fríggjadagur 14. desember 2001síða 5

8 Nr. 242 - 14. desember 2001 Nr. 242 - 14. desember 2001 9 Løgmaður vil fegin økja tað kommunala sjálvstýri, og tað verð- ur gjørt við at leggja fleiri uppgávur út til kommunurnar at fyrisita og fíggja. Um- ráðandi er at fíggjar- lig ábyrgd og avgerð- arrættur fylgjast. Ein arbeiðsbólkur hevur gjørt tilmæli um, hvussu hetta kann fremjast UPPGÁVUBÝTI Stefan í Skorini Tað er neyðugt at hava eitt greiðari uppgávu- og á- byrgdarbýti millum land og kommunur í Føroyum. Harumframt er tað umráð- andi, at fíggjarlig ábyrgd og avgerðarrættur ganga hond í hond. Tann, ið rindar, tekur tær avgerðirnar. Ætlan løgmans er at leggja fleiri uppgávur út til kommunur at greiða úr hondum. Sum støðan er nú, hevur landið fleiri uppgáv- ur, ið kommunurnar fram- yvir skulu hava ábyrgdina av, og tær skulu eisini fíggja hetta virksemið. Hetta verður kallað kommunalt sjálvstýri. Hósdagin fekk løgmaður handað eitt tilmæli um uppgávu- og ábyrgdarbýti millum land og kommunur, sum ein arbeiðsbólkur við trettan fólkum hevur gjørt. Endamálið við tilmælinum er at fáa eitt greiðari býti og mælt verður til at leggja enn fleiri uppgávur til kommunur at umsita og fíggja. Arbeiðsbólkurin leggur stóran dent á, at fíggjarliga ábyrgdin skal fylgja avgerðarrættinum. Leggja fleiri øki út Tá økir verða latin komm- unum at umsita, skulu tær eisini syrgja fyri fíggingini. Hetta verður gjørt við at lækka landsskattin og hækka kommunuskattin. Á tann hátt fær landskassin minni skattainntøkur og samstundis færri uppgávur at loysa. Løgmaður vísir á, at ein stórur partur av útreiðslum landskassans skulu leggjast út til kommunurnar. Løgtingið er longu farið undir hesa langtíðar ætlan við at leggja barnaansing- ina út til kommunurnar at umsita og fíggja. Hetta sæst aftur á peningaligu flyting- unum millum land og kommunu. Í 1999 lat landið komm- ununum 120 milliónir krónur. Í næsta ár verður flytingin millum hesi bæði bara 62 milliónir krónur. Orsøkin til hesa minking er fyrst og fremst barna- ansingin, ið ikki longur er ein uppgáva hjá landinum. Útjavning Ójavnt er, hvussu tær ymsu kommunurnar eru fyri. Tær hava ymiskt inntøkugrund- arlag og ymiskan útreiðslu- tørv. Fyri at koma hesum trupulleika til lívs, hevur arbeiðsbólkurin mælt til at seta eina útjavningarskipan í verk. Henda skipan skal virka soleiðis, at tær kommunur, ið hava størst inntøku- grundarlag, lata hinum kommununum ein part av sínum inntøkum. Soleiðis verður munurin millum kommunurnar útjavnaður. Eitt dømi er ein komm- una, ið hevur eina skatt- skylduga inntøku pr. íbúgva á 100.000 krónur. Skatt- skylduga inntøkan í aðrari kommunu eru 150.000 krónur pr. íbúgva. Í eini út- javningarskipan fær tann fyrra kommunan ein part av inntøkuni hjá tí seinnu kommununi. Hetta verður gjørt fyri at javna munin millum tær ymsu kommunurnar. Nakr- ar hava nógv eldri fólk og fá at gjalda fyri tey, meðan aðrar hava nógvar borgarar við høgari inntøku. Fyri tingið Løgmaður grundar í løtuni á, um hetta álitið skal leggjast fyri tingið til aðalorðaskifti. Um so er, verður tað í hesi tingsetuni. Løgmaður heldur, at tað er breið semja í tinginum um, at hetta er leiðin framá, tá talan er um uppgávu- og ábyrgdarbýti millum land og kommunur. Uppgávurnar skulu røkj- ast so nær borgaranum sum gjørligt, men tó skulu tær vera samfelagsbúskaparliga forsvarligar. Tað, sum víðari hendir við hesum álitinum er, at øll aðalstýrini undir løg- manni seta nýggjar arbeiðs- bólkar at gera ítøkilig uppskot til, hvussu henda ætlan kann fremjast í verki. Meira ítøkiliga nevnir arbeiðsbólkurin m.a. í til- mælinum, at tann parturin av eldraøkinum, ið er egn- aður at leggja út, sum skjót- ast verður lagdur út til kommunurnar. Tað kann nevnast, at ar- beiðsbólkurin mælir til at avtaka og broyta fleiri enn hundrað lógir, ið ikki eru tíðarhóskandi ella ov stirvnar. Kommunala sjálvstýri skal økjast GREIN 13 Stefan í Skorini Løgreglan gjørdi í tvær vikur – frá 5. til 18. november – grein 13 kanningar um alt landið. Tilsamans vórðu 2278 akfør kannað. Ikki øll ak- førini vóru í lagi. 258 frá- greiðingar vórðu skriv- aðar. Mest vanliga orsøkin hjá løgregluni at geva bót var, at ljósini ikki vóru í lagi. 134 førarar vórðu revsaðir fyri ikki at hava ljósini í lagi. 99 førarar høvdu ikki koyrikortið hjá sær, 79 nýttu ikki trygdarbelti. Á seks bil- um vóru dekkini ólóglig, og bara ein varð tikin fyri at koyra við kenning undir grein 13 kanning- unum. Førararnir fingu bøtur, ið samanlagt komu uppá 92.000 krónur. 2278 akfør kannað í grein 13 kanningum Hilmar Høgenni av Løgmansskrivstovuni hevur staðið á odda fyri arbeiðsbólkinum, ið hósdagin lat løgmanni eitt tilmæli um uppgávu- og ábyrgdarbýti millum land og kommunur. Fleiri økir skulu leggjast út til kommunur at umsita og fíggja, er niðurstøðan í tilmælinum Mynd: Jens Kr. Vang Sum landsstýrismaður við kommunumálum hevur løgmaður biðið um hetta álitið. Hann metir, at tað er breið semja í tinginum, um at leggja fleiri byrðar á kommunurnar at umsita Mynd: Jens Kr. Vang Firvaldsbók endurprentað Firvaldsbók 3 er komin í øktari og broyttari útgávu ÚTGÁVA Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út Firvaldsbók 3 í øktari og broyttari útgávu. Fyrsta útgávan kom út í 1998. Gunnvá Dam, lærari, hevur skrivað, og Olivur við Neyst hevur teknað. Fleiri nýggjar uppgávur eru komnar við í hesa út- gávuna. Firvaldsbøkurnar eru eykatilfar til byrjanarundir- vísingina. Uppgávurnar eru stuttligar, og næmingarnir kunnu arbeiða sjálvstøðugt á tí stigi, teir eru á. Harafturat kunnu næmingarnir sjálvir síggja, um uppgávurnar eru rætt loystar ella ikki. Nógvar uppgávur hóska væl í serundirvísingini, t.d. sum stuðul at læra seg at lesa. Umbróting, repro og prent hevur Hestprent staðið fyri. Firvaldsbók 3 er 48 blaðsíður við svart/hvítum tekning- um og kostar 40,00 krónur. Hent sangbók Rinkusteinar er heitið á nýggjari barnasang- bók eftir Alexandur Kristiansen, ið øll sum syngja við børnum ella fáast við tónleik, fáa gleði av ÚTGÁVA Føroya Skúlabókagrunnur gevur út nýggja sangbók eftir Alexandur Kristiansen. Í bókini eru 99 barnasangir. Alexandur hevur áður givið tvær barnasangbøkur út, ið nú eru uppseldar, Kannubjølluvísur, sum kom út í 1977 og Barnabros, sum kom út í 1983. Flestu sangirnir í teimum bókunum eru tiknir við í nýggju sangbókina. Tað serliga við hesari bókini er, at nógvir nýggir sangir eru við, ið tónaskaldið Knút Olsen hevur gjørt lag til. Knút hevur eisini skrivað nótar við besiffringum til allar sangirnar. Hetta er ein sera hent sangbók til skúlabrúks. Fleiri av sangunum hava verið at hoyrt og eru væl dámdir av børnum. Øll kenna vit Grísaflísa Pætur og Dorius í Depli. Upprunaligir og føroyskir sangir verða sum frálíður ein partur av tí mentanararvi, vit geva víðari til komandi ættarlið. Tí er hetta ein bók, ið ikki einans kann verða brúkt í skúlunum. Øll, ið syngja við børnum ella fáast við tónleik, kunnu fáa nógva gleði av henni. Bókin er prýdd við tekningum eftir Olivur við Neyst. Kápuna hava Olivur við Neyst og Ingi Joensen gjørt. Hestprent hevur prentað. Sangbókin Rinkusteinar er 121 blaðsíður við nótum og kostar 120,00 krónur. Húðsemi eitur nýtt yrkingasavn eftir Tórodd Poulsen ÚTGÁVA Mentunargrunnur Studentafelagsins hevur givið út nýtt yrkingasavn eftir Tórodd Poulsen. Tað eftur Húðsemi. Speiskar eygleiðingar samansjóðaðar við djúphugsni mynda eitt sterkt yrkingasavn. Leita verður eftir bara einum evarkalítlum at trúgva upp á í einum heimi við ov nógvum høpi. Sum vant vendir og snarar høvundurin bæði spurningum og málinum, so grundarlagið fer at rilla undir lesaranum. Svør eru at kalla eingi, men tað er held- ur ikki tað, sum tað snýr seg um, men ístaðin at seta teir røttu spurningarnar. Verðin er ikki so skilagóð, sum hon letst, og tað vísir Tóroddur uppá næstan 90 ymiskar mátar. Permuna á savninum hevur Ova gjørt. Savnið er 95 blaðsíður og kostar 140 krónur. - Vit hava vitað alla tíðina, at Teistin skal leggja at úti í Hesti á morgni. Tað stendur í lógini fyri Teistan, og ferjulegan verður útbygt til tað sama fyri nógvar pengar, sigur Gerard Logn- berg, borgarstjóri í Skopun TEISTIN Turið Kjølbro - Vit hava vitað alla tíðina, at Teistin skal leggja at úti í Hesti á morgni, so tað kemur ikki óvart á okkum, sigur Gerard Lognberg, borgarstjóri í Skopun. Í tíðindasendingini í Út- varpi Føroya mikukvøldið meldaði Páll á Reynatúgvu, løgtingsmaður og borgar- stjóri á Sandi, hart út við- víkjandi ferðaætlanini hjá Teistanum, ið siglur ímill- um Gomlu Rætt og Skop- un. Hann segði seg fara at umhugsa sín stuðul til samgonguna um Teistin sum ætlað skal leggja at í Hesti á fyrsta túrinum um morgunin um fjørðin. Leggur Teistin at í Hesti á veg á Gomlu Rætt, verður teinurin hjá sandoyggja- fólki lítlan hálvan tíma longri. Og tað finna fólk í oynni seg ikki í, segði hann. Borgarstjórin í Skopun er ikki so samdur við borgar- stjóranum á Sandi. Hann heldur, at tað er nógv meiri álvarsamt, um ætlanin at leggja Teistan á Gomlu Rætt um náttina verður veruleiki. - Um Teistin skal liggja á Gomlu Rætt um náttina, verður sjúkraflutningstæn- astan hjá okkum sera ótrygg. Hann liggur í Skop- un sum nú er um náttina, men talan er um at broyta hetta. Í ringum veðri slepp- ur Teistin ikki inn í Skopun, tí hetta er brimpláss, men út úr havnini sleppur hann í øllum veðri. Tí eigur hann at liggja her um náttina fyri at tryggja skjótan veg til Landssjúkrahúsið, sigur Gerard Lognberg. At Teistin skal sigla út í Hest, er sjálvsagt, heldur Gerard Lognberg. - Tað stendur í lógini fyri Teistan, at hann skal sigla út í Hest, og ferjulegan verður útbygt til tað sama fyri nógvar pengar. Hin- vegin skilji eg væl, at fólk vilja sleppa skjótt til ar- beiðis um morgunin, men tað vilja fólk í Hesti eisini, sigur Gerard Lognberg, sum annars er ógvuliga væl nøgdur við Teistan. Pendlaramentan Spurningurin fólk seta sær, er, um tað er rímuligt, at seta eina ferju afturat í sigling, fyri at spara sand- ingum 25 minuttir á morgni. Gamla Rætt var á sinni ein ógvuliga dýr íløga, somuleiðis havnin í Skopun hevur kostað ógvu- liga nógv ígjøgnum eitt langt tíðarskeið. Nú er nýggj ferja komin, sum eisini hevur kostað rættiliga fitt, ferjulegan í Hesti verð- ur útbygt til endamálið, og vegasambandið av Gomlu Rætt til Havnar er og verð- ur nútímansgjørt við breið- um, góðum vegi, sum stytt- ir um farleiðina. Tilsamans nógvar hundraðtals miljón- ir til ferðasambandið í Sandoynna. Henda spurn- ingin hava vit sett Páll á Reynatúgvu. - Vit hava í drúgva tíð arbeitt við at fáa sanding- um gott ferðasamband og nú tá tað loksins er eydnast okkum at fáa eitt samband, har tað ber til at búgva í oynni og arbeiða aðra- staðni, er tað ógvuliga óheppið, at tíðin at ferðast verður so long. Fólk eru flutt í oynna, tí ferða- sambandið fór at gerast betri. Ungfólk í oynni eiga eisini at hava møguleika fyri at búgva heima meðan tey ganga í skúla í Havn. Ein hálvur tími um morg- unin hevur nógv at siga tá. Páll á Reynatúgvu vísir á, at tá ið ferjulegan í Hesti var til viðgerðar á tingi, legði hann uppskot fram um at byggja eina minni ferju fyri 4-5 mió. krónur, sum klárar fólk og farm úr og í Hestoynna. - Vit vita, at sera fá fólk ferðast fyrsta túrin úr Hesti um morgunin. Sjálvsagt skulu Hestfólk eisini sleppa skjótt og væl til Havnar, og tí hava vit eisini miðvíst arbeitt við eini aðrari loysn, sigur Páll á Reynatúgvu, sum ikki hevur gjørt nakra kostnaðarmeting av, hvat tað kostar at seta eina ferju afturat í sigling um fjørðin. Kemur ikki óvart Gerard Lognberg, borgar- stjóri í Skopun, heldur, at tað er nógv meiri álvarsamt at leggja Teistan á Gomlu Rætt um náttina, enn at fólk í Sandoynni mugu brúka hálvan tíma eyka um morg- unin at ferðast í. Verðin er ikki so skilagóð C M Y K 9 8