týsdagur 15. desember 2009síða 15

Nr. 240 - 15. desember 2009 15 »Back too the future« - »Aftureftir til framtíðina« er kós Fólkafloksins. Aftur til ognar- og arbeiðsviður- skiftini í teimum góðu gomlu døgunum, tá rættir fólkafloksmenn áttu alt, ið vert var at eiga: Jørðina, atgongdina til sjógvin, arbeiðsmegina og háls- og hondsrætt yvir øllum liv- andi. Fuglin kundi fólkið ikki taka, tí bjørgini áttu fólkafloksmenninir, kasta nót kundu teir ikki, tí strondina áttu teir somu, út at rógva sluppu teir ikki, tí prestar og fólkafloksmenn- inir áttu bátarnar, og hús- kallarnir høvdu skyldu til at manna nevndu bátar. Við ongari jørð kundu húskall- arnir ongan seyð hava, og uttan føði kundu tey ognarleysu ikki giftast og/ ella fáa børn. Bert yvirliva sum húskallar í tænastu hjá harrafólkunum. Henda tíðin er hevjað til skíggja av tí illa gitna stavnamanni- num í Dagblaðnum, sum ein og hvør kann vissa seg um við at lesa gomul Dagbløð á Landsbókasavn- inum. Men hevði tað bara verið tað. Teir hava ongan- tíð gingið inn fyri demokra- tii í Føroyum. Teir hava hildið og halda seg til eina klanskipan, har politisk, religiøs og familjumessig sambond telja fram um sakligar kvalifikatiónir bæði í almennum privatum høpi. Í privatum høpi kunnu vit einki broyta (men leggja oss tað betri í minni) men í almennum høpi eigur broyting gjøgn- um alment innlit at verða framd, so at klansetanir og tillutingar verða steðgaðar, og soleiðis at øll fáa somu møguleikar. Fólkafloksins skattaskipan eigur eisiniat fáa eitt skot fyri bógvin. Hvat líkist tað, at nøkur - við høgum inntøkum - sleppa undan at gjalda skatt, onnur sleppa sjálv at avgera, hvussu nógv tey skulu gjalda, meðan tey síðstu gjalda fullan skatt av fullari inntøku. Og fyri at tað ikki skal vera lygn, so krevja og fáa tey, ið sleppa undan skatti - av annars sera høgum inntøkum - mest úr landskassanum, meðan tey, ið gjalda mest - av lágum almennum lønum - fáa minst úr sama kassa. Og hetta hevur verið kent í mong ár. Tí tá stuðul til lesandi av fyrstan tíð var útgoldin sást beinanvegin, at børnini hjá teimum vælhavandi privatu stóðu í fremstu røð og fingu størstu upphæddir, tí for eldrini bert guldu hunda- skatt. Tá ónøgdin gjørdust nóg stór, og órætturin varð eyðsýndur, fingu fólka- floksmenn forðað fyri eini loysn, har breiðastu herðar skuldu bera tyngstu byrðar, og fingu lirkað uppskot um, at øll skuldu fáa tað sama. Tað sær gott út, men verunleikin er tann, at skulu øll fáa líka, so merk- ir tað, at øll skulu fáa ólíka, tí tey eru ólíka: Tann, ið nýtist mest eigur at fáa mest, meðan honum, ið nýtist minst eigur at fáa minst. Men ein fyritreyt fyri, at rætt verður stuðlað, hevur verið og er, at TAKS hevur eitt effektivt eftirlit, men eitt tílíkt hevur Fólka- flokkurin altíð forað fyri. Og tí er skilið, sum tað er. Og nú ætla teir at lata fólkafloksmonnum lands- jørðina og alt tað, ið svim- ur í havinum. Eydnast tað teimum, so hava teir megn- að at skrúa tíðina aftur við umleið 200 árum, og vit gerast aftur húskallar í fólkafloksparadísinum bert á einum hægri fíggjarligum støði. Annars síggja teir helst bíligar útlendskar húskallar í vinnuni, meðan tey við innføðingarrættin- um antin mugu niður í løn ella flyta av landinum. Nógvir fólkafloksmenn hava longu sum er mánað- arlønir, sum svara til ársløn- ir hjá øðrum. Og teirra vinningsbýti eru á sviml- andi og óskiljandi støði. Fólksins ognir eru stoln- ar og verða veðsettar fyri milliónaupphæddir. Hvat mundu fólkafloksmenninir sagt, um onkur av okkum veðsetti hús teirra fyri milliónaupphæddir. Strá- menn hava eisini gjørt entré í fiskivinnuni og spæla matador við okkara ognum, og tað sigst, at ein klaksvíkingur eigur trý fiskiloyviloyvi, men onki skip. Er tað so, so eru vit langt úti á