týsdagur 27. november 2001síða 6

10 Nr. 229 - 27. november 2001 Nr. 229 - 27. november 2001 11 Nú tyrlurnar, sum síðan juli mánað hava flogið útgerð og fólk millum Føroyar og leitiøkini, um stutta tíð hava flogið síðsta túrin í hesum leiting- arskeiðnum, er Altantic Airways stjórin, Magni Arge, sannførdur um at tað var rætt at fara inn í oljuvinnuna longu í leitingarfasuni OLJA Rúnar Reistrup — Vit hava fingið virðis- miklar royndir og hava avmystifiserað oljuvinn- una, samstundis sum tað hevur givið okkum eitt lítið avkast, og so kann man ikki vera annað enn nøgdur, sigur Magni Arge, stjóri fyri einasta føroyska flog- felagnum, sum í skjótt eitt hálvt ár hevur staðið fyri allari flogferðslu í sam- bandi við oljuleitingina á føroyskum øki. Við tveimum tyrlum hjá bretsku fyritøkuni Bristow hevur Atlantic Airways rikið alla tyrluflúgving millum Føroyar og leiti- pallarnar á oljuleitingarøkj- unum. Harafturat hevur flogfelagið flogið millum 3 og 4 ferðir um vikuna á rutuni Aberdeen-Vágar við fyrst og fremst oljufólki. Kunnu saktans klára tað Niðurstøðan eftir at hava verið hjáveitari hjá øllum teimum trimum oljufeløg- unum, ið hava leitað á føroyskum øki hetta fyrsta leitingarskeiðið, er greið. — Vit kunnu saktans standa fyri allari flúgving í sambandi við føroysku oljuvinnuna, eisini um hendan tekur dik á seg og farið verður undir at út- vinna olju úr føroysku undirgrundini, sigur At- lantic Airways stjórin, sum ikki dylir fyri at uppgávan tyktist nokkso møtumikil áðrenn farið varð undir hana. — Vit vistu ikki hvussu tað fór at vera at arbeiða saman við slíkum risafyri- tøkum, sum hesi oljufeløg- ini jú eru, og vit vóru ikki heilt greið yvir júst hvat tað innibar. Vit vita nú heilt greitt hvat tað vil siga at vera hjáveitari hjá olju- feløgunum, og at fyritøkan er før fyri at átaka sær tað. Tí eru vit heldur ikki long- ur í iva um at tað var púra rætt av okkum at fara inn í oljuvinnuna heilt frá fyrstu royndarboring. Keypa onga tyrlu enn Hóast olja nú er funnin í føroysku undirgrundini, so er enn ikki víst at gongd nakrantíð kemur á olju- framleiðslu á føroyskum øki, og meðan hetta er støðan, traðkar Atlantic Airways varliga fram. Tyrlukeyp verður ikki so mikið sum umhugsað fyrr enn oljuframleiðsla stendur fyri framman, og enn er flogfelagið ikki farið undir at útbúgva tyrluskiparar til stóru tyrlurnar hjá Bristow. — Tað var allatíðina ætl- anin, at okkara tyrluskip- arar so líðandi skuldu manna tyrlurnar, og at okkara teknikkarar skuldu Tað var rætt at fara við P/F Thor í Hósvík ansar væl eftir ikki at flóta út í oljuvinnuna á uppskrúvaðum vón- um. Heldur enn at byggja sína offshore- satsing á føroyska oljuvinnu burturav er fyritøkan nógv úti um seg uttan fyri land- oddarnar, samstundis sum roynt verður at fáa fótafesti í heim- ligu oljuvinnuni Rúnar Reistrup Tað verður ikki nøkur vanlukka fyri P/F Thor, um føroyska oljuvinnan ikki fer at liva upp til tær risa- vónir, sum hesi seinastu árini hava trífaldað húsa- prísir og sett búskapin upp á kók. Reiðaríðið hevur bygt sínar íløgur í føroysku offshore-vinnuna á verandi umstøður heldur enn á framtíðardreymar, og hevur soleiðis roynt at satsa so lítið sum gjørligt í roynd- unum at gerast ein týandi partur í føroysku oljuvinn- uni. — Føroysku vónirnar til oljuvinnuna eru alt ov høgar. Tað gongur væl bú- skaparliga í løtuni, men vit mugu minnast til at tað skal lítið