mikudagur 28. november 2001síða 7

12 Nr. 230 - 28. november 2001 Nr. 230 - 28. november 2001 13 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Støðan hjá Sjálvstýrisflokkinum batnaði ikki mána- dagin, tá løgtingskvinnan Helena Dam á Neystabø tók seg úr flokkinum. Samstundis boðaði hon frá, at hon hvørki stillar upp ella verður stillari hjá flokk- inum til næsta val. Henda fráboðan merkir helst, at nú nyttar ikki hjá Sjálvstýrisflokkinum at royna at fáa hana upp í aftur. Avgerðin hjá Helenu Dam á Neystabø ber helst eisini i sær, at tað verður torført hjá Sjálvstýris- flokkinum at fáa nakran valdan á næsta vali. Skal tað henda, er neyðugt, at onkur óvæntaður atkvøðu- slúkur fer at stilla upp. Flokkurin hevur í fleiri veljarakanningum bara havt nóg mikið til ein løgtingslim. Og tað seinasta nosið ber óivað í sær, at tann eini minkar til ongan. Gongdin síðani Sámal Petur í Grund avgjørdi at stilla upp til formansvalið - við tí avleiðing, at Helena tók seg aftur og nú hon tók seg úr ting- flokkinum - má vera ein beiskur biti hjá teimum í Sjálvstýrisflokkinum, sum hava hildið flokkinum uppi og roynt at pjøssað um upprunan til sjálvstýris- politikkin í Føroyum. Tann nýggi formaðurin í landsfelagnum, Ronald Poulsen, segði í viðmerking til ein av fjølmiðlunum, at flokkurin hevur traditiónir og kjarnuveljarar, og at tí fór at bera til at reisa flokkin aftur. Men tað er ikki nóg mikið. Tá tann mest markanti politikkari floksins í mong ár rýmir, og tá aðrir ikki duga at skyna millum vanligt skil og maktgyrnd, er ikki nóg mikið við traditiónum og nøkrum hundrað kjarnu- veljarum. Við øðrum orðum verður tómligt í miðjuni í føroyskum politikki. Hetta kann elva til trupulleikar, tá samgongur skulu skipast. Verða flokkarnir bara fýra í tali, og lutfallið verður tað sama sum nú, kann koma at standa á jøvnum. Bæði tá tað snýr seg um tann búskaparliga-sosiala spurningin, og tá tað snýr seg um tann ríkisrættarliga spurningin. So er spurningurin, hvagar veljarar Sjálvstýris- floksins fara, um teir koma til ta niðurstøðu, at atkvøðan fer til spillis. Einar 1000 atkvøður verða helst spjaddar, serliga millum Fólkaflokkin, Tjóðveldisflokkin og Javnðarflokkin. Leygardagin gittu vit, at Helena Dam á Neystabø bíðaði kanska handan leiktjøldini, til tann rætta løtan kom, og hevði lykilin til eina breiðari og meiri realistisaka semju í sjálvstýristilgongdini. Vit gittu skeivt, og skulu ikki gita aftur. Um tað ótrúliga hendir, at Sámal Peturi í Grund at verða valdur, er hann neyvan hesin lykilin. So er bara spurningurin, hvar Helena Dam á Neystabø, og tey hóvsomu og meiri sosialt tilvitandi í Sjálvstýrisflokkinum enda? DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Støðan bara versnar VIÐMERKINGAR Heri Simonsen (fylli 67 ár í 2035 - leingi at bíða!) Okkara annars dugnaligi og hart arbeiðandi fíggjar- málaráðharri hevur ætlarnir um at leggja fram eitt upp- skot, ið fer at skapa eina sera ójavna kapping á leigumarknaðinum, serliga í Suður-Streymoy. Tað skal vera unt pensjónistunum so hjartaliga, at tey í framtíð- ini kunnu leiga út til lesandi og onnur, skattafrítt. Men tað sum skapar órættvísuna í uppskotinum frá fíggjar- málaráðharranum, er at tey fáa ein fyrimun framum aðrar bólkar í samfelag- num. Tveir pensjónistar - ein einkjumaður Vit kunnu taka eitt dømi: Ein kona er júst farin um tey 67, og hon er gift manni ið er 68 ára gamal. Tey hava bæði havt líkinda størv, og eina hampuliga inntøku í lívinum, og fáa nú við uppskoti fíggjarmálastýri- sins, møguleika at varð- veita hesa inntøku, við at leiga út. Og skal tað vera teimum væl unt. Men! Eru tey verri fyri enn t.d. ein einkjumaður, ið er 58 ár, hvørs børn eru farin í egin hús, og tí stendur púra einsamallur við øllum út- reiðslunum? Hevur hesin ikki eisini uppiborið sama møguleika, sum pensjón- istahjúnini. Og hvat við einkjunum, og teimum einligu - menn og kvinnur - ið reka síni hús einsamøll? Og hvat við ungu hjúnun- um, ið júst hava bygt eini hundadýr hús. Skulu tey ikki hava møguleikan at kunna leiga út, við somu inntøkumøguleikum sum pensjónistahjúnini? Ójøvn kapping Uppskot fíggjarmálastýri- sins fer eisini at skapa