týsdagur 29. september 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 185 - 29. september 2009 Russar ótryggir Tað er komið óvart á fleiri, at Russland tekur undir við tankanum um tiltøk ímóti Iran fyri at noyða landið at sleppa sínum kjarnorkuætlanum. Men formaðurin í russisku uttanríkisnevndini, Mikhail Margelov, sigur við fjølmiðlarnar, at Russland er líka ørkymlað av teirri stívrendu iransku framferðini, sum hini kjarnorkuveldini eru. Sambært formanninum eru russar heldur ikki serliga fegnir um tær iransku rakettroyndirnar teir seinastu dagarnar. Millum anna hava iranar roynt eina rakett, sum ber 2.000 kilometrar, og vælvitandi keldur siga, at teir arbeiða við at menna eina, sum ber 3.500 kilometrar. Bakteriur finna olju Kanadisk vísindafólk kanna nú, um bakteriur, sum trívast best í hita, kunnu brúkast til at leita eftir olju undir havbotninum í teimum arktisku økjunum. Kanadiski vísindamaðurin Casey Hubert og felagar hansara hava funnið slíkar bakteriur á havbotninum nærhendis Svalbard. Casey Hubert heldur, at tær hitasøkjandi bakteriurnar kunnu finna olju og gas á ella undir havbotninum, men at tað er skilabest at brúka tær saman við nútímans tøkni so sum teimum vanligu seismisku kanningunum. Tá fíggjarnevnd Løg tingsins í farnu viku noktaði at lata eykajáttan til víð ari kanningar av ílegu­ sjúkuni CTD, var tað sambært Hans Paula Strøm ein vandamikil og átaluverd framferð. Hann vil vita hvørjar grundgevingarnar eru CTD Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Fyrst í hesum mánaðinum søkti Aksel V. Johannesen, landsstýrismaður í Heilsu­ málum, fíggjarnevndina í Løgtinginum um eykajáttan til CTD­kanningar. Søkt varð um 900.000 krónur, sum Landssjúkra­ húsið kemur at hava í meir­ útreiðslum í ár, orsakað av økta kanningararbeiðinum. Um orsøkina til at lands­ stýrismaðurin søkti um eyka játtanina áðrenn eyka­ játtanarlógin kom fyri Ting­ ið, skrivaði landsstýris mað­ urin soleiðis: »Orsøkin til, at hetta mál hevur skund og verður fram lagt nú er, at tað ikki kann verða bíðað longur við at fáa eina skipaða til­ gongd at kanna fólk fyri CTD sjúkuna. Stórt trýst er á kommunu lækna skipanina og Landssjúkrahúsið í løt­ uni, tí nógv fólk bera ótta fyri sjúkuni og vilja hava eina kanning. Tað ber ikki til innan fyri verandi fíggj­ ar karmar at seta ta meiri skip aðu tilgongdina í verk. Her verður eisini hugsað um, at hægri útreiðslur verða av ætlaðu tilgongdini í komandi fíggjarárum.« Vandamikið og átaluvert Tann 24. september svaraði fíggjarnevndin landsstýris­ mann inum, at eykajáttanar­ skjalið varð víst aftur. »Fíggjarnevndin hevur á fundi 22. september 2009 gjørt av ikki at viðgera fígg j arnevndarskjalið. Nevndin metir ikki, at fíggjarnevndarskjalið lýkur ásetingina um, at málið hevur bráðskund. Umbønin um eykajáttan verður við­ gjørd sum partur av eyka­ játtanarløgtingslógini fyri september 2009.