mikudagur 30. desember 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 249 - 30. desember 2009 Grunnur ella trygging Aksel V. Johannesen vil hava at ognin hjá sjúkrakassanum, sum er einar 40 milliónir, skulu fylgja við yvir í nýggju Heilsutrygdina. Men peningurin skal ikki brúkast til rakstur, men markast til heilt ávís endamál, sum koma øllum til góðar. Tí vil habb brúka peningin til at stovna ein heilsugrunn, sum kann útbúgva kommunulæknar og serlæknar og sum kann styrkja og framtíðartryggja kommunulæknaskipanina. Grunnurin kann eisini stuðla heilsu­ gransking og annað, sum kemur øllum til góðar og ikki bara einum fátali. Hansara sjónar­ mið er, at varðveitir sjúkrakassin peningin til eina privata trygging, verða tað nøkur fá, sum fara við øllum ognunum hjá øllum føroyingum, tí hann er sannførdur um, at tað verða bara tey vælbjargaðu, sum fara at tekna eina sjálvbodna trygging afturat almennu heilsutrygdini. Sjúkrakassin kallar hetta ognartøku, sum tey fara at seta seg ímóti og tey vilja seta eina privata trygging á stovn, sum skal hjálpa fólki, har almenna heilsutrygdin ikki røkkur Aksel V. Johannesen vildi ikki finna seg í revolvarapolitikki frá sjúkrakassanum og tí hevur hann slept ætlanini at lata sjúkrakassan umsita nýggju heilsutrygdina í eini skiftistíð Heilsutrygdin Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað hevur verið kaldligt ímillum Aksel V. Johanne­ sen, landsstýrismann í heilsumálum, og føroysku sjúkrakassarnir seinastu mánaðirnar. Men hesar seinastu dagar­ nar er tað blivið rættiliga ísakalt. Tað eru 40 milliónir krón­ ur, sum eru orsøkin til kulda­ brúnna ímillum sjúkrakass­ arnar og landsstýrismannin. Á midnátt í annaðkvøld halda gomlu sjúkrakassarnir uppat, tí tá verða allir lim­ irnir í sjúkrakassanum flutt­ ur yvir í almennu heilsu­ trygdina, sum fer at virka nýggjársdag. Men sjúkrakassarnir eiga einar 40 milliónir krónur á bók og tað er hesa upphædd­ ina, sum stríðið stendur um. Landsstýrismaðurin í heilsumálum vil hava, at pen­ ingurin verður settur í ein almennan heilsugrunn, sum skal fíggja gransking og onn­ ur almannagagnlig heilsu­ mál. Sjúkrakassarnir hinvegin vilja halda fram sum ein privat sjúkratrygging og vilja varðveita tær 40 milli­ ónirnar sum stovnsfæ í eini slíkari trygging. Hetta skal vera ein sjálvboðin trygging við fyrimynd í Sygesikring­ en Danmark, sum skal vera sjálvboðin og sum føroying­ ar kunnu tekna seg í sum eitt ískoyti til almennu heilsutrygdina. Samráðingarnar steðgaðar Seinastu mánaðirnar hava samráðingar verið ímillum landsstýrismannin og sjúkra­ kassarnar um ognirnar hjá sjúkrakassanum. Men nú noyðist Aksel V. Johannesen at staðfesta, at samráðingarnar bóru ikki frukt og at steðgur er komin í. Hann leggur afturat, at nú eru ongar samráðingar longur. Tí ætlar hann at leggja upp­ skot fyri Løgtingið í vár um at stovna áðurnevnda heilsu­ grunn við teimum 40 millión­ unum, sum sjúkrakassarnir eiga. Hann leggur kortini aftur­ at, at tað skal sjálvandi við­ gerast í politisku skipanini fyrst. Men so er vandi fyri, at landsstýrismaðurin verður drigin í rættin, tí sjúkrakassar­ nir hava fyrr boðað frá, at fer landskassin við pengunum í ein heilsugrunn, er talan um ognartøku og at tey eru til reið­ ar at fara í rættin við málin­ um. Fann seg ikki í revolvarapolitikki Aksel V. Johannesen sigur, at ætlanin hevur verið, at í eini skiftistíð skuldi tað vera sjúkrakassarnir, sum skuldu umsita nýggju heilsu­ trygdina til nýggi stovnurin hevði funnið fótafestið. ­ Tað hevur verið semja ímillum báðar partar um tað, sigur landsstýrismaðurin. ­ Men beint fyri jól boðaðu sjúkrakassarnir mær frá, at teir vildu ikki átaka sær at umsita nýggju heilsutrygdina frá 1. januar, uttan so, at ein loysn fyrst verður funnin á ognunum upp á tær 40 milliónirnar. Og tað skuldi vera ein loysn, har sjúkrakassin fekk helvtina av ognunum til eina privata sjúkratrygging. Men hetta uppfataði landsstýrismaðurin sum revolvarapolitikk, sum hann ikki vildi finna seg í. ­ Eg finni meg ikki í hótt­ anum at hesum slagi og tí boðaði eg sjúkrakassanum frá, at tað kemur ikki upp á tal og