Jógvan Fríðriksson, vísir í fyrstu atløgu til siðvenjuna at virða og varðveita prestsins prædikufrælsi. ­ Kirkjan er og skal eisini vera ein breiður stovnur, sum rúmar ymiskum sjónar­ miðum, eisini um mál, sum rørast í samfelagnum. Nú­ verandi skipan er somikið breið, at vit altíð koma at hoyra eitt sindur av hvørj­ um. Og hetta er ein styrki, metir bispurin í Føroyum, sum sjálvur ikki hevur fírt fyri at úttala seg alment um samfelagsligar spurningar. Á nýggjárinum helt hann fyri í nýggjárssending í útvarpinum, at Føroya Banki ikki skuldi verið privatiseraður, og at avkast bankans skuldi verið brúkt til at betra um korini hjá teimum gomlu. Og tá krepp­ an herjaði í nítiárunum helt táverandi presturin, at øll húsaskuld átti at verið sanerað. ­ Vit hava ein bygnað, sum inniber, at eingin í prin­ sippinum kann úttala seg vegna kirkjuna. Eg eri bisp­ ur, men eg eri ikki nakar varðhundur, sigur Jógvan Fríðriksson. Bispur vísir á, at kirkjan hevur mekanism­ ur, sum gera ta møguligt at kæra ein prest, ein sonevnd­ ur “andligur gerðarrættur”, sum hann kallar tað. Men hesin instansur verður at kalla ikki brúktur. Trúarjáttanin er grundarlagið Men fyri ovasta myndug­ leikan í føroysku fólkakirkj­ uni er hóast alt eitt mark fyri, hvat ein prestur kann prædika og ikki. Og hetta markið er sambært biskupi, at presturin prædikar og virkar í samsvari við sjálvt grundarlag fólkakirkjunnar, sum er trúarjáttanin og játt­ anarritini. ­ Hetta er okkara definer­ aða læra, og hon skal hald­ ast. Um ein prestur hvønn sunnudag játtar læruna, men síðani prædikar ímóti hesi somu læru, hava vit ein trupulleika, er Fríðriksson greiður. Júst spurningurin um prestsins trúskap mótvegis trúarjáttanini er vorðin aktuellur bæði í Danmark og í Bretlandi, eftir at prest­ ar hava undirstrikað, at teir ikki trúgva á ein transend­ entan, tilvitaðan Gud. Í Dan­ mark er best kenda dømi umstríddi presturin Thorkild Grosbøll. Síðani hevur dúgliga verið kjakast um, hvussu opið og hvussu ymiskt kristindómurin yvir­ høvur kann tulkast av teim­ um, sum skulu bera boð­ skapin fram. Okkara egni biskupur sær ein vanda við hesum hugráki. ­ Kirkjan kann gerast so breið, at hon verður útvatn­ að. Um kirkjan skal rúma øllum, so verður hon skjótt innantóm. Hetta er ein ævig balansugongd, metir Jógvan Fríðriksson. Tá hetta er sagt, so hevur bispur sína egnu greiðu meginreglu, tá ein boð­ skapur skal berast fram. Hann metir, at tann besta prædikan er ein eksistentiell tulking av tekstinum, og við hesum útgangsstøði gerst kirkjan skurðpunktið millum tað andliga og tað tímiliga. ­ Og man kann siga ótrú­ liga nógv uttan at leggja eft­ ir øðrum. Uttan mun til hvat man hevur uppá hjarta, so kann man altíð nýta eitt orðaval, sum signalerar virð­ ing fyri øðrvísi hugsandi. Hygg eitt nú at Dalai Lama, sum er ein meistari til at bera fram ein savnandi boð­ skap, endar Føroya bispur. Bispur verjir prædikufrælsið ” Kirkjan er ein breiður stovnur, sum rúmar ymiskum sjónarmiðum, eisini um mál, sum rørast í samfelagnum. Og tað er ein styrki 107 ára gomul søkir mann Malaysiska kvinnan Mek Wok er farin at hyggja seg um eftir einum manni, sum hon ætlar at gifta seg við. Áhaldin má hin siogast at vera, tí Mek Wok er sambært fólkayvirlitinum 107 ára gomul og hevur higartil verið gift 22 ferðir. Fyri trimum mánaðum síðani bleiv hon sundurlisin frá sínum 37 ára gamla manni, eftir at hann var endaður á einum sjúkrahúsi til avrúsing. Men nú kennir so seg einsamalla og vil hava ein mann aftur í húsið, sigur hon við fjølmiðlarnar. Hon viðgongur, at hon er gomul, og at kroppurin ikki vekir ans hjá ungum monnum longur, men vónar kortini at finna ein annan mann. Ein sproyta nóg mikið Bretska heilivágsfyritøkan GlaxoSmithKline sigur, at ein nýggj vaksina, sum fyritøkan hevur gjørt, virkar so væl ímóti svínakrími, at tað er nóg mikið at vaksinera fólk einaferð. Læknavísindin hevur fyrr sagt, at tað er helst neyðugt at vaksinera fólk eina ferð um vikuna í tríggjar vikur, men bretska fyritøkan sigur, at tað er als ikkii neyðugt. Kinesiska heilivágsfyritøkan Sinovac kunngjørdi herfyri, at heilsumyndugleikarnir hava hava góðkent eina svínakrímvaksinu, sum fyritøkan hevur gjørt. Eisini í Fraklandi og Avstralia eru fyritøkur komnar væl áleiðis við vaksinu ímóti kríminum. Markið fyri prædikufrælsinum hjá prestum er, at teir virka í samsvari við trúarjáttanina. Tað metir Jógvan Fríðriksson, biskupur. Í viðtalu í Sosialinum um vikuskiftið helt Tórður Jóansson, hjálparprestur í Glasgow, at prestar hava rætt til at vera politiskir á prædikustólinum. Ùtsøgnin reisir prinsipiella spurningin, hvar markið gongur fyri, hvat ein prestur kann prædika og ikki