eggini. Men okkum nýtist ikki at lata fólkafloksfólk koyra okk- um útav, eins og í gomlum døgum. Væl vita vit, at tað eru kriminellar gerðir, ið framdar verða BÆÐI SO OG SO, og tí er einasta gongda leiðin at seta teim- um stólum fyri durum - jú fyrr - jú betur, tí minni verður skaðin, sum longu er stórur nokk Men ein avgerandi fyritreyt er, at allar hinir flokkarnir á tingi útskriva val at seta Hin føroyska Fólkaflokkin, og øll tey, ið fremja fólkafloks- gerðir, uttan fyri alla polit- iska ávirkan komandi 10 árini, meðan teir stovnseta: • eitt grundleggjandi demo- krati (einki klanvirksemi) rættvís ognarviðurskifti í vinnuni (fólksins ognir) • rættvís skattaviðurskifti við effektivum eftirliti • javnrættindi • arbeiði til allar hendur • eitt gott samfelag fyri øll • eitt gott, rættvíst og sjálv- berandi demokratiskt Føroyar Fólkaflokkurin og teirra viðspælarar kunnu so brúka tíðina upp á at loysa tey fólkapolitisketisku málini um at fáa sær ein lítlan - (prosentir og sløg) og/ella fáa sær eitt lítið: frá hvørju- m? við ella uttan hít? aftan- ella frammanífrá? Soleiðis kunnu teir fáa tíð til at loysa hesar til allar tíðir grund- leggjandi spurningar. Teir kunnu kanska taka støði í Nóa og døtrunum ella Dávid og Batseba, har er nokk at taka av. Skaðin gerst harvið minimalur fyri okkum, ið elska landið og ynskja at liva her sum javn- settir føroyingar í Føroyum. Annars verður ynskt øllum lesarunum eini góð og hugnalig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Gevið fólkaflokkinum fingurin og fótin Dagfinnur Danbjørg Aftur í ár fer fíggjarlógin og øll politiska dags­ skráin at gerast eitt tilvildarligt úrslit av skift­ andi valdsdystum innan­ vert samgonguflokkar­ nar. Men tað finst bert ein leið at fáa skil á bú­ skapin og at skapa einar mennandi og sjálvbjargn­ ar: Langtíðarmál og álit, ið verða sett og hildin Vit venja okkum alt ov lætt við tað. Politisku málini fyri framtíðina drukna í valdsdystum og teirri so- nevndu “telvingini”. Nú skákar ein her í samgong- uni. Tá leypir annar um borg. Onkur rókur ella bispur leypir sjálvir av borðinum. Og soleiðis fer øll dagsskráin, politiska orkan og fjølmiðlaviðgerð- in. Hvør roynir í sínum lagi at flyta ein leik í dag, sum fær áhugan at venda sín veg, inntil næsti leikur er fluttur. Og tað einasta, ið mill- um manna verjir hesa gongd, er grundgevingin um, at tað finst onki alternativ(!). Men sjálvandi finnast alternativ. Eitthvørt alternativ er í veruleikan- um frægari enn vantandi stjórningin í løtuni. Tí hon máar alt sjálvsálit burtur og skapar djúpa líkasælu kring seg. Øll mál og trupulleikar, ið stinga seg upp, verða vend til misálit á okkum sjálv sum fólk, heldur enn til loysnir, ið hava eitt mál og mið. Og tað kostar okkum í veru- leikanum nógv meira enn vantandi fíggjarstýringin. Vit skulu megna tað Okkum tørvar eina stjórn og eina politiska leiðslu, sum bindur seg til at seta greið langtíðarmál og at halda seg til grundleggjandi prinsipp og hugsjónir í sínum arbeiði. Okkum tørvar eina stjórn, ið sigur: Vit fara sum samfelag og fólk at megna at vinna á trupulleikunum, og tað gerst ikki við at reka “frá hondini í munnin-politikk”. Vit hava lært av søguni og seinastu árunum – og altjóða fíggjarkreppan hevur prógvað tað um allan heim – at bráðvøkstur og bráðstøðgur skapar onga javnvág og langtíðarmenn- ing. Men bert sosialan ójavna og tilvild. Vit kunnu ikki dúva uppá virðir og tilfeingi, ið ikki kunnu endurnýggjast, og sum ikki hava veruligt skapandi virksemi aftanfyri seg. Har vit bert kappast um at fáa fatur á blokki, lánum ella peningi, ið so flytast ímillum geirar, fyritøkur og fólk. Okkara avbjóðing at venda hallinum í lands- búskapinum, er júst sama avbjóðing sum at gera okkum leys av blokkstuðli og at umsita