mánadagur 26. oktober 2009síða 12

12 Nr. 204 - 26. oktober 2009 Sosialurin Vetur og ferðsla SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Hóast vetrarveðrið ikki er komið fyri seg enn, so er tíðin við at nærkast til at lata seg í og skøða seg til hesa í ferðsluni øðrvísi og eisini vandafullari tíð. Betur fyrivarin enn eftirsnarin er eitt gott orðafelli og sera væl hóskandi fyri veturin sæð í einum ferðsluhøpi. Hálka, svartakálk og kavi eru alt nakað, sum vit eiga at leggja okkum væl í geyma, tá vit seta okkum í bilin og fara út á alfaraveg. Ymsar eru meiningarnar um, hvussu vit eiga at skøða bilarnar, men so leingi tað er loyvt, so vilja tað vera tey, sum velja píkarnar fyri at kenna seg trygg. Onnur koyra so við heilársdekkum. Tá samanum kemur so hevur hetta tó nógv fyri at siga alt við tað at gera rætt og slætt at koyra eftir umstøðunum. Hetta er tó lættari sagt enn gjørt fyri mong, sum nærum skulu hava ein kvøkk, áðrenn tey leggja sær hetta nóg væl í geyma, nevniliga at vegirnir eru hálir og tí seta heilt onnur krøv til bilføraran. Alt hetta eiga vit at taka hædd fyri og líkasum innstilla koyriradaran av nýggjum. Hetta sjálvandi fyri okkara egna tryggleika men ikki minst fyri onnur, sum antin koyra ella eru til gongu í ferðsl- uni. Eisini og ikki minst bussførarar, sum hava ábygdina av mongum fólkum í sínum arbeiði, eina geva øllum hesum ans. Vit kunnu so bara fegnast um, at so fáar álvarssamar vanlukkur hava verið á lands- og bygdavegunum í kollektivu ferðsluni. Hesum kunnu vit so takka vælskøddum bussum og hegni bussførarans fyri. Tey, sum eru til gongu, mugu so sanniliga eisini geva sær fær um broyttu árstíðirnar, og her kemur eisini myrkur inn í myndina. Og her eru ráðini eittans: at brúka endurskyn. Nú hetta kæra og væl- valda orðið hevur fingið pláss í málinum, er bara at vóna, at tað eisini fær pláss í okkara hugaheimi, soleiðis at tað er tað mest náttúrliga ting verðini at hava enduskyn á okkara pløggum. Her ikki minst at læra børnini og tey smáu, at endurskyn er og skal vera ein náttúrligur partur av klæðunum, tá tey ferðast úti, har akfør eru. Hetta kann ikki sigast ov oftani, og nú rúsdrekkalógin varð broytt til at tú so gott sum einki kann drekka koyrir tú bil, so átti kanska at verið lóggivið um, at børn og ung sum eitt minstamark skulu bera endurskyn. Er hetta ikki bara ein spurningur um at broyta hugburð! Hóast vit enn kunnu gleðast um sólstrálurnar, sum kaga niður millum skýggini, so vita vit, at veturin við hálku og kava nærkast. Hetta er ein veruleiki, sum vit tí eisini mugu til at fyrihalda okkum til – at liva og bera okkum at eftir broyttu umstøðunum. Ein vetur uttan óhapp og vanlukkur í ferðsluni er ein gáva til okkum øll. Latið okkum geva hvør øðrum hesa gávu. Blekkið, sum væl úr hondum greidda álitið »Kommunur, eindir og uppgávur 2009« er skrivað við, var neyvan turt, áðrenn Javnaðar­ flokkurin, hóast hann er í samgongu, í sjálvdrátti alment byrjaði at taka frástøðu frá grundleggj­ andi pørtum í álitinum. At niðurstøðurnar, sum Javnaðarflokkurin higartil er komin til, eru undan­ støkking og beinleiðis í stríð við samgonguskjalið, ger ikki støðuna betur. Samgonguskjalið Tá skotið varð upp at tiðnað ríkisveitingina, var Javnaðarflokkurin í øðini í royndunum framhaldandi at niðurlaga ríkisveitingina og harvið fasthalda full­ veldistilgongdina. Javnað­ arflokkurin skeyt Sam­ bandsflokkinum í skógvar­ nar, at Sambandsflokkurin gekk ímóti samgonguskjali­ num. Nú tað snýr seg um kommunalreformin, gong­ ur Javnaðarflokkurin sjálv­ ur beint ímóti samgongu­ skjal inum. Í samgongu­ skjalinum, sum Fólkaflokk­ urin, Sambandsflokkurin og eisini Javnaðarflokkurin undirskrivaðu fyri einum góðum ári síðani, stendur nevniliga orðarætt: »Samgongan fer undir ein kommunureform vís­andi til s­amtykta talið av komm­ unueindum. Reformurin verður s­ettur í verk 1. jan­ uar 2011. Innihaldið í re­ forminum er fíggjarlig út­ javningars­kipan, blokks­tuð­ ul og flyting av ábyrgdarøkj­ um frá landi til kommunur. Kommis­s­ión, s­um s­kal vera liðug á ólavs­øku 2009, verður s­ett at fyrireika: • Útjavning • Blokks­tuðul • Allýs­ing av ábyrgdar­ økjum, s­o s­um eldraøkið, fólkas­kúlin, vegakervið og aðrar uppgávur, s­um kunnu flytas­t kommunum at ums­ita Broytingarnar í komm­ unubygnaðinum s­kulu geva øllum økjum í landinum møguleika fyri at mennas­t í javnvág«. Tí er tað beinleiðis óseriøst og í stríð við samgongu­ skjalið, nú Javnaðarflokk­ urin meldar út, at skatta­ skipanin skal broytast, heldur enn seta í verk eina blokkstuðulsskipan millum kommunuranr og landið, soleiðis sum Javnaðar­ flokkurin annars hevur bundið seg til í samgongu­ skjalinum, og at kommunu­ reformurin ikki eigur at verða settur í verk 1. januar 2011, soleiðis sum Javn­ aðarflokkurin annars eisini hevur bundið seg til í samgonguskjalinum. Javnaðarflokkurin mælir hinvegin til, at kommunal­ reformurin ikki verður settur í verk fyrr enn eftir næsta regluliga kommunu­ val, sum verður í november mánaða 2012. Vónandi er tað ikki soleiðis, at tað er atlitið til tær uml. 2000 atkvøðurnar hjá javnaðar­ borgarstjóranum í Havn, mótstøðan úr Havn ímóti einari útjavningarskipan og valdið á kommunustýrun­ um í eitt nú Tórshavn, Skopun, í Porkeri, á Tvør­ oyri og í Vági, sum eru orsøk til, at Javnaðar­ flokkurin tagar álitið um ein kommunalreform sundur og støkkur undan samgonguskjalinum. Spæl fyri gallarínum Um so er, at Javnaðar­ flokkurin ikki vil leggja kommunurnar saman við lóg pr. 1. januar 2011, seta í verk eina blokkstuðuls­ skipan og eina inntøku­ og útreiðsluútjavning millum kommunurnar, soleiðis sum avtalað er í samgongu­ skjalinum, skal hann melda greitt út beinan vegin, held­ ur enn at halda sínar sam­ gongufelagar og Føroya Fólk fyri gjøldur í einum eftir øllum at døma kom­ andi aðalorðaskifti. Tilgongdin fram ímóti at leggja kommunurnar í land­ inum saman hevur nú stað­ ið við í eini 20 ár, eins og tvey álit eru skrivað. Stund­ in er komin at avgreiða hettar so týdningarmikla mál. Atgerðarloysi og taktisk politiskt spæl fyri gallarínum ber ongan veg. Taktikkur heldur enn politikkur Var tað ein ábyrgdarleysur andstøðuflokkur, sum í tíð og ótíð fór út í fjølmiðlar­ nar at profilerað seg, hevði tað verið skyljandi. At ein Javnaðarflokkur í sam­ gongu, uttan at hava tosað við sínar samgongufelagar, og áðrenn veruliga viðgerð­ in av málinum er byrjað, fer út í fjølmiðlarnar og alment leggur seg fastan á nøkur grundleggjandi sjónarmið, sum tað neyvan ber til seinni at tillaga sjónarmið­ unum hjá øðrum politiskum flokkum, uttan at Javnaða­ flokkurin tá kemur at standa sum tapari, er í mínari verð ein greið ábending um, at lítil og eingin vilji er til finna eina breiða semju í hesum álvars máli. Við øðrum orðum, so tykist tað púra greitt, at taktikkurin verður raðfestur fremri enn politisku úrslitini hjá samgonguni. Seinasta veljarakanningin Fyrst vóru vit vitni til, at formaðurin í Javnaðar­ flokkinum framlegði eitt fíggjarlógaruppskot, har flestu áhugabólkar í sam­ felgnum fáa eitt sindur, meðan eingin, uttan nakrir pensionistar, skulu rinda nakað av týdningi, sam­ stundis sum hallið á fíggj­ arlógini nærkast einari milliard krónum annað árið á rað. Nú verður álitið um “Kommunur, eindir og uppgávur” so taga sundur og kolldømt. Spurning urin er, um Javnaðarflokkurin vil nakað sum helst. Seinasta veljarakanning­ in, sum gav Javnaðarflokk­ inum ein framman á, er helst tað ringasta, sum er hent hesari samgonguni. Taktisku útspælini frá Javnaðarflokkinum, heldur enn semjusøkjandi real­ politikkur, eru uttan iva eru ein beinleiðis fylgja av vánaliga úrslitinum, sein­ asta veljara kanningin gav flokkinum. Bill Cosby og Javnaðar­ flokkurin Havandi í huga fíggjarlógar­ uppskotið, sum fyriliggur, og nú undanstøkkingarnar í samband við kommunur­ eformin, renna mær til hugs orðini hjá amerikanska filmsleikaranum Bill Cosby, tá hann fyri stuttum í einum av okkara fjølmiðl­ um varð endurgivin fyri at siga, at “hann ikki kennir lykilin til s­ucces­, men at lykilin til fias­ko er at royna at gera øll nøgd. Talan er um vísdómsorð. Tí eingin samgonga fer nevniliga at megna at venda hallinum á føroysku fíggjarlógini, ella at fremja ein kommunureform í verki, um samgongan, ella partar av henni, einans hava sær fyri eyga at royna at gera øll nøgd. Tað ber snøgt sagt ikki til í poli­ tikki. Atgerðarloysi og royndirnar at tekkjast øllum landsins veljarum samstundis, kann bert føra til politiska fiasko. Vil Javnaðarflokkurin nakað sum helst? løgtingsmaður JASPUr VANg