mánadagur 4. januar 2010síða 6

6 tíðindi Nr. 1 - 4. januar 2010 Nýggi bókaklubbin hjá Sprotanum bjóðar nú føroyskar týðingar av heimsskaldskapi. Millum annað er Dupult gangarin hjá Dostojevskij á veg í nýggjari føroyskari týðing Týðingar Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Fyrsta týðingin frá nýggja Bóka klubbanum er longu kom in við bókini Popp tón­ leik ur úr Vittula, sum Hjal­ mar Petersen hevur týtt úr svensk um. Næsta bókin kemur í februar, og verður tað Dupultgangarin eftir Fjo dor Dostojevskij, sum Johnny Thomsen týddi úr russisk um. Klovnað menniskja Fjodor Dostojevskij (1821­ 1881) hevur sett sær djúp spor í russiskum bók ment­ um og heimsbókmentum við sínum ósvitandi roynd­ um í bókunum hjá sær at avdúka bæði ræðuleikan og ruðuleikan í manna lyndi­ num. Lon gu í teimum fyrs­ tu skald søgu num skapti hann einа sjáldsama verð av teim um niðurundirkomnu, niður boygdu, kúgaðu og eyð mýktu. Og hesi og onn­ ur tema verða lýst út í æsir í teimum stóru skald søgu­ num í 1860­unum og 1870­ un um. Dupult gang ar in er søg an um tann einkisliga em bætis mannin harra Goljad kin, sum kemur í horna tøk við eina eftirgerð av sær sjálvum. Eina herm­ ing av sær sjálvum við øllum teimum ringu egin­ leikum, men eisini teimum dreymum, Goljadkin ikki viður kennir í sær sjálvum. Og skjótt er hesin ný kom­ ing urin við yvirlutan og trok ar harra Goljadkin av og ger sær dælt við hansara yvirmenn. Alt hetta fer fram í nakrar fáar dagar í einum sera realistiskt lýst­ um Sankta Pætursborg við einum óveruligum, fantast­ isk um dámi. Í einum ill fýs­ num Sankta Pætursborg á há vetri, har markið millum veru leika og fantasi og gykla verk kámast burtur. Mill um fólk, sum í tí alt meira kaotiska og fløkta huga heiminum hjá Golja d­ kin bara tykjast vilja honum ilt. Hetta evnið, menniskjað, ið er eins og klovið, verður tikið uppaftur í fleiri øðrum bókum hjá Dostojevskij og er eitt høvuðstema í bók­ mentum í 20. øld. Seks bøkur um árið Frá nýggja bókaklubbanum frætta vit, at ætlanin er at geva út seks skaldsøgur um árið. Umfram Popp tón leik­ ur úr Vittula og Dupult­ gangar in, eru hesar týð ing­ ar nar á veg: Pedro Parámo eftir Juan Rulfo. Meksi ko, 1955. 170 miðal síð ur. Marianna Hoy­ dal týddi úr sponskum. At máta heimin eftir Daniel Kehlmann. Týsk land, 2007. 304 síður. Elin Henriksen týddi úr týsk um. Mýrin eftir Arnald Ind­ riða son. Ís land, 2000. 240 miðal síður. Carl Jóhan Jen­ sen týddi úr íslendskum. Rugbreyð við skinku eftir Charles Bukowski. USA, 1971. Petur Pólson týd di úr ameriskum Meir er at frætta um nýgg ja bókaklubban á heima síðu ni hjá Sprota­ num. Dupultgangarin frá nýggjum føroyskum bókaklubba Í nýggjasta Varðanum varp ar grein nýtt ljós á, hvussu skald ­ skap ur in hjá Wil­ liam Heinesen sig ur søguna um, hvus su Føroyar fun nu veg inn í tað heims borg­ ar liga í 20. øld TíðarriT Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo »Avbjóðing frá útryðjuni« er heitið á grein hjá Bergi Rønne Moberg, bók menta­ frøðingi, í nýggjasta Varða­ num, har hann viðger skald skapin hjá William Heine sen frá einum nýggj­ um sjónarmiði. Í greinini verð ur víst á, hvussu skald­ skapur Williams sigur eina heila føroyingasøgu, sum er søgan um, hvussu Før­ oyar funnu sær veg inn í moder ni tetin og tað heims­ borgarliga í 20. øld. Menniskjalig modernisma Greinin tekur støði í tí sann roynd, at William Hein sen ikki bara skrivaði mill um tvær mentanir, men á mangan hátt eisini millum tveir heimar. Greitt verður frá hansara lýsingum av hes um ymiskligu heimum sum eitt høpi av samteksti, ið skapar nýggjar modern­ ism ur, og sum skal fatast sum ein uppgerð við ‘gomlu’ modernismuna. Í viðgerðini vísir Bergur Rønne Moberg á, at verk Wil liams undirstrika tann sam tekst, sum nýggja fatan in av modernismu tek­ ur til sín. William Heinesen verður lýstur sum ein moder nistur við einum mennisk jaligum andliti, við tað at hann torir at maka sær á í modernitetinum og ikki bara fylgir við ráki­ num. Eisini verður víst á, hvussu hann torir at gera seg til eitt barn av grund­ søgum ­ eitt nú hava meira enn ein triðingur av stutt­ søgunum hjá William Heine sen eitt barn sum høvuðs persón, og eisini spæl ir barnið ein stóran leik lut í hansara skald­ søgum. Gøtudanskt og suðuroyarmál Millum hinar greinarnar í Varða num hesuferð eru mill um annað tvær eftir mál frøð ingin Hjalmar P. Peter sen um føroyska mál­ ið. Í greinini »Føroyskt­ danskt málamót« lýsir mál­ frøð ingurin føroysku tví­ mælis støðuna og hyggur nærri at teimum mek ani s­ m um, sum virka, tá tann virk ni málbrúkarin tosar før oyskt og gøtudanskt. Í grein ini »Hvat siga suður­ oy ingar um suður oyar mál­ føri« hevur Hjalmar P. Peter sen gjørt eina kanning millum næmingar á Mið­ náms skúlanum í Suðuroy, har tey millum annað meta um framtíðarútlitini hjá suður oyarmáli. Varðin 76 telur 243 síður hesuferð við upprunaligum og týddum greinum og yrki ngum við heimligum, stað bund num og a l heims­ lig um bókmentaligum evn­ um. William Heinesen úr nýggjum sjónarhorni Tilfarið í Varða­ num fevnir breitt hesuferð við bæði bók­ menta ligum og málsligum greiningum Um stutta tíð verður heimsklassikarin »Dupultgangarin« eftir russiska skaldið Fjodor Dostojevskij at fáa í nýggjari føroyskari týðing Umsóknarfreist Hósdagin 14. januar 2010 kl. 12.00 Fiskimálaráðið Les meira á hav.fo STJÓRI TIL HAVSTOVUNA