mikudagur 12. desember 2001síða 4

6 Nr. 240 - 12. desember 2001 Nr. 240 - 12. desember 2001 7 Føroya arbeiðsgev- arafelag vil ikki hava tað sitandi á sær, at tær nýta Fútarættin til órættvíst endamál. Hetta skyldast heilt einfalt, at tað ikki er nakar arbeiðsrættur í Føroyum, skrivar Vinnuhúsið. Gunn- leivur Dalsgarð, for- maður fyri Starvs- mannafelagið, er alt annað enn samdur ARBEIÐS- MARKNAÐUR Heri á Rógvi Ósemjur millum partarnar á abeiðsmarknaðinum er ikki nakað óvanligt í Føroy- um. Við jøvnum millumbili plaga verkfallini at vitja okkum sum ein onnur plága. Tað er ymiskt, hvussu leingi verkføllini vanliga eru, men tað plagar at merkjast. Verkføllini taka tað tíð, sum tað tekur pørt- unum at semjast. Í sambandi tær seinastu ósemjurnar er fútarætturin eisini komin upp í leikin. Eitt nú í trætuni um ambul- ansutænastuna kom fúta- rætturin upp í málið, og hetta fekk fakfelagsleiðar- arnar at geva ilt av sær. Í hesum førinum eins og í øðrum førum gjørdi fúta- rætturin arbeiðssteðgin ólógligan. Tískil noyddist arbeiðsfólki aftur til arbeiðis, uttan at tey ynsktu tað. Arbeiðsrættur Eftir seinastu træturnar á arbeiðsmarknaðinum, so vóru tað fyrst fakfelags- leiðarir, sum tóku til orð- anna. Teir hildu tað als ikki vera nakað gott hugskot at blanda fútarættin upp í tílík mál, tá ið hetta als ikki hevði verið siðvenja áður. Eisini funnust teir at Fúta- rættinum fyri ikki at taka alt málið til viðgerðar, men bert at viðgera partar av málinum til fyrimuns fyri annan partin – teirra mót- part. Nú hevur eisini Føroya arbeiðsgevarafelag gjøgn- um Vinnuhúsið komið við nøkrum úttalilsum í hesum sambandi. Føroya arbeiðsgevarafel- ag vísir á, at tað í løtuni ikki er nakar arbeiðsrættur í Føroyum, og av teirra orsøk er Fútarætturin ella Føroya rættur noyddur at viðgera málið. Hetta er fyri so vítt ikki nakað nýtt sjónarmið, og hevur spurningurin við- víkjandi arbeiðsrættinum eisini verið frammi áður. Føroya arbeiðsgevarafelag er sjálvt heldur ikki nøgt við støðuna sum hon er. –Føroya Arbeiðsgevara- felag mælir tí til, at sett verður gongd á orðaskiftið um og fyrireiking av stovn- setan av einum føroyskum arbeiðsrætti. Eitt er í hvussu so er vist, og tað er, at so leingi eingin føroysk- ur arbeiðsrættur er stovn- settur vil Føroya Rættur (harundir fútarætturin) eis- ini vera »arbeiðsrættur« í Føroyum. Sostatt avgera fakfeløgini í stóran mun sjálvi hvussu leingi Føroya Rættur (harundir fútarætt- urin) framhaldandi skal vera »arbeiðsrættur« í Før- oyum, skrivar Vinnuhúsið. Føroya Arbeiðsgev-arfel- ag sóknast eftir øllum at døma eftir einari skipan, sum er mestsum álík teirra skipan, ið danir nýta nú. – Sambært dómspraksis er á føroyska arbeiðs- marknaðinum galdandi ein friðarskylda meðan ein kollektivur sáttmáli er gald- andi.Við at gera kollektivan sáttmála tryggjar arbeiðs- gevarin sær sostatt arbeiðs- frið í sáttmálaskeiðinum. Nevnast kann eisini, at galdandi er ein tulkingar- fyrimunur fyri arbeiðsgev- aran soleiðis at tulking ar- beiðsgevarans fyribils skal leggjast til grund til rættar- avgerð fyriliggur, skrivar