til áðrenn tað byrjar at ganga hinvegin. Beint nú er føroyska samfelagið mitt í einari ekspansiónsfasu hvat oljuvinnuni viðvíkur, sam- stundis sum fiskivinnan klárar seg sera væl. Men um nú annaðhvørt fiski- skapurin ella leitingarak- tiviteturin komandi árini minkar, so gongur tað knappliga ikki so væl longur, og hesum taka vit hædd fyri sigur Gunnbjørn Joensen, sum saman við beiggjanum Hans Andreas eigur og rekur P/F Thor. Hyggja úteftir Tískil ger reiðaríðið nógv við at føla seg fram uttan fyri landoddarnar, soleiðis at øll offshore satsingin ikki stendur og fellur við føroysku oljuvinnuni. Ein- asta satsingin hjá P/F Thor, sum beinleiðis er vend ímóti føroysku oljuvinnuni, er samstarvið við donsku fyritøkuna ESVAGT um standby-skipið Faroe Connector, sum kom undir føroyskt flagg 2. juli í ár. Men møguleikarnir at fara út um landoddarnar við hesum skipinum verða eisini dúgliga kannaðir. Sum er hevur Faroe Connector tó úr at gera við at fylgja boriskipinum West Navion, sum nú borar í enskum sjógvi. Fyritøkan ESVAGT-Thor, ið Thor og ESVAGT eiga í felag, hevur ein eitt ára sáttmála við BP um leigu av Faroe- Connector. Tá hetta leigu- skeiðið er liðugt vónar Thor at tað fer at bera til at leingja sáttmálan við BP, men um hetta ikki ber til, kann skipið fara hvagar tað skal vera, sigur Gunnbjørn Joensen, sum millum annað hevur sent síni smærru standby-skip á uppgávur so langt burturi sum í Persisku Víkini og Vesturafrika. Skulu ongan kodda hava Hóast Thor hevur verið í offshore vinnuni síðan 1998, tá fyritøkan fekk fyrsta standby-skipið til landið, so var tað ein nðggj tíð sum byrjaði í summar, tá oljuleitingin á føroyskum sjóøki fór í gongd. Andin í føroysku oljulóggávuni leggur upp til at útlendsku oljufeløgini í størst møgu- ligan mun skulu samstarva við føroyskar fyritøkur, treytað av at hesar eru kappingarførar, og hetta hjálpti uttan iva Thor til at fáa sáttmálan við BP. — Tað at vit eru ein føroysk fyritøka gav okkum sjálvsagt ein fyrimun í mun til útlendsku fyritøkurnar, men vóru vit ikki kapping- arførir, so høvdu vit neyvan fingið sáttmálan við BP, og eru vit ikki kappingarførir tá sáttmálin gongur út, so fáa vit ikki longt hann og tí setur tað stór krøv til fyritøkuna um vit skulu fáa nakað burturúr hesum, sig- ur Gunnbjørn Joensen, sum sjálvur er fegin um hørðu kappingina. — Tað ringasta sum kann henda er at føroysku fyri- tøkurnar fáa so stóran kappingarfyrimun ígjøgn- um treytir og reglur at tær fáa ein kodda at sovna á, tí so fara tær ongantíð at klára seg í beinhørðu kappingini í oljuvinnuna, heldur Gunnbjørn Joensen. Undir sjálvari boringini hjá West Navion á før- oyskum øki fekk Thor einki at vita um hvussu leitingin gekst, og tí mertiskt tað ikki á arbeiðinum, at einki varð funnið. Men tað hevði verið ein stórur fyrimunur fyri offshore-satsingina hjá reiðaríðnum, um olja varð funnin í boringini hjá BP, og tí var úrslitið eitt lítið vónbrot fyri eigararnar. Tað fær tó ikki fyritøkuna at ivast í at halda fram í offshore-vinnuni, serliga tá tað nú hevur víst seg, at olja er at finna í føroysku undir- grundini, men verður upp- fatað sum enn ein ábending um, at tað er umráðandi eisini at vera úti um seg í útlendsku oljuvinnuni. ∆ Føroyska oljuvinnan er ein óviss satsning Faroe Connector, flaggskipið hjá Esvagt Thor, skiftir manning í Havn Mynd: Jan Müller Framhald á næstu síðu FØRLEIKAMENNING Ólavur Gregersen Oljufeløgini, sum leita eftir olju í Føroyum, hava bundið seg til at virka fyri føroyskari luttøku í olju- vinnuni, m.a. við førleika- menning á føroyskum fyri- tøkum og við at knýta sam- bond við útlendskar sam- starvsfelagaðar. Við hesum hava føroysk- ar fyritøkur fingið høvi at menna førleika og kapping- arføri sítt. Hetta er ein á- góði, sum føroyska sam- felagið og vinnan longu hava fingið í sín part, óan- sæð um kolvetni verða funnin ella ikki. Agip hevur tikið kravið um førleikamenning í álv- ara, og í hesi grein verður greitt frá, hvussu Agip ætlar at lúka kravið um førleikamenning. Stutt um AGIP Agip er partur av italska orkufelagnum ENI, ið er virkið innan oljuvinnu, jarðgass- og petrokemi- vinnu, tænastur til oljuøki og verkfrøði. Kappingar- førið hjá felagnum er sera gott, og tað hevur eina leiðandi marknaðarstøðu innan hesar vinnur. ENI er virkið í meira enn 70 londum, og hevur meira enn 72.000 fólk í starvi. ENI framleiðir meira enn eina millión tunnur av olju um dagin, og verður roknað sum sætta størsta oljufelag í heiminum. Endamál við BDAS Vinnuráðgevingin hjá Agip Faroe Branch ber enska heitið Business Develop- ment Advisory Service, stytt BDAS, og er stovnað við hesum endamálum: • at lúka krøvini í leiti- loyvunum um føroyska luttøku • at vera við til at gera før- oyska búskapin meira fjøltáttaðan • at menna nýggjar útflut- ningsmøguleikar innan føroyska vinnulívið • byggja upp kappingarføri og tøkniliga vitan hjá føroyskum fyritøkum. Hetta kann eisini verða gjørt í samstarvi við útlendskar fyritøkur. Samanumtikið er endamál- ið við BDAS at menna førleikan hjá føroyskum fyritøkum, so tær verða førar fyri at kappast á jøvn- um føti á altjóða oljuvinnu- marknaðinum. Ráðgeving- in er tó ikki bert avmarkað til fyritøkur innan oljuvinn- una, men er eisini ætlað virkjum og verkætlanum, sum eru nýskapandi og hava møguleikar á útflut- ningsmarknaðinum. Lýsing av ráðgevingini BDAS fer at veita trý ymisk sløg av ráðgeving, sum verður ólík í innihaldi og høvuðsdenti. Tann mest umfatandi ráðgevingin verður rópt »Víðfevnd vinnuráðgev- ing«, sum verður veitt ávísum fyritøkum, sum Agip hevur valt út hetta seinasta hálva árið. Endamálið við hesari ráðgevingini er at stimbra fyritøkuni í at gerast ein betri í heimsflokki. Markn- aðurin hjá veitaranum kann verða tann føroyski/altjóða oljuvinnumarknaðurin ella aðrir útflutningsmarknaðir, treytað av at teir eru við til at gera tann føroyska búskapin meira fjøltátt- aðan. BDAS fer at ráðgeva í sambandi við virkismenn- ing og marknaðarmenning hjá fyritøkuni — til dømis innan strategiska ráðlegg- ing; heildargreining og seta málsetningar, marknaðar- greining, førleikagreining o.s.fr. Harumframt fer BDAS at lætta um hjá fyri- tøkuni, tá talan er um at nema sær útbúgving, tøkn- iliga førleikamenning, góðsku- og HSE skipanir og at fáa í lag handils- sambond. Umframt »Víðfenda vinnuráðgeving« fer Agip eisini at veita sokallaða »Ad hoc vinnuráðgeving«, sum stendur øllum før- oyskum fyritøkum við á- huga fyri oljuvinnu í boði. Fyritøkur kunna seta seg í samband við Agip til tess at fáa ávísar upplýsingar ella serkøna meting, t.d. tá talan er um marknaðarupplýs- ingar, spurningar viðvíkj- andi góðsku og HSE skip- anum, upplýsingar og fyri- spurningar um møguligar samstarvsfelagar, seljarar og veitarar, o.s.fr. Skipa fyri útbúgvingartiltøkum BDAS fer umframt bein- leiðis ráðgeving at skipa fyri seminarum og útbúgv- ingarskeiðum. Hetta virk- semið verður í samstarvi við føroyskar stovnar og fyritøkur, sum eru virkin á hesum øki - m.a. er ætlanin at skipa fyri einum seminari fyrst í komandi ári um gagnnýtslu av góðsku- stýring í dagliga rakstr- inum. Agip fer eisini at menna eitt sonevnt »Petroleum Exploration Business Game« í samstarvi við føroyska KT fyritøku, og væntandi verður sáttmáli undirskrivaður seinast í november mánaði. Spælið er ætlað næmingum í mið- námsútbúgvingum, og endamálið er at økja kunn- leikan um leitingarvirk- semið, sum fer fram við Føroyar. Mugu liggja framvið Omanfyri er nomið við nakað av tí, sum Agip ætlar at gera innan førleikamenn- ing í føroysku vinnuni. Um føroyskar fyritøkur vilja fáa lut í førleikamenningini, sum teimum stendur í boði frá oljufeløgunum sambært leitiloyvunum, so mugu fyritøkurnar í fyrsta lagi staðfesta, hvar og hvussu teimum tørva førleika- menning, og síðan liggja framvið fyri at fáa part av teimum midlum, sum eru sett av til hetta økið. Tær fyritøkur, sum leggja seg eftir hesum leisti, fara iva- leyst at sanna, at førleika- menning kann gerast ein dyggur stuðul í royndunum at taka lut í oljuvirk- seminum í Føroyum. ∆ Førleikamenning og føroysk luttøka vera førir fyri at røkja tær. Men higartil hava vit ikki havt arbeiðsorku til at fara undir at útbúgva fólk til hetta, tí vit hava havt aðrar krevjandi uppgávur í summar, sigur Magni Arge. Sum tað sær út í løtuni verður bara ein royndar- boring á føroyskum øki komandi ár, og Atlantic Airways stjórin ivast í, um tað kann loysa seg at fara undir at útbúgva fólk, meðan virksemið á leiting- arøkinum er so lítið. Nýggj flogruta Meðan tyrluflúgvingin í sambandi við oljuleitingina soleiðis hevur latið upp fyri einari nðggjari vinnugrein, hevur flutningurin av olju- fólki til Føroya latið upp fyri einari nýggjari flogrutu í ferðaætlanini hjá Atlantic Airways. Flestu oljufólkini, ið hava starvast á leitipall- unum í føroyskum øki, eru komin til Føroya úr Aber- deen. Hetta hevur skapt grundarlag fyri regluligum flogferðum millum Aberdeen og Føroyar, sum eisini hevur verið nógv brúkt av ferðafólki. Ongan kappinginarneyta Tá oljufeløgini fyrr í ár skuldu velja sær hjáveitarar var Atlantic Airways í teirri serstøðu, at fyritøkan í veruleikanum ongan kapp- ingarneyta hevði. Við at vera einasta føroyska flog- felagið var Atlantic Air- ways eisini einasti val- møguleiki, um oljufeløgini vildu brúka føroyskan hjá- veitara. Hetta valdu øll tey trð leitandi oljufeløgini at gera. Men við endurskapta bjartskygninum, sum hevur staðist av fundinum hjá Amerada Hess, er eisini hugsandi at onnur flogfeløg fara at fáa áhuga fyri tí nðggja marknaði, sum før- oyaøkið møguliga fer at menna seg til. — Tað mugu vit hava í huganum og royna at fyri- reika okkum sum best uppá, at vit kunnu fara at møta kapping í framtíðini, sigur Magni Arge, sjtóri í Atlantic Airways. ∆ Bristow-tyrla í arbeiði. Vitjandi á boripalli koma aftur til lands Mynd: Jan Müller Framhald av s. 10 Um føroyskar fyritøkur vilja fáa lut í førleikamenningini, sum teimum stendur í boði frá oljufeløgunum sambært leitiloyvunum, so mugu fyritøkurnar í fyrsta lagi staðfesta, hvar og hvussu teimum tørva førleikamenn- ing, og síðan liggja framvið fyri at fáa part av teimum midlum, sum eru sett av til hetta økið, sigur Ólavur Gregersen C M Y K 11 10