mikudagur 20. januar 2010síða 15

15 tíðindi Nr. 13 - 20. januar 2010 Hermenn til Haiti Trygdarráðið hjá ST hevur samtykt at senda 3.500 hermenn og løg