Vinnuhúsið. Víðkaðan gerðarrætt Sum vera mann í tílíkum spurningum, so er mótpart- urin mestsum púrasta ósamdur. Hóast Gunnleivur Dalsgarð ikki plagar sam- ráðast so øgiliga nógv við partarnar á privata arbeiðs- marknaðinum, so heldur hann ikki nógv um upp- skotið hjá Føroya arbeiðs- gevarafelag, sum hann met- ur kann fáa kollveltandi týdning fyri føroyska arbeiðsmarknaðin. – Føroya arbeiðsgevara- felag veit fult væl, at ein ar- beiðsrættur ikki er nakað, sum fakfeløgini kunnu taka undir við, sigur Gunnleivur Dalsgarð. Sum heild metir Gunn- leivur ikki at tað er neyðugt við einum tílíkum arbeiðs- rætti, sum vit eisini kenna úr Danmark. Hann heldur, at tað eru partarnir í einari arbeiðstrætu, sum sjálvir skulu loysa trupulleikan, soleiðis sum teir eisini hava gjørt áður. Harafturat skilur Gunnleivur Dalsgarð als ikki, hvat tað er fyri trupul- leikar, sum Føroya arbeiðs- gevarafelag eftir øllum at døma sær. – Vit hava saman við øðr- um nú í eina tíð arbeitt við einari ætlan um ein víðkað- an gerðarrætt, men hetta hevur seinastu tíðina ligið á láni. Hetta er ein loysn, har partarnir sjálvir kunnu skipa ein stovn, sum kann loysa tílík trætumál, sigur Gunnleivur Dalsgarð. Formaðurin í Starvs- mannafelagnum sigur seg vera til reiðar at tosa við Føroya arbeiðsgevarafelag og onnur, um hesar spurn- ingarnar, men ein arbeiðs- rættur er ikki nakað, ið hann teir kunnu taka undir við. Føroya arbeiðsgevarafelag: Vilja seta á stovn Arbeiðsrætt John Christensen, sum hevur staðið á odda fyri kanningini hjá Menas um Føroy- ar sum oljuland, er ikki í iva um, at kann- ingin hjá teimum er vísindalig, hóast Suni á Dalbø vil vera við nakað annað. Eisini Hjarnar Djurhuus frá BP ivast ikki í, at hetta er eitt gott vísindaligt verk KANNING Heri á Rógvi Tað var í Útvarpi Føroya mánakvøldið, at Suni á Dalbø kom framat mikro- fonini í sambandi við tað so kendu Menas frágreiðing- ina, sum er skrivað við tí fyri eyga at lýsa Føroyar sum eitt komandi oljuland. Kanningin kallast fyri A Study of The Impact of The Development of Hydro- carbon Resources on The Faroe Islands. Sum heitið sigur so er talan um eina kanning í orðsins rætta týdningi. Til at hjálpa sær við kanningini fingu Menas fólkini samstarv í lag við Fróðskaparsetur Føroya, Søgu- og samfel- agsdeildina. Teir skuldu so í felag taka sær av kanning- ini. Tá kanningin varð løgd fram varð hon eisini løgd fram sum um, at hetta hevði verið ein verkætlan, har allir partar vóru nøgdir, men hetta er nú sáaur ivi um. Vísindaligt Í teirri áður umtalaðu tíðindasending segði Suni Dalbø seg als ikki vera nøgdan við verkætlanina. So mikið, at hann kendi seg noyddan at fara burturúr arbeiðinum, tá ið arbeiðið ikki var nóg mikið ella als ikki vísindaligt. Hann fór eisini so mikið langt sum at siga, at Fróð- skaparsetri valdi at selja seg til eina bretska fyritøku við hesari kanningini. Tað var John Christen- sen, sum stóð á odda fyri verkætlanini. John Chris- tensen er sjálvur úr Jersey er víðagitin sum serfrøð- ingur innan fyri búskap hjá smærru samfeløgum. Hann er nógv knýttur