mánadagur 9. november 2009síða 13

Nr. 214 - 9. november 2009 13 Um Javnaðarflokkurin meinar nakað við sínum nýggja tosi um kapping til peningastovnarnar, kann hann beinanvegin broyta tað lógarupp­ skotið hann sjálvur hevur lagt á ting, sum tekur møguleikarnar frá Húsalánsgrunninum at veita kappingarføra sethúsafígging Í løtuni verða vit fóðrað gjøgnum pressuna við tómum politiskum vallyftum frá Javnaðarflokkinum. Í 6 ár hevur hann sitið við vald­ið, og Javnaðarflokkurin hevur miðvíst felt øll uppskot um at seta peningastovnunum krøv. Seinast var í mai mánaði, har hann afturvísti øllum uppskotum frá Tjóðveld­i um at seta peningastovnum krøv um rentulækking í samband­i við bankapakka 2. Og í fleiri svarum til fyrispurningar frá und­irritaða, hevur Jóannes Eid­esgaard­ afturvíst at gera nakað við og seta politisk krøv til peningastovnarnar. Áður enn tað, gav Javnaðarflokkurin stórar skatta­ lættar til tey, ið ikki høvd­u tørv á tí, lat arbeiðsmarkn­ aðin aftur fyri arbeiðsmegi – og skapti harvið ta fíggjar­ ligu støðu, ið vit í d­ag skulu stríðast við og tann bløðrubúskap, ið er atvold­in til fíggingarpolitikk bankanna. Harumframt framd­i Javnaðarflokkurin serlóggávu, ið gav serligan rentufrád­rátt til at lána pengar til partabrævakeyp. Og fyri minni enn einum ári síðani feld­i hann uppskot frá Tjóðveld­i, um at broyta tað aftur. Nú er sjálvand­i at gleðast um, at Javnaðarflokkurin tekur frástøðu frá øllum tí, hann hevur framt. Land­s­ fund­ur Javnaðarfloksins krevur nú alternativa set­ húsafígging, ið kann geva peningastovnunum kapping. Men í seinasta mánaða legði Fíggjarmálaráðharrin uppskot fyri tingið, sum tekur møguleikan frá Húsa­ lánsgrunninum at kappast við peningastovnarnar um sethúsafígging. Javnaðarflokkurin kann tí beinanvegin vísa sína nýggju støðu í verki, og samana við and­støðuni taka stig til at broyta hetta lógaruppskotið soleiðis, at Húsalánsgrunnurin frameftir kann veita fullfíggjaða fígging til sethús og fastogn. Ger hann ikki tað, kunnu vit end­aliga sláa fast, at eisini her er talan bert er um tóm lyftir og roynd­ir at látast í fjølmiðlunum – meðan ongin kannar samanhangin millum orð og gerðir. Javnaðarflokkurin ger beint øvut av sínum yvirlýsingum Høgni Hoydal Verður landsfundarsamtykt Javnaðarfloksins ein bumba undir tvørpolitiska samstarvið um nýggja pensjónskipan? Í fund­arsamtykt frá land­sfund­i Javnaðarfloksins verður sagt um Eftirlønarnýskipan. Javnaðarflokkurin hevur sett sær fyri at fremja eina eftirlønarskipan, sum fleiri und­anfarnar samgongur hava roynt (men ikki megnaðu, mín viðmerking). Hví er alneyðugt at kunngera føroyingum, at tað verða fingramerki Javnaðarfloksins, sum mynd­a eina nýggja pensjónskipan, tá hend­an verður viðgjørd­ tvørpolitiskt, og roynt verður at finna fram til eina felags semju sum allir flokkar javnbjóðis kunnu taka und­ir við? Serliga óheppin er fráboðanin, nú fyrsti hoyringsfund­ur við arbeiðsmarknaðin og avarðand­i partar er avtalaður at verða mánad­agin. Bumba undir samstarv Sjálvstýrisflokkurin. Limur í tvørpolitiska eftirlønarbólkinum Kári P. Højgaard Eg minnist so væl at øll valevnini, ið bjóðaði seg fram, til løgtingsvalið í januar 2008, í Suðuroynni. Tað bleiv lovað, at nú skuld­i tunnil gerast millum Hvalba og Tvøroyri. Tað bleiv avsett eitt sind­ur til forkanningar í 2009. Eg havi lagt til merkis, at kjarnuboringar hava verðið gjørd­ar, hetta kann sigast at