mánadagur 30. november 2009síða 9

9 tíðindi Nr. 229 - 30. november 2009 Fordómarnir hjá Katrin Ottarsdóttir um superføroyingin og mikla skaldið Jó anes Nielsen verða dygiliga gjørdir til skammar í hennara nýggja filmi um rit­ høvundan, sum verð ur frumsýndur hóskvøldið Filmur Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Við filminum Sporini vaksa úr orðum um rithøvundan Jóanes Nielsen er Katrin Ottarsdóttir nú komin á mál við síni ætlan at lýsa trý før oysk listafólk og kanska finna inn til kjarnuna í teirra skapanartrongd. Sein­ asti filmurin í røðini verður frumsýndur komandi hós­ kvøld, tá eisini høvuðs per­ sónurin Jóanes Nielsen fyrstu ferð sleppur at síggja, hvørji spor hann hevur sett eftir seg í myndunum og hug anum hjá føroysku films kvinnuni. Ræðandi kommunisturin Kanska var tað ikki uttan orsøk, at Katrin Ottarsdóttir bíðaði við filmsportrettinum av Jóanesi Nielsen til síðst. Í øllum førum var hon hesu­ ferð veruliga noydd at taka dik á seg, áðrenn hon tordi at seta seg í samband við skaldið um sína ætlan, við­ gongur Katrin Ottarsdóttir, sum heldur, at filmurin man vera íbirtur av hennara egnu fordómum um Jóanes. – Sjálvt um eg bara eri fýra ár yngri enn Jóanes, so virkaði hann altíð so øgiliga vaksin og ræðandi í síni sannføring. Hesin álvar­ sami, mytugyrdi maður, sum altíð hevur verið ein partur av býarmyndini í mín um heimbýi – antin á prutli ella í djúpum tonkum við hondunum handan bak gjøgnum havnargøtur. At síggja til var hetta ikki ein maður, ið tók tilveruna við løttum, minnist hon. Og ikki bara tað. Hartil var maðurin yrkjari og livdi sína kommunistisku sann­ føring fult og heilt sum fiski­ og arbeiðsmaður. Eis­ ini stóðu hansara atfinn­ ingarsomu og bersøgnu lesarabrøv ofta at lesa í bløð unum, so hetta var sanni liga ikki hvør sum helst í eygunum á ungu havn argentuni. Mátti røkka ella støkka – Nei, Jóanes var bara ikki ein persónur, tú kundi fara yvir at tosa við uttan at føla teg býttan og heilt við síð­ una av. Eg var sannførd um, at ein sovorðin sum eg ikki fór at finna náði í hansara atfinningarsomu eygum. Og tað gjørdi tað ikki betri, at eg var av heili tveimum svornum javnaðarfamiljum. So eg var vís í, at vit neyvan nakrantíð fóru at hava nak­ að við hvønn annan at gera. Tí var tað eisini við biv­ andi hjarta at Katrin Ott­ arsdóttir, asfaltføroyingurin í Danmark, fór í gongd við hendan filmin um super­ føroyingin og mikla tjóð­ skaparmannin Jóanes Niel­ sen. Fór hann at gjøgnum­ skoða hennara intellektuellu og politisku fákunnu og av ­ skriva filmsprojektið sum óseriøst og popput? – Tíbetur eri eg so mikið treisk, tá tað snýr seg um at gera film, at valdi bara at leypa beint út í tað. So mátti tað røkka ella støkka. Og eg kann bara siga, at allir mínir fordómar vórðu dyggi liga gjørdir til skamm­ ar, sigur Katrin Ottarsdóttir, nú filmurin er klárur so »øll tit harúti kunnu læra hendan stóra mannin at kenna«, sum hon tekur til. »Býttu« spurning­ arnir bera Katrin Ottarsdóttir hevur áður gjørt filmar um lista­ menninar Hans Paula Olsen og Tórodd Poulsen, sum eins og Jóanes eru úr Havn. Hennara mál við film un­ um var frá byrjan at leita inn til menniskjað handan listafólkið og listina og vita, um tað bar til at finna inn til sjálva kjarnuna í skap­ aratrongdini. Bæði fyri Katrin Ottarsdóttir og áskoð aran skuldi filmarnir vera ein ferð inn í ókent land við forvitninum sum fremstu drívmegi. – Eg síggi fyri mær nakr­ ar filmar, sum ikki eru bang nir fyri at seta nettup teir forvitnu og »býttu« spurn ingarnar, sum fólk oftast ikki tora at seta lista­ fólkum, segði Katrin Ott­ ars dóttir, tá hon fór undir filmsverkætlanina, har tað ópoleraða og spontana skuldi vera tað berandi bæði í formi og innihaldi. Allir tríggir filmarnir eru sokallaðar »one woman, one camera« framleiðslur, tað vil siga at Katrin Ottars­ dóttir er bæði leikstjóri, myndakvinna og klippari. Sporini vaksa úr orðum verður frumsýndur hós­ kvøld ið klokkan 20 á Meia­ rínum, Tjóðpalli Føroya. Jóanes ger fordómunum til skammar Úr broti frá filminum, har Jóanes Niesen lesur yrkingar fyri konuni Rannvá Mynd: Bluebirdfilm Leikstjórn, upptøka & klipping: Katrin Ottarsdóttir. Hugskot: Hugin Eide & Katrin Ottarsdóttir. Ljóðbland: Iben Haahr Andersen. Framleiðandi: Hugin Eide. Framleiðsla: Blue Bird Film © 2009. Longd: 75 minuttir (+ eykatilfar á fløgu-útgávuni). Undirtekstir: Danskir og enskir. Frumsýningar: 3. desember 2009 á Meiarínum, Tjóðpalli Føroya, í Havn. Donsk frumsýning í februar 2010 á Bryggjuni í Keypmannahavn. FAKTA Konan styðjar Brown Bretski forsætisráðharrin, Gordon Brown, avsannar, at hann stundum kann finna upp á at tveita skrivstovu útgerð eftir gólvinum av berari øði. Bretskir fjølmiðlar skrivaðu fyrr í ár, at Gordon Brown hevði tveitt fartele fonina frá sær, so hon brast í veggin á skrivstovu hansara, og um vikuskiftið kom fram, at hann kann finna upp á at tveita bæði skrivimaskinur og kopi maskin ur eftir gólvinum. Men forsætisráðharrin av sannar tíðind ini. Hann ásannar, at forsætis ráðharra starvið kann vera krevjandi, men sigur, at hann fær góðan stuðul frá konuni, Sarah, og teimum báðum børnunum. ES­limaskapur kostar ES hevur sett stjórnini í Kroatia fleiri krøv, sum landið skal lúka, áðrenn tað kann fáa ES­limaskap, sum tað hevur søkt um. Kroatiska stjórnin sigur, at tað fer at kosta ríkiskassanum meiri enn eina hálva milliard evrur at fremja tær ábøtur, sum ES krevur. Á fíggjarlógina fyri 2010 hevur stjórnin sett 273 milliónir evrur til endamálið, og hon sigur, at tað verður neyðugt at játta aðrar 277 milliónir evrur í 2011. Eitt nú hevur ES kravt, at Kroatia skal laga sítt marknaeftirlit eftir Schengen­reglunum. Kroatiska stjórnin vónar, at landið kann fáa limaskap í ES í 2011.