at Menas. Tá vit ringdu til hansara, so segði hann seg ikki kenna nakað til, at Suni Dalbø skuldi vera ónøgdur við hesa kanningina hjá teim- um. Í kanningini nýtir Menas fleiri víðagitnar ser- frøðingar á mongum økj- um. – Eg kann í veruleikan- um ikki siga so nógv, tá ið eg ikki havi sæð nakað skrivligt frá Suna Dalbø. Hann var við í verkætlanini fyri Fróðskaparsetur Før- oya, men hann tók seg síð- ani úr. Ein og hvør kann fara í útvarpi at tosa, men eg havi ikki sæð nakað skrivligt, sigur John Christensen. Hann leggur afturat, at teir bygdu kanningina á vísindaligar arbeiðshættir og hava eisini tikið vísinda- lig fyrivarni. Tað eydnaðist okkum ikki at fáa eina viðmerking frá Maluni Marnersdóttir, rektara á Fróðskaparsetri Føroya, ella Jógvan Mørk- øre, sum eisini luttók í verkætlanini fyri Fróðskap- arsetur Føroya. Menas svarar aftur: Kanningin er vísindalig Suni Dalbø var einaferð knýttur at Menas kanningini, men hann gjørdist so mikið ónøgdur, at hann tók seg burturúr. Nú sigur hann kanningina vera óvísindaliga John Christensen, sum stóð á odda fyri verkætlanina fyri Menas, heldur kanningina hjá teimum vera vísindaliga Stjórin fyri Vinnuhúsið er farin at skriva um at seta á stovn ein arbeiðsrætt í Føroyum. Fútarætturin skal í framtíðini ikki vera tað staðið, har træturnar á arbeiðsmarknaðinum skulu loysast. Hetta ynskja partarnir báðu megin borðið. Loysnin á trupulleikanum er tó ymiskur fyri hvønn partin Grækaris vitjar í Klaksvík Tað er neyðugt at fáa vinnuna at samstarva við kommununa í einum partafelag, so góðshavnin í Ánun- um kann gerast liðug, árenn undirsjóvar- tunnilin kemur um Lorvíksfjørð, heldur Jógvan við Keldu ÚTBYGGING Eyðun Klakstein Klaksvík: Góðshavnin í Ánunum skal vera liðug, tá undirsjóvartunnilin kemur um Lorvíksfjørð. Tað heldur Jógvan við Keldu, býráðslimur í Klaksvík og fyrrverandi borgarstjóri. Í farnu viku var hann framsøgumaður hjá Fólkflokkinum, tá fyrsta viðgerð av málinum um Norðoyatunnlinum var fyri í løgtinginum. - Skal hetta lata seg gera, so er neyðugt, at vinnan og kommunan samstarva í einum privatum parta- felagi, sum kann standa fyri arbeiðnum í Ánunum, sigur Jógvan við Keldu. Seinnu árini hevur Klaks- víkar kommuna fylt út í Ánunum, og hetta arbeiðið skal halda fram 1. januar. Trupulleikin hjá komm- ununi er ferð eftir ferð íløguloftið, og tað er tað eisini í sambandi við havnina í Ánunum. Tað kunnu bara brúkast av- markaðir pengar til hetta arbeiðið, um onnur øki í samfelagnum skulu byggj- ast út samstundis. Avskipa fyri alt økið Jógvan við Keldu heldur, at arbeiðið í Ánunum hevur skund, tí góðshavnin má verða klár at taka í nýtslu, tá undirsjóvartunnilin kem- ur um Lorvíksfjørð, og tað roknar hann fer at verða um eini fýra ár. Tí kundi eitt partafelag, har kommunan og vinnan vóru við, gjørt arbeiðið skjótari. - Klaksvík hevur ein stóran møguleika at gerast avskipingarhavn fyri eitt dynamiskt og spennandi øki, sum millum annað um- fatar Klaksvík, Lorvík, Gøtu og Fulgafjørð. Tá undirsjóvartunnilin er kom- in, verður tað ein stórur fyrimunur at avskipa góðs