týsdagur 19. januar 2010síða 8

8 tíðindi Nr. 12 - 19. januar 2010 Mál Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Dugir tú ikki at stava, skalt tú ikki ganga út frá, at fólk taka tíni brøv ella skriv í álvara. Ein beiskur sannleiki kanska, men vón er fyri sjálvt teimum, sum mest sum hava givið upp at læra at stava føroyskt. Gevur tú tær stundir at seta seks kvøld av tvær vikur í februar mánaði, fært tú nú møguleikan at rudda upp í mest vanligu stavifeilunum. Tað er Jonhard Mikkelsen, cand. mag, sum bjóðar fram skeið í føroyskari stavseting, ið byggir á royndir frá eini skeiðsrøð í heyst í fjør á Føroya læraraskúla. Millum 80 og 100 fólk vóru á hvørj­ um skeiði, sum vardi í fimm dagar 4­5 tímar hvønn dagin. Jonhard Mikk­ elsen stjórnaði undirvísing­ ini, og hjálparlærarar fóru ígjøgnum venjingarnar saman við hvør sínum 10 skeiðsluttakarum. Úrslitið var, at meginparturin av skeiðsluttakarunum høvdu beint fyri teimum flestu og grefligastu stavivillunum, tá ið fimm dagar vórðu umlidnir. Stimbrar sjálvsálitið Jonhard Mikkelsen minnir á, at tá ið tú skalt samskifta nógv skrivliga, til dømis á almennari skrivstovu, banka og aðra staðni, er tað ómeta­ liga óheppið, um brøvini, tú sendir fólki, skríða skørp í villum. ­ Fólk, ið duga at stava, síggja fyrst feilirnar, áðrenn tey lesa innihaldið. Stavi­ villur oyðileggja sjálvt tað besta brævið. Ikki bara hakar tað í eyguni, men tað oyði­ leggur trúvirðið í tí, ið sagt verður. Tann góði boðskap­ urin, tað góða innihaldið fer ofta fyri skeyti, tí móttakarin situr bara og illneitast inná, hvussu óhjálpið brævið er, sigur Jonhard Mikkelsen. Av somu orsøk aftra fólk seg mangan at senda øðrum tekst at lesa, tí tað skert ikki burtur, at tað er eitt sindur pínligt at senda fólki tekst, sum er fullur av stavivill­ um. Almennir stovnar kunnu ikki loyva sær tað, tað er eitt, og hjá stórum virkjum gong­ ur tað út yvir sjálvsmyndina. Ikki at rætta tekst, áðrenn hann verður sendur úr húsun­ um, kann geva ógvuliga óhepnan bakslátt. Hinvegin ­ at duga stavseting er gott fyri sjálvsálitið, og tað ger fólk tryggari, tá ið tey skulu gera vart við sínar hugsanir, vísir Jonhard Mikkelsen á Tørvur skapar motivatión Hann leggur afturat, at mot­ ivatión, sum er ein avger­ andi partur fyri at læra nak­ að, kemur ofta fram í sam­ bandi við slík størv – Tá ið tørvurin á rættskriv­ ing ger vart við seg, læra fólk tað. Alt frættist, og tey, ið hava verið á skeiði, hava sjálvandi borið tíðindini út um allar geilar. Nú havi eg so fingið fyrispurningar, um tað hevði borið til at fingið skeið­ ið endurtikið sum kvøldskeið fyri fólk, sum fegin vilja duga betur at stava, sigur Jon­ hard Mikkelsen. Enn dugir hann ikki at siga, hvussu stórur tørvurin er, men nýggja skeiðið verður lagt til rættis eftir teimum, ið koma á skeið. 8­ 12 fólk er nóg mikið til ein flokk. Verða tey fleiri, verða tey fleiri lærarar. ­ Undir øll umstøðum byrja vit frá botni. Eingin skal smæðast. Vit ganga út frá, at fólk, sum koma til okkara, duga ikki at stava, tí koma tey til okkara. Bara tí. Og tað merkir, at eingin skal kenna seg illa. Mýtir um føroyskt Jonhard Mikkelsen viðgong­ ur, at føroyskt er torført mál at stava rætt, og tað er einki dulsmál, at nógv eru ikki so stinn í at stava rætt. So mik­ ið viðurkenna vit øll, men føroyskt er ikki truplari enn onnur mál, heldur hann. Og tí eru okkara trupulleikar ikki størri enn teir, ið onnur mál dragast við. ­ Siga nóg nógv, sum av onkrari grund hava lært stavs­ etingina illa, at hetta er torført og trupult ella ógjørligt, so hevur tú skapt eina mýtu, sum er ring at mana aftur í jørðina. Eitt stórt fylgi fer jú ikki skeivt – ikki sannheit?, stað­ festir Jonhard Mikkelsen speiskliga, men minnir á, at tað er framvegis bara ein mýta – ein mýta sum livir sítt fríska lív. Veruleikin er