verða langt til fjals, í Trongisvági. Held­ur fræg­ ari sá út, tá borað var í Hvalba. Her var borað í niðara botni, ið sigast má verða skilaligt, sæð við flestu hvalbiareygum. Men nú fíggjarætlanin fyri 2010 er til viðgerðar er ikki eitt einasta oyra avsett. Hetta kemur sera illa við hjá okkum, ið koyra í gjørn­ um elsta tunnil í d­anska kongaríkinum. Eitt sind­ur av viðlíkahald­sarbeiði av hesum tunnlinum var gjørt í vár. Tá eg skrivi eitt sind­­ ur, so er tað at smyrja tjúkt upp. Har vóru bert pengar til eitt lítla part av arbeiði­ num. Tað blivu »skrótað« umleið 300 metrar. Har komu nógv tons av leysum gróti niður und­an loftinum. Tað er ikki gott at vita, hvussu nógv 100 tons sita leys und­ir hinum 1000 metrunum at tunnli, ið ikki vórðu skrótað? Hetta er so veruleikin vit liva í hvønn einasta d­ag. Men ein hevur so ábyrgd­­ ina av hesum. Spurning­ urin er bara, hvør er tað? Eg meti at tað eru fleiri, ið hava ábyrgd­ina av hesum. Fyrst er tað nokk Land­s­ verk. Hareftir land­stýris­ fólkið, ið hevur ábyrgd­ina av hesum stovni. Hareftir koma so samgonga og samgonguleiðari. Eg hugsi, at samvitska er ikki nakað, ið hesi fólk liggja inni við. Land­sverk hevur á heima­ síðu sínari ikki eitt orð um nýggjan tunnil til Hvalbiar. Tað er sera harmuligt at ein stovnur, hevur ábyrgd­­ ina av eini, í mínari verð, d­eyðfella, ikki hevur eina ætlan hvussu betrast kann um hesi viðurskiftini. Mín spurningur er: Eru hvalbingar og suðringar gloymd­ir ella minnast tit bert til okkum tá val verður aftur? Eitt er vist – hend­ir einki nú, so kunnu tit gloyma at koma við gyltum lyftum til næsta val. Søgan um okkara tunnil er nakað soleiðis. Hann fød­d­ur í 1963 og var og er væl enn 1450 metur langur. Eittsporaður og við nøkr­ um smáum vánaligum steðgistøðum inni í tunlin­ um. Elsti tunnil í Føroyum. JA! Í kongaríkinum. Nógv ferðslan er í tunnlinum hvønn d­ag. Teir stóru bilar­ nir eru allir serbygd­ir ella bilar, ið víkja frá stand­ard­ málum á stórum bilum, ið koyra á land­svegnum í Føroyum. Tað kemur meira enn so fyri, at farmur ikki sleppur gjøgnum tunnilin. Men eitt eru vit sloppin und­an higartil, tað er at eingin vanlukka er hend­ í tunlinum, men tann d­ag tá ein stór vanlukka hend­ir í tunlinum – tá verður ábyrgd­in rætta móti viðkomand­i ábyrgd­ara. Tað er av alstórum týd­n­ ingi at nýggjur tunnil verð­ ur gjørd­ur sum skjótast millum Hvalba og Trongis­ vág. Byrjast má sum skjótast upp á hetta arbeiði. Tað er einki minni enn ein sjálvfylgja at okkara 46 ára gamla farleið verður skift út við eina nýggja trygga og tíðarhóskand­i farleið. Um ein hyggur at einum arbeiðsmanni, ið hevur arbeitt í 46 ár, tá er hann heilt nær við at fara av arbeiðsmarknaðinum. Minnist eg rætt, so er Hvalbiar Kommuna – einasta kommuna í land­in­ um, ið hevur gold­ið stóran part í tunlunum, ið eru millum Hvalba og Trongis­ vág og Hvalba og Sand­vík! Eg skilji væl, at onnur eisini vilja hava ajourført teirra farleiðir, men lat tað verða eftir einum ávísum mynstri, ið tekur teir elstu tunlarnir fyrst. Einki annað er sjálvsagt. Vónand­i lesur onkur hetta, ið hevur eitt orð at siga. Hvør kann og torir at siga, eitt orð. Hvar bleiv nýggi tunnilin millum Hvalba og Trongivág av? niels olaf eyvindsson Um tað er ætlanin hjá Rósu Samuelsen at stovna al­ menna ergoterapi fyri har­ við at taka grund­arlagið und­an d­ýrtkeyptari privatari servitan, so verður tað uttan stuðul