mikudagur 7. oktober 2009síða 18

18 Nr. 191 - 7. oktober 2009 tíðindi Í hesum døgum er arki tekta dagur í Havn, har temaið er: Burðar dygd, siðvenja og tøkni. Fyri meg sum arkitekt er tað spenn andi, av stórum týðningi og ikki minnst stuttligt, at fokus verður sett á arki tekt ur sum heild. Temaði, ið valt er, er eisini áhugavert og relevant í hesum døg­ um, har nógv verður tosað um veðurlag og bygd að umhvørvið Arkitekturur Meduna Dalsgaard, arkitektur A.F. Við hollum stuðuli frá: Sissal Kampmann Eitt er hvat eg sum fak per­ són ur, sum arkitektur, haldi er spennandi og eitt annað er, hvat vanligi borgarin veit um arkitektur, sum í veru leika num er ein stórur part ur av tí dagligdegnum vit liva í og umgeva okkum við dagliga. Spurningurin er stutt sagt hann, um hetta er eins inn­ lýsandi fyri øll? Fyri at kanna henda spurn ing nærri, havi eg hitt fýra fólk. Eg havi spurt tey ymiskar spurningar, ið snúgva seg um arkitektur, burðar dygd, siðvenju og tøkni. Tey spurdu vóru: Beinta Vilhelmsen, skradd ari og sjálvstøðug vinnu rek andi. Bjørg Dam, export teknik­ ari og sjálvstøðug vinnu­ rek andi við sølu og markn­ að ar føring. Una Nielsdóttir Galan, skúla næm ingur, gongur í 7. klassa. Lea Kritindóttir Kamp­ mann, skúlanæmingur, gong ur í 7. klassa. 1. Hvat er ein arkitektur? Bjørg: ein sum Meduna ella ein í rullukraga og svørt um brillum. Beinta: Ein sum teknar hús, bygningar. Stólar o.a. brúgsting­ inventar. Una: Ein sum teknar hús. Veit ikki um teir gera annað. Lea: Ein, sum teknar hús og avgerð hvussu vinklarnir skulu vera, og hvussu húsið sum tey skulu byggja skal síggja út. 2. Hvat er arkitekturur? byggilist? Beinta: stórir officiellir bygninginar og hús tey ríku hava ráð til. Bjørg: Ja, Sidney opera og norðulandahúsið. Una: Tað veit eg ikki. Byggiliist???­ veit stadigvekk ikki. Lea: Eg havi hoyrt at arktekturur er hús, býir, bygningar, møbilarkitektar eru eisini. Byggilist er eisini hús, bygningar og alt tað. 3. Hvat gera arkitektar? Beinta: teir tekna hús og tekna og tekna... Bjørg: teir tekna og sniðgeva. UNA: teir tekna. Lea: Tekna hús og bygningar osfr. 4. Nær hevur man brúk fyri arkitektum? Beinta: Tá man skal um væla, táman skal byggja hús, sethús til tey ríki altso...kirkjur o.a. annað Men annars eru ymisk sløg av arkitektum, anlegs­ gart narum, landslags­ og inn retn ingsarkitektum. Una: tá man skal byggja eitt nýtt hús. teir kunnu fin­ na uppá góðar ideeir um hvussu tað skal síggja út. Bjørg: tá man skal byggja nakað dýrt og lekkurt. Lea: Td. Tá man skal byggja eitt hús ella ein bygn ing ella gera eitt serligt møbul. 5. Hvørjum arbeiða arkitektar við? Beinta: teir hugsa um hvar vindeyguni eru, og tílikt. Sólargang og placer­ ing so man fær sum best burturúr ­ tá man sjálvur fer at biksa er nógv sum ikki verð ur hugsað um. pro por­ tión ir og linjur í ....teir hugsa um heildina. Sum at fara til skraddara og fáa seyma kjóla og skraddarin hugs ar um at man hevur arr ella ov stóra bringu og ger snið sum passar til. Man kann ikki hava pikkulítla nalva blus til stóra bringu. Man hevur brúk ser frøð ing­ um. Fólk hugsa tað er einki fyri men tað er tað... Una: veit ikki. Bjørg: Teir arbeiða við tusch og papír og Auto Cad. Lea: Teir arbeiða við at tekna hús, bygningar og tað sum eg havi nevnt fyrr. 1. Hvat er burðardygd? Beinta: Flagtak. Bjørg: prís ur og kvalitetur gongur hond í hond....sólorka...o.slíkt. Una: veit ikki hvat tað merkir. Bjørg: Tað optimala er ein krossskipan har prísur og kvalitetur møtast. Man fær meira kvalitet enn tú hev ur givið pengar fyri. Eg vil ikki siga at arkitekturur er burðardyggur, tað man fær er eitt meirvirðið og er betri snið, lekkrari design, betri innrattað, betri ljós betri heild. Man verður glaðar ari fyri tað í longri tíð. Tað er tað burðar­ dygga. Lea: Veit ikki. 2. Hvat er siðvenja? Beinta: tað er ikki siðvenja at brúka arkitekt í FO. Her ger man tað sjálvur. Rættir føroyskir menn bygg ja sjálvir síni hús. og so kennir man onkran sum dug ir at brúka eina lineal og sovorið. Man skal hava stóra stovu til stórar føðingardegar, gesta wc, gestaverisli, tá familj an kemur niðurifrá at legg ja seg á húsini. Una: stórt rúm til at halda fest í. Bjørg: Er at øll skulu hava tað sama sum hini. Stóra stovu til stórar føð­ ingar dagar, 3 wc, hjall, garagu, træhús, og at gera alt sjálvur. Man veit best sjálv ur. Lea: Tað er td. Okkurt man ger umaftur og umaftur. 3. Hvat er tøkni? Beinta: Veit ikki. Bjørg: laptop og autocad. Bang og Olufsen. Una: Veit ikki. Lea: Td. Teknikkur er nógv. Td. teldur og annað tá tað er elektroniskur teknikk­ ur. Men tað kann eisini vera nógv annað. Td. Teknikkur í at spæla tónleik. 4. Hvussu setur man omanfyri í samband við arkitektur? Beinta: Veit ikki. Una: Ah, eg slett veit ikki hvat tað er. Bjørg: Nei, síggi einki samband. Lea: Teknikkurin kemur inn í arkitektur, tá man skal duga at byggja og tekna hús og bygningar. Siðvenja kemur inn, tá man hugsar um, hvussu hús og bygningar plaga at síggja út. Veit ikki við burðardyggheit… 1. Hvat er ein arkitektur? 5.Hvørjum arbeiðia arkitektar við? Meduna: Arkitekturin er ein fakpersónur, ið dugir og evnar at hugsa og tekna nýtt. Ein sum hevur listarlig evnir at sniðgeva, men sum eisini kennir alt til konstruk­ tiónir, tilfeingi og veðurlag. Hetta krevur vitan og am boð. Arkitekturin er ein, sum hevur gingið í skúla og lært. Tvs. ein fakpersónur, ið sum hevur lært, lisið og arbeitt við arkitekturi og byggilist. Arkitekturin er ein, ið sniðgevur, ger karmar og leggur upp til ein aktivitet sum t.d. tað at búgva, at vera, at spæla, o.s.fr. í veruleikanum er. Hesir karmar kunnu vera fysiskir eins og teir kunnu vera teoretiskir. Fysisku karmar nir kunnu vera alt tað, ið ber til at byggja frá snið gev ing, design, til stórar brýr og landsløg. Stødd in á karmunum kunnu tí vera vera ymiskar. Tosar man um teoretiskar karm ar, hugsar man aloftast um ætlanir fyri einhvørjum arbeiðið, bygging ella snið­ gev ing. Tað kann eisini, sum fyrr nevnt vera í ymsk­ um støddum. Teoriin kann eisini snúgva seg um einhvørja mein ing, hugsan ella leist fyri, hvussu ein skilur og ar beið ur sum arkitektur. Ofta tosar man um at arki tekt ur in ger ella snið­ gev ur, skipar og skapar karmar nar fyri lívinum og tí eisini tilveru menniskj­ ans. Í byggigongdini, og tá talan er um bygging yvir­ høvur, eru nógvir fakbólkar við í arbeiðinum, og arki­ tekturin er ein teirra. Tvs. arkitekurin arbeiðir saman við fleiri øðrum fakbólkum og fakpersónum. Í hesum hópinum av fak­ fólki er arkitekturin tann, ið umboðar brúkaran; tvs. tey ella hann ella hon, sum skulu nýta bygningin ella búg va í honum. Arktitekturin hugsar um, hvussu bygnigurin skal nøk ta tørvin hjá brúkara­ num. Tá talan er um arbeiði hjá arkitektinum, hugsa tey flestu um kreativa arbeiði: at tekna og arbeiðið við skits um og modellum. Arki tekta arbeiðið hevur fleiri síður. Útyvir skapandi, krea tiva partin av ar beiði­ num, skal arkitekturin har­ um framt eisini samstarva og koma ásamt um kostnað við byggiharran, keyparan ella brúkaran. Umframt hetta, skal arkitkturin skilja arbeiði hjá entrepenøri og verk frøðingi soleiðis, at hann hevur møguleika fyri at fylgja byggigongdini og sam stundis tryggja, at brúkar in fær eitt gott úrslit og ikki minst góðan arki­ tektur. 2. Hvat er arkitekturur? Meduna: Arkitekturur er karmarnir um lívið. Karm­ ar, ið nøkta ymiskan tørv, so sum lívd, útsýni o.s.fr. Ikki øll bygging kann sigast at vera arkitekturur. Arki tekturur kann eisini nevn ast byggilist. Hetta kann skiljast, um vit leggja dent á byggiLIST. Listin er á tí staði, har teori og praksis møtast. Í hes um møti skapast meir­ virði. Tað er har ætlanin, funktión og endaliga úrslitið er væl samansjóða, og gev­ ur eina væleydnaða heild. Byggingin einsamøll kann skiljast sum ein mini­ mums loysn har bert tað mest neyðtuvrviliga er tikið hædd fyri. Arkitekturur bjóð ar eitt meirvirðið, tvs. eina ávísa góðsku avtrat bygg ingini. Arkitektur kemur av latíni, og merkir byggilist. Men arkitekturur er eisini býar planlegging, landsløg, urta garðar og parkir í stór­ um skala og design/snið­ gev ing av brúkslutum og smá um rúmum. Arkitekturur verður ofta lýst sum ein bundin list, tí upp gávan er bundin. Arki­ tekt ur ur verður skapaður fyri at nøkta ein praktiskan tørv, sum t.d. tørvin á einum staði at búgva ella einum staði at arbeiða. Saman við hes um er eitt listarligt mál tengt at arkitekturinum. Arki tekturur er arbeiði við Hvussu gerst tekning arkitekturur?