at teir sostatt heldur ikki skulu umsita heilsu­ trygdina frá 1. januar. Tískil landsstýrismaðurin nú fyri at finna eina aðra loysn. ­ Seinastu dagarnar hava samráðingar verið við aðrar partar um at umsita heilsu­ trygdina, sigur Aksel V. Johannesen. Hann vil ikki siga, hvønn samráðst verður við, men hann vissar um, at ein for­ svarlig loysn verður funnin fyri 1. januar, so at heilsu­ trygdin er í góðum hondum frá fyrsta degi. Landsstýrismaðurin setti hart ímóti hørðum - At stevna lands- stýrinum verður avgjørt seinasti útvegur og tað fara vit at taka støðu til í næstum, sigur Jórun Gaardbo, forkvinna í meginfelag føroyska sjúkrakassa Heilsutrygdin Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo ­ Báðir partar hava hildið upp á sítt og tí eru vit ongan veg komin. Jórun Gaardbo er for­ kvinna í meginfelag føroyska sjúkrakassa og hon ásannar, at samráðingarnar við lands­ stýrismannin í heilsumálum um ognirnar hjá sjúkrakass­ anum standa í stað. Talan er um 40 milliónir og landsstýrismaðurin vil framvegis seta pengarnar í ein almennan heilsugrunn. Hinvegin vil sjúkrakassin varðveita peningin til eina privata sjúkratrygging. Men hóast samráðingar­ nar standa í stað, vil for­ kvinnan í meginfelagnum ikki staðfesta, at tær eru slitnaðar, tí hon sigur, at tey fara framvegis at royna at finna eina semju. Seinasta útspælið frá sjúkrakassanum er, at sjúkra­ kassin fær 50% av ognunum, ella einar 20 milliónir krónur, til eina privata sjúkratrygg­ ing. Tó ásannar hon, at so at siga ongi útlit eru fyri, at ein loysn verður funnin fyri nýggjár, tá ið almenna heilsutrygdin fer at virka. Kortini vil hon ikki viður­ kenna, at tað var í síðstu løtu, at sjúkrakassarnir gjørdu vart við, at tey vildu hava eina loysn á málinum um ognirnar hjá sjúkrakass­ anum fyri 1. januar. ­ Tað hava vit alla tíðina ført fram, sigur Jórun Gaard­ bo. Sjúkrakassarnir hava fyrr ført fram, at eydnast ikki at finna semju við tí úrsliti, at landskassin fer við pengun­ um, er talan um ognartøku og so verður Aksel V. Johannesen drigin í rættin. Men í morgun var hon ikki heilt so avgjørd. ­ Eitt sakarmál er avgjørt ikki tað, vit vilja og tað verður tann allarsíðsti útveg­ urin. Hon sigur, at í næstum fer sjúkrakassin at taka støðu til, hvussu farast skal víðari fram í málinum. Óvist við starvsfólkunum Sum tað sæst á hinari greinini her á síðuni, hevur Aksel V. Johannesen gjørt av at sleppa upprunaligu ætlanini um at lata sjúkra­ kassarnir umsita heilsu­ trygdina í eini skiftistíð. Tí er tað ein spurningur, hvat verður av starvsfólkun­ um hjá sjúkrakassanum. Eini 15 fólk arbeiða hjá sjúkrakassanum kring land­ ið, men tey allarflestu eru tímalønt og hava bara nakr­ ar fáar tímar. Men í Havn, í Runavík og í Klaksvík eru fulltíðar starvsfólk. Jórun Gaardbo veit ikki, hvusssu verður við hesum fólkum, men tey verða í øllum førum ikki søgd upp beint nú, tí tey hava til 1. apríl at rudda borðini. Sakarmál er síðsti útvegur Sjúkrakassin ásannar, at samráðingarnar við landsstýrið hava verið úrslitaleysar, men tey vilja ikki siga, at tær eru slitnaðar Tað eydnaðist ikki at finna semju um tær 40 milliónir krónurnar, sum sjúkrakassin eigur, tí báðir partar halda upp á sítt. Avleiðingin er, at landsstýrismaðurin hevur slept ætlanini um at sjúkrakassin skal umsita nýggju heilsutrygdina í eini skiftistíð Sjúkrakassaflytingar steðga av sær sjálvum 1. januar verður sjúkrakassarnir burtur, og tí skulu ikki fleiri flytingar gerast har. Bankarnir steðga sjálvir føstu flytingarnar. ­ Í sambandi við, at sjúkrakassagjaldið 1. januar 2010 verður umlagt til sjúkratrygging umvegis skattin, verður gjørt vart við, at neyðugt er ikki hjá viðskiftafólki at biðja bankan steðga flyting við sjúkrakassagjaldi. Hetta hendir av sær sjálvum. Hetta skrivar Føroya Banki á heimasíðu síni, og hinir bankarnar siga somuleiðis, at flytingarnar steðga av sær sjálvum. Síðan tað í gjár komu frá heilsumálaráðnum, sum mælti fólki til at strika sjálvvirkandi flytingar til sjúkrakassarnar, hevur telefonstormur verið í bankunum, og nú boða teir altso frá, at flytingarnar verða steðgaðar av sær sjálvum.