úr Klaksvík, heldur enn at koyra tað ein longri tein til onkra aðra havn, heldur Jógvan við Keldu. - Men tað er umráðandi, at Klaksvík fyrireikar seg til hendan møguleika. Vit skulu greiða skipafeløgun- um frá okkara ætlanum, samstundis sum góðs- havnin verður gjørd. Gamalt samstarv tikið uppaftur Jógvan við Keldu sær stórar møguleikar fyri samstarvið millum Klaksvík og eystara part av Eysturoynni. - Vit hava eitt fjølbroytt og gott vinnulív í hesum øki, og tá undirsjóvartunn- ilin kemur eri eg sann- førdur um, at vinnan, handilslívið, mentanarlívið og ítróttarfeløg fara at sam- starva nógv meira, enn tað verður gjørt í dag. Gamla samstarvið fer at verða tikið uppaftur, heldur hann. Sum dømi um samstarv nevnir Jógvan við Keldu møguleikan at samantvinna arbeiðið hjá kommunu- læknunum, Klaksvíkar Sjúkrahús kann aftur veru- liga gerast sjúkrahús hjá teimum, sum búgva á eystursíðuni av Eystur- oynni, og møguleikar eru við spennandi útbygging á ítróttarøkinum. Harafturat vera tað bara 25 minuttir millum Klaksvík og olju- havnina í Runavík, og har sær hann góðar møguleikar hjá Klaksvíkini at vera við í eini komandi oljuvinnu. - Tað hevur nógv at siga fyri klaksvíkingar at fáa fast samband um Lorvíks- fjørð, men tað hevur ikki minni týdning fyri eystara part av Eysturoynni, heldur Jógvan við Keldu. Stórar broytingar Tá uppskotið til anleggslóg um Norðoyatunnilin var til fyrstu viðgerð í løgting- inum í farnu viku, var breið undirtøka fyri hesa ætlan. Seismiskar kanningar eru gjørdar í Lorvíksfirði, og nú er málið, at arbeiðið at gera undirsjóvartunnilin skal bjóðast út næsta summar, so arbeiðið kann byrja á heysti í 2002. - Við einum undirsjóvar- tunnli fara vit at fáa eitt nýtt økissamstarv, sum fer at skapa stóran framburð í økinum, heldur Jógvan við Keldu. - Føroyska samfelagið fer eisini at broytast nógv longu við undirsjóvartunnl- inum um Vestmannasund. Møguleikarnir fyri at ferða bæði innanlands og uttan- lands fer at økjast munandi, og eg rokni við, at flog- førini í framtíðini fara at flúgva soleiðis, at tú kanst fara til Danmark á morgni og koma aftur á kvøldi uttan stórvegis trupulleikar, sigur Jógvan við Keldu. Hann stúrir ikki fyri, at heimbýur hansara gerst ein sovibýur, tá fasta samband- ið er komið. - Um tað verður soleiðis, so eru vit heilt einfalt ikki nóg dugnalig. Royndirnar á Akranesi í Íslandi, sum er í líknandi støðu eru sera góðar. Har hevur fast sam- band veruliga skapt fram- burð á øllum økjum. Klaksvík: Grækaris D. Magnussen fer mikudagin at vitja í Leikalund í Klaks- vík, har hann fer at signera nýggju bók sína, Horvin føroyingur. Bókin hevur verið nógv umtalað, síðani hon kom út, og líkt er til, at hendan umtala hevur skapt stóran áhuga fyri bókini. Grækaris vitjar í Leika- lund mikudagin frá klokk- an 15.00 til 17.00. Grækaris D. Magnussen Nýggja góðshavnin hevur skund Góðshavnin í Ánunum skal verða ein partur av samstarvinum millum Klaksvík og eystaru síðu av Eysturoynni, tá undirsjóvartunnilin kemur um Lorvíksfjørð. Tí hevur arbeiðið skund, heldur Jógvan við Keldu C M Y K 7 6