ójavna kapping á leigu- marknaðinum, serliga í Suður-Streymoy! Einkju- fólkini, tey einligu og tey ungu hjúnuni, ið t.d. leiga kømur út fyri t.d. 1.800 kr. pr. persón, mugu framvegis gjalda millum 800 og 1100 kr. av hesum 1.800 kr. í skatti. Samstundis fáa pensjónistarnir møguleikan at leiga út fyri 1.200-1.300 kr. pr. persón, tí fyri tey er henda leiguinntøkan skatta- frí! Hetta fer at føra við sær, at ungfólk og lesandi fara at siga síni leigumál hjá hinum upp, og fara at leiga frá pensjónistum fyri ein væl minni prís. Fíggj- armálastýrið leggur upp til, at leigumálini hjá pen- sjónistunum fara at út- konkurrera leigumálini hjá ungum hjúnum, einligum og einkjufólkum. Nógv góð orð eru søgd um rættvísi, og javnrættindi síðstu vik- urnar, lat eisini hetta vera galdandi fyri nýggju út- leigu-skattalógina. Tað er ein góð og samhaldsføst hugsjón, at byrðarnar skulu deilast javnt, men eigur tað sama ikki at vera galdandi fyri inntøkumøguleikar? Uppruna í Noregi Uppskotið um skattafrítt at leiga út, hevur sín uppruna í Noregi. Orsøkin til tað var, var at gera tað so høg- ligt og lagaligt hjá norskum lesandi at leiga frá privat- fólki, sum til bar. Eitt nær- um samt stórting samtykti hesa lagaligu og rættvísu leiguskattalóg fyrst í níti- árunum. Henda norska leigulógin ger tað møguligt at leiga kømur út til lesandi o.o. út, skattafrítt, upp til 1.500 kr. pr. persón pr. mánað. Nýggja leiguskatta- lógin hjá fíggjarmálastýr- inum fylgir ikki rættvísa andanum í norsku leigu- skattalógini. Tá samanum kom, noyðist ein at vera 67 ára gamal, áðrenn ein kann fáa gagn av tí føroysku útgávuni av leiguskatta- lógini! Standa ímóti Tað er bara gleðiligt at landskassin hevur nógvan pening at standa ímóti við. Men eigur ein ikki at geva fólki javnbjóðis møguleikar at vinna sær nøkur eyka oyra at standa ímóti við? Norska lógin var ikki ætla sum ein spekulanta- og leiguhávalóg. Tað vera ikki heil sethús leigaði út, men sethúsakjallar og einkult- kømur. Í gomlum døgum í Noregi var tað sum tað er í Føroyum í dag. Mong tímdu ikki at leiga út, tí tað loysti seg ikki! Og lesandi og ungfólk í túsundutali høvdu einki at búgva í, í Noregi. Nýggja lógin bøtti munandi um henda tørvin hjá teimum lesandi og ungu. So vælsignaðu fólk úti í fíggjarmálastýrinum, gevið einkjufólki, ungum hjúnum, einligum o.ø. somu inntøkumøguleikar, sum vit so hjartaliga unna pensjónistunum at fáa. Fíggjarmálastýrið tekur pensjónistar fram um ung hjún, einlig og einkjufólk! Hans Jørgensen Vit frætta av og á frá frálíka tónleikara "okkara" Hera Eysturlíð. Tíverri er tað ikki altíð góðan tónleik, hesin úrmælingur sendir okkum eystan úr Svøríki. Og spell er tað. Hann plagar at fáa góð skoðsmál, tá hann t.d. stjørnar ólavsøkukórinum ella gleðir landar sínar við vøkrum urgutónleiki á sera høgum stigi. Jú, tónleika- gávurnar eru framúr, og tað eigur hann eisini at fáa fulla virðing fyri. Ja, tað er ikki sørt at vit eru fleiri, sum so máta eru errin av hesum landsmanni okkara. Men fólk plaga ikki at gera viðmerkingar til "politisku" skriving Hera, og tað er óivað tí, at tey aftra seg við at sparka ein liggjandi. Eingin forðar Hera at hava politiska áskoðan, tvørturímóti hava flestir føroyingar virðing fyri tí. Men tá Heri við sínum hatfulla penni niðurger politiska medvitið hjá føro- yingum, tí tey loyva sær at taka undir við politikki Javnaðarfloksins og spott- andi sigur um valið av Lis- beth, "at hvor der handles, der spildes", so er talan neyvan longur um sunt politiskt medvit, men kanska heldur um sjúku- eyðkenni. Ein sunn menniskja hevði neyvan ferð eftir ferð logið uppá politiskan mót- støðumann, at hann "kon- sekvent samanber sínar politisku mótstøðumenn við eitt nú Hitler, Pol Pot og øll hugsandi ræðuveldi" og so í sama andadrátti skriv- að: "Teirra boðskapur var sanniliga "krystallklárur" og bendi í summum førum tonkunum á til Týskland í tríatiárunum." Eg ynski inniliga, at evnaríki tónleikarin Heri Eysturlíð fær hjálp og stuð- ul, so hann aftur fær álit og virðing fyri landsmonnum sínum. Vit hava brúk fyri tær góði Heri, men ikki fyri tínum hatursspræningum. Man ikki onkur kunna hjálpa Hera Eysturlíð? C M Y K 13 12