okkara nátt- úru- og menniskjaliga tilfeingi. Og við eini lang- tíðarætlan skulu vit sjálv- sagt skapa álit á, at vit megna tað. Úr tilvildartelving til langtíðarmál Okkara boð um eitt greitt alternativ kann í fyrsta umfari setast upp í hesi langtíðarmál og lyfti um, hvussu vit vilja arbeiða. Víðsjón okkara er: Einar frælsar, grønar, javnar og skapandi Føroyar. Føroyar skulu gerast ein grønur miðdepil í Norður- atlantshavi, sum megnar at umsita tað ovurstóra nátt- úrutilfeingið, ið vit eiga, burðardygt - og megnar at gagnnýta og leggja um til varðandi orkukeldur Ein fiskivinnureformur verður framdur við uppskot- inum hjá Tjóðveldi um til- feingisbúð sum grundarlagi. Ikki varðandi inntøkur og eingangsinntøkur skulu í Búskapargrunn, har av- kastið verður nýtt til framtíðaríløgur. Vinnupolitikkurin skal skapa javnar kappingar- treytir millum nýggjar og verandi vinnur og eggja til íverksetan. Altjóða universitet, gran- sking, útbúgving og mentan eru fremsta íløguøkið kom- andi 10-15 árini. Annað er okkara altjóða infrakervi út í heim við flogvølli, tele- og orkusamskifti, heilsusam- starvi við okkara granna- lond, handilsavtalum og altjóða samstarvi á øllum týðandi økjum. Føroyingar samtykkja egna grundlóg og taka á fólkaatkvøðu avgerð um at skipa seg sum sjálvstøðugt land – og hetta er fortreytin fyri at fremja settu málini. Annars kunnu vit sita og togast í 20-30 ár afturat, har vit hvørki eru fuglur ella fiskur í heiminum og skeld- ast um, hvør skal fíggja okkara lív og vælferð. Ongin fíggjarlóg verður samtykt uttan at hon hevur eina greiða langtíðarætlan fyri raksturin av hvørjum málsøki sær – t.e. at hvørt játtanarøki skal minka ella vaksa so og so nógv næstu 10 árini. Rættartrygd og rættindini hjá sosialt og fíggjarliga veikastu samfelagsbólkun- um eru fremsta ýtið í at endurskoða almennu sosial- og heilsuskipanirnar. Ongin størri íløga verður samtykt uttan so, at hon er partur av langtíðarætlan, ið røkkur minst 10 og helst 15 ár fram. Ongi mál verða skrumbl- að ígjøgnum samgongur og ting. Øll mál skulu hava veruliga fólkaræðisliga viðgerð og øll saklig atlit lýsast. Einar frælsar, grønar, javnar og skapandi Føroyar Høgni HoyDal Fyrst ein rættleiðing til tíðindini á døgurða 9. desember Lurtarin kundi fáa ta fatan av tíðind- unum, at onki spurdist burtur úr fundun- um við Javnaðarflokkin, Sambandið og Fólkaflokkin, tann 8. des. Hetta er als ikki rætt. Vit fóru suður á fund við einum greiðum boðskapi. Nevnuliga, at leirvíkingar skulu ikki vera verri stillaðir við kommunalum tænastum orsaka einum nýggjum landsvegi, enn teir eru í dag. Tvs. at tað sum skattagjaldarin í Leirvík hevur rindað fyri, og verður burtur um fyri- liggjandi ætlan, uttan tillagingar, verður gjøgnumførd, skal endurskapast. Annar boðskapurin var, at tað er bert løgtingið, ið kann loysa trupulleikan við vegaføringini í Leirvík. Støðan í dag Samtykta lógin um vegaføring í Leirvík kann ikki gjøgnumførast. Orsøkin er tann, at í lógini er eitt hægstamark fyri kostnaðinum av vegaføringini, nevnu- liga 40 mió. kr. Sum tað sær út í løtuni, so fær man í tí stóra heila bert ein veg. Tvs. at 40 mió. kr. røkka ikki til tey uml. 50 parkerings- plássini, kommunan missir. Penganir røkka ikki til at gera nýggjar atkomur til tey sethús, ið missa sína atkomu, og fleiri onnur viðurskiftir. Men til seinast, og ikki minst, so missa leirvíkingar bátahylin, og fáa ongan nýggja aftur. Tit lesa rætt. Bátahylurin verður lagdur undir nýggja vegin, og tað eru ikki pengar til at gera ein nýggja afturfyri. Føroya Løgting og Føroya fólk mugu skilja, at vit sum kommuna ikki kunna góðtaka, at okkara borgara mugu rinda tvær fer fyri tænastur, tí ein landsvegur tekur verandi. Vegaførin í Leirvík Borgarstjóri jóHan CHristiansen viðmerkingar