« Hetta svarið hevur eftir øllum at døma fingið sinnið í kók hjá Hans Paula Strøm, løgtingsmanni og fyrr ver­ andi landsstýrismanni í Heilsumálum. Hann hevur nú reist landsstýrismanninum í Heilsu málum fyrispurning, har hann spyr um hann kann greiða tinginum frá, hví Fíggjarnevndin hevur avgjørt at vísa fíggjar­ nevndarskjalinum um játtan til CTD­kanningar frá sær. Upprunaliga var fyri­ spurningurin stílaður til An finn Kallsberg, formann í fíggjarnevndini, men av tí at málið er avgreitt, slapp hann ikki at reisa fyrispurn­ ingin. Hann vil hava vita grund­ gevingarnar fyri, at fíggjar­ nevndin valdi at vísa skjal­ inum frá sær, og vísir í við­ merkingunum til fyrispurn­ ingini á, at »Soleingi ser­ støk fígging ikki er til enda málið, verður útreiðsl­ an hildin av Landssjúkra­ húsinum, við teirri avleið­ ing, at annað neyðugt sjúkrahúsvirksemi, bæði á kirurgiska, medisinska og psykiatriska deplinum, verð ur skert fyri at geva fíggjarliga rúmd fyri CTD­ kanningunum. « Somuleiðis vísir hann á, at bæði frá heilsupolitiska myndugleikanum og frá heilsufakligu serfrøðini verður mælt til beinanvegin at fara undir at fremja ta ætl anina, sum landsstýris­ maðurin hevur greitt frá í fíggjarnevndarskjalinum. At enda fýlist hann harð­ liga á viðferðina, skjalið hev ur fingið, og sigur, at »Ein hvør seinking av mál­ in um er vandamikil. Tí er tað bæði undrunarvert og átaluvert, hvussu umbønin um játtan við fíggjar nevnd­ arskjalinum er viðfarin í Fíggjarnevndini.« Óneyðugt rumbul um álvarsmál Formaðurin í fíggjar nevnd­ ini, Anfinn Kallsberg, held­ ur hinvegin ikki, at Fíggjar­ nevndin hevur borið seg skeivt at, og metir, at Hans Pauli Strøm roynir at skapa óneyðugt rumbul við ein­ um, við hansara egnu orð­ um, »alt ov álvarsligum máli«. Áðrenn landsstýrismað­ urin hevði fingið svar upp á umbønina upp á eykajáttan, hevði hann sett eina kunn­ gerð í verk, sum setti hol á arbeiðið, og er tað henda avgerðin, sum er orsøkin til at skjalið ikki lýkur treytir­ nar. ­ Tá landsstýrismaðurin í Heilsumálum setti skipan­ ina í verk við kunngerðini, er tann akutti tørvurin vekk, og tí fáa vit ikki viðgjørt eykajáttanarumbønina, greið ir Anfinn Kallsberg frá. Hann vísir eisini á, at Fíggjarnevndin hevur havt allar avvarðandi myndug­ leikar til fund, og at víst varð á, at skipanin, sum varð sett í verk, fungerar sum hon skal og skapar størri tryggleika til øll tey, sum eru ávirkað av hesum. ­ Tí er eingin orsøk til at grugga hetta málið meira enn neyðugt, tí hetta er eitt somikið álvarsligt mál. Fíggjarnevndin hevur eina minnilutaverju, og vit hanga øgiliga fast í teimum manna gongdum, ið eru at fylgja í einum slíkum máli. Ístaðin fyri kemur eykajátt­ anarumbønin við í eyka­ játtanarlógina fyri sep temb­ er mánað, og sostatt koma pengarnir hóast hetta skjalið varð afturvíst, vísir Anfinn Kallsberg á. – Hetta málið er alt ov álvarsligt til at byrja at brúka sum politiska kasti­ bløku, staðfestir Anfinn Kallsberg, formaður í fíggj­ arnevndini. Hans Pauli Strøm um játtan til CTD kanningar: Vandamikil og átaluverd framferð av fíggjarnevndini Hans Pauli Strøm vil hava at vita, hvørjar grundgevingar vóru fyri at nokta at viðgerða eykajáttanarumbønini um játta meira pengar til CTD-kanningar. Anfinn Kallsberg staðfestir, at skipanin er sett í verk, og at tí er akutti tørvurin vekk, og eykajáttanin verður viðgjørd í eykajáttanarlógini ístaðin. – Harafturat er málið alt ov álvarsligt til at brúka sum politiska kastibløku, staðfestir hann (tilgjørd mynd)