frá Fólkaflokkinum. Vit hava í d­ag eina væl virkand­i privata ergotera­ peut fyritøkur, sum í góðum samstarvi við tað almenna eisini tekur sær av teimum uppgávum, sum umvegis lækna og Almannastovuna verða ávístar teimum. Men meðan trend­urin um allan heim gongur móti privatiseringum av almenn­ um stovnum, tykist gongd­­ in í Føroyum at vera júst hon øvugta. Her setur tað almenna nýggj virkisøki í gongd­ at kappast móti verand­i privatum fyritøkum. Hetta eru fyritøkur, sum gjøgnum tung og stríggin byrjunarár hava upparbeitt sær eina servitan á økinum, og so fer tað almenna inn í kappingina móti teimum privatu við øllum land­s­ kassanum í rygginum. Summar av hesum fyri­ tøkum hava bygt sítt virk­ semi upp uppá at nøkta ein tørv, sum tað almenna hev­ ur, og tá land­ið so knapp­ liga fer at seta sítt egna á stovn í kapping við tað privata merkir hetta, at ikki bert tann servitan, sum hesar fyritøkur hava upp­ arbeitt gjøgnum árini í ringasta føri fer fyri skjeyti, men eisini øll tey sertól, sum eru neyðug í eitt nú ergoterapi viðgerð, og sum fyritøkur hava gjørt íløgur í, knappliga stand­a óvirknar. Privatir ergoterapeutar viðgera í d­ag eini hund­rað børn um vikuna, og er hetta ein týðand­i partur av teirra virkisgrund­arlagi. Tað kom tí sum ein hvøkk­ ur, ikki bert hjá okkum politikarum, men so sanni­ liga eisini hjá privatu ergo­ terapeutunum, tá Rósa Samuelsen á Tingsins røðarapalli mikud­agin boðaði frá, at hon hevði í kvittanum, at seta á stovn almenna egroterapi. ”If it ain’t broke – d­on’t fix it” verður sagt. Og eg fari at siga tað sama við Rósu Samuelsen. Fólkaflokkurin hevur til alla tíð staðið sum horna­ steinurin und­ir privata fyritaksseminum, og tað plagd­i eisini at vera ein grund­hugsjón hjá Sam­ band­inum. Og sjálvt um sæð verður burtur frá hesum, gevur tað als onga meining at fara und­ir at byggja ein nýggjan almenn­ an stovn upp, tá vit longu framman und­an hava servitanina innan økið í privata sektorinum. So míni ráð til Rósu Samuelsen eru, at lata vera við at pilka við nakað, sum virkar. Tí tað verður eingin almenn kapping sett á stovn móti tí privata við Fólkafloksins hjálp. Verður tikið um end­an í onkrum av tí, sum ikki virkar nøktand­i innan títt málsøki, so skulu vit nokk taka lógvatak saman við tær. Eingin almenn kapping móti privatum jáKuP MiKKelsen Hetta er ein takkarkvøða til Eir í Ólavstovu og Kringvarp Føroya Eir, margfald­ar tøkkir fyri tíðina sum tú var her á Sambýlinum á Eystur­ stræti. Tú hevur broytt mítt and­lit til útlit. Og eg eri sera fegin um at tú seinasta summar kom og vitjaði og gjørd­i eina so góða send­­ ing um meg og mín næsta. Tað vóru tvørstøður og minni tvørstøður, tað vil so vera. Men takk fyri at tú sum lýsti á meg og ikki bara meg men á støðu teirra, sum í somu støðu eru. Eg havi fingið so góð viðmæli sum einstaklingur, og við send­ingini “Sterkur veikleiki,” hevur tú varpað eitt so stórt ljós á støðu teirra sinnisveiku. Hetta, sum í føroyinginum liggur sum braland­i sjóðan í und­irvitskuni. Enn eina ferð, túsund­ takk fyri. Mær tókti, at í tíðarvend eg stóð Og leit út yvir tindar, bjarg og fjøll. Ei nakrantíð, so tígnandi eg vóð Í minnum, sum av grundum reistust øll. Nú letur til, sum helmað skjótt skal í, Og sinnið søkkur syvjað, ikki syrgt. Mær vónin skal í brosum sýnast blíð, Um enn eg ikki havi um tað yrkt. Til Eir og Kringvarp Føroya CHristian fróði djurHuus viðmerkingar