tann, at før­ oysk stavseting kann sakt­ ans lærast skjótt og lættliga og enntá stuttliga eins og alt annað her í verðini. Tað er bara spurningur um peda­ gogikk. Føroysk stavseting setur síni krøv til skrivaran. Einki at ivast í tí, men tað er einki galið við stavset­ ingini sjálvari. ­ Tað kann vera galið við pedagogikkinum, arbeiðs­ háttinum, frálæruni, lærar­ anum. Møguliga hava fólk ikki verið motiverað at læra tað, tá ið tað var á skránni. Orsøkirnar kunnu verða nógvar, men truplari er tað ikki enn so, at øll, ið vilja læra at stava føroyskt, læra tað, vissar Jonhard Mikkel­ sen um. Til ber at melda seg til skeiðið á www.sprotin.fo. Røktarheim á Grønanesi í Vestmanna Undangóðkenning av høvuðsarbeiðstøku Í sambandi við bygging av nýggj­um røktarheimi á Grønanesi í Vestmanna verður við hesum boðið til undangóð­ kenning av arbeiðstakarum at geva til­ boð upp á høvuðsarbeiðstøku. Verkætlanin: Nýggj­a røktarheimið verður tilsamans 2046 bruttofermetrar, íroknað kj­allara. Pláss verður fyri tilsamans 24 búfólkum, harav verður serdeild fyri minnisveik. Á røktarheiminum verður eisini stórkøkur, ið kann veita mat til røktarheimið og heimarøktina í økinum. Vega­ og byggibúningararbeiðið er farið í útboð. Ætlanin er at byrj­a sj­álvt byggi­ arbeiðið í summar. Høvuðsarbeiðstøkan: Høvuðsarbeiðstøkan skal fevna um allar fakarbeiðstøkur í sambandi við bygging av røktarheiminum. Fakarbeiðstøkurnar eru: Jørðarbeiði Kloakkarbeiði Betongarbeiði Stálarbeiði Timburarbeiði Snikkaraarbeiði Málaraarbeiði Gólválegging HVS­arbeiði Ventilatiónsarbeiði El­arbeiði Lendisarbeiði Treytir: Áhugaðir høvuðsarbeiðstakarar fáa meira at vita um kravdar upplýsingar, treytir o.a. á heimasíðuni hj­á Vestmanna Kom­ munu www.vestmanna.fo. Fylg leinkj­uni »Undangóðkenning av arbeiðstakarum at geva tilboð upp á bygging av røktar­ heimi«. Freist: Áheitan um undangóðkenning skal sendast til Selmar Nielsen Arkitektur Spf, Landavegi 9, Tórshavn, og vera okkum í hendi í seinasta lagi mikudagin 3. februar 2010. Eru spurningar, ber til at ringj­a til Jóhan Syderbø, prosj­ekteringsleiðara, á tlf. 354812 ella 210818. Ráðgevarar: Sosialurin / KvR 34 18 00 Stavifeilir oyðileggja trúvirðið - Fólk, ið duga at stava, síggja fyrst feilirnar, og tí fer góða innihaldið í illa skrivaðum tekstum ofta fyri skeyti, áðrenn tað yvirhøvur verður lisið, sigur Jonhard Mikklesen, lærari í føroyskum Stavifeilir skera ikki bara í eyguni; teir oyðileggja eisini trúvirðið í sjálvt tí besta skrivinum ella brævinum, sigur Jonhard Mikkelsen, cand. mag og lærari, sum nú aftur bjóðar fólki møguleikan at fáa føroysku stavingina á beint Ójavni í Evropa Livikorini hjá fólki í Evropasamveldinum eru sera ymisk. Tøl hjá samveldinum vísa, at í 2008 høvdu 17 prosent av fólkinum minni enn tað almenna fátækramarkið at liva fyri. Tað var serliga í Letlandi og Rumenia, at livikorini vóru niðan fyri fátækramarkið, og støðan er neyvan batnað síðani, tí júst hesi bæði londini eru meint rakt av altjóða fíggjarkreppuni, skrivar AP. ES setir fátækramarkið soleiðis, at tey, sum forvinna minni enn 60 prosent av meðalinntøkuni í teirra egna landi, liva undir fátækramarkinum. Í letlandi vóru 26 prosent undir markinum og í Rumenia 23 prosent. Haitisk børn til USA Amerikanska stjórnin sigur nú, at børn, sum hava mist foreldrini í jarðskjálvtanum í Haiti, kunnu fáa ta neyðugu hjálpina í USA. Tilboðið kom frá amerikanska trygdarráðharranum, Janet Napolitano, í gjárkvøldið. Hon segði, at USA leggur dent á, at fólk verða verandi í Haiti, men at foreldraleys børn har kunnu ættleiðast til USA og fáa uppihaldsloyvi. Janet Napolitano segði, at amerikonsku myndugleikarnir fara at taka støðu í hvørjum einstøkum føri, og at myndugleikarnir í Haiti skulu vátta, at barnið hevur mist síni næstu, áðrenn tað kann ættleiðast til USA.