hósdagur 22. oktober 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 202 - 22. oktober 2009 Samstarva um veðrið Forsetarnir í USA og Kina, Barack Obama og Hu Jintao, hava lovað at arbeiða saman fyri at tryggja, at nakað munagott skal spyrjast burtur úr altjóða veðurlagsráðstevnuni í Keypmannahavn seinni í ár. Tað samdust teir báðir um í einari telefonsamrøðu, sigur ein talsmaður fyri Hvítu Húsini. Barack Obama og Hu Jintao hava eisini nóg mikið at tosa um, tá tað snýr seg um útlát, tí júst USA og Kina eru tey londini, sum lata mest CO2 út í luftina. Men sambært talsmanninum hjá Hvítu Húsunum eru teir báðir forsetarnir til reiðar at taka munagóð stig í sambandi við ráðstevnuna í Keypmannahavn. Vorðið sum lønarlækking Stjórarnir í teimum stovnum og fyritøkum, sum fáa fíggjarliga hjálp frá amerikonsku stjórnini, fáa onga lønarhækking í ár. Tvørturímóti hevur Barack Obama, forseti, gjørt av at skarva nógv av lønini hjá teimum, sum nú liva av pengum frá tí almenna. Avgerðin hjá forsetanum ber millum annað í sær, at stjórarnir í Bank of America og General Motors og 175 aðrir stjórar kunnu missa heilt upp í 90 prosent av teirri løn, sum teir nú hava. Avgerðin hjá forsetanum hevur samband við, at nógvir amerikanarar hava verið sera misnøgdir við, at stjórarnir varðveittu ta góðu lønina, hóast fyritøkurnar máttu fáa almenna hjálp. Danski serlæknin í almennum medisini, Claus Hancke, hev­ur í donskum miðlum áv­arað um, at koppsetingin inni­ heldur kyksilv­ur, sum er heimsins mest eitrandi, ikki­radioaktiv­a, nerv­aeitur. Statens Serum Institut sigur hinv­egin, at kyksilv­urinnihaldið er »mikroskopiskt« H1N1 Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Tað eru ikki bert føroyskir kommunulæknar, sum eru ørkymlaðir um koppset­ ingina móti H1N1. Í einum sjónvarpsinn­ slagi í tíðindunum hjá Dan­ marks Radio tann 23.09.2009, ávarar danski serlæknin í almennum med­ isini, Claus Hancke, um at koppingarevnið móti H1N1, Pandemrix, inni­ heldur kyksilvur. Hann vísir á, at av logist­ iskum orsøkum er kopp­ ingarevnið konserverað við Thimerosol, sum er 58 pro­ sent kyksilvur. Hann vísir eisini á, at kyksilvur er tað mest potenta ikki­radio­ aktiva nervaeitrið, og at tað upphópar seg í kroppinum og verður verðandi 20 til 30 ár, og at kyksilvurinni­ haldið fullkomiliga broytir indikatiónsøkið, tí tað nú eisini skal takast hædd fyri hesum hjáárininum. ­ Ein skal ongantíð geva eina viðgerð, ið er verri enn sjúkan, og fyribyrging skal vera við so lágum títtleika av hjáárinum, at hetta verður uppvigað av fyrimununum við fyri­ byrgingini, sigur Claus Hancke í einum responsum um koppsetingina. ­ Sum lækni verði eg noyddur at síggja koppset­ ingina sum sjúkufyribyrg­ ing til einstaklingar og ikki sum fráverufyribyrg­ ing til samfelags­ og fram­ leiðslumaskinaríið. Eg kann tí ikki úttala meg um samfelagsbúskaparligu ávirkanina av at lata vera við at koppseta, staðfestir hann. SSI sigur tað øvuta Statens Serum Institut heldur hinvegin ikki, at tað er nakar sum helst vandi við at nýta koppset­ ingina. Á heimasíðuni skriva tey, at thiomersal inniheldur eina kyksilvur­ binding, (ethylkyksilvur) sum er øðrvísi frá tí, tú fær í matinum (methylkyk­ silvur). Munur er á hvussu hesi bæði verða niður­ brotin í kroppinum, í hvønn mun hesi verða upptikin í heilavevn­aðin­ um og í hvønn mun tey verða niðurbrotin til óorganiskt kyksilvur. SSI vísir eisini á, at hetta evnið hevur verið nýtt í koppsetingum í umleið 60 ár, og at mongd­ in í Pandemrix er munandi minni enn eitt fólk vanliga fær úr matinum gjøgnum eina viku. SSI sigur eisini, at kopp­ ingin skal gevast tvær ferðir, við minst trimum vikum millum báðar sproyturnar. Niðurstøðan hjá Statens Serum Institut er tí, at koppingarevnið er vanda­ leyst at nýta, og at eingin orsøk er at óttast kyksilv­ urinnihaldið í Pandemrix. Serfrøðin ósamd um koppsetingina H1N1 Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Føroyskir kommunulæknar eru sannførdir um, at H1N1 – fyrr kallað svínakrím – veruliga er úti millum føroy­ ingar, og at tað eru sera nógv, sum hava havt sjúkuna. Hetta er tó ikki nakað, ið gevur heilsuverkinum høv­ uðbrýggj, tí tað er leingi síðani heilsuverkið gavst at taka laboratoriiroyndir av øllum teimum, ið vísa sjúku­ tekin, og bert tekur sær av teimum, sum eru í vanda­ bólkunum. Fatanin millum flestu kommunulæknar er tó, at H1N1 blómar hesa tíðina, og at tað eru nógv fólk sum hava sjúkuna og leggjast sjúk við fepri í tríggjar til fýra dagar við teimum sjúkueyðkennum, sum eru fyri sjúkuna. Tað er tó ikki útbreiðslan av sjúkuni, sum ørkymlar føroyskar kommunulæknar, men hinvegin koppsetingin og ætlanirnar við koppset­ ingini móti H1N1. Bílig argument Sambært Jenis av Rana, pol­ itikara og kommunulækna, er tað ringt at fylgja argu­ mentunum fyri at koppseta. ­ Tað eru deildar meining­ ar um koppsetingina, og eg havi ringt við at fylgja argu­ mentunum hjá landslækn­ anum. Eitt nú sigur hann, at tað er neyðugt at koppseta fyri at halda samfelagshjól­ unum koyrandi, men tað keypi eg altso ikki. Tað er for bíligt. Tað plagar at skula vera medisinsk argu­ ment fyri at koppseta, og ikki samfelagslig, vísir Jen­ is av Rana á. Hann heldur eisini, at ætl­ anin at koppseta øll eftir tilbúgvingarætlanini, sjálvt tey longu hava havt sjúkuna, er burturvið. ­ Eg havi ilt við at skilja hví mann eisini skal kopp­ seta tey, frísk fólk, sum kanska longu hava havt sjúkuna, tí tey hava longu fingið ta bestu koppseting­ ina, ein kann fáa, sigur Jenis av Rana. Her sipar H1N1 ørkymlar Mótstríðandi upplýsingar um koppsetingina móti H1N1 og ógreið argument fyri at koppseta øll, eisini tey, sum longu hav­a hav­t sjúkuna, ørkymlar føroyskar kommunulæknar. Harafturat v­il fram­ leiðarin ikki standa inn fyri v­irknaði ella hjáárinum av­ koppseting. ­ Ódámligt, sigur Jenis av­ Rana, kommunulækni Jenis av Rana, kommunulækni, heldur at argumentið fyri at koppseta móti H1N1, um at halda samfelagshjólini malandi, er for bíligt. Hann eftirlýsir medisinskum argumentum fyri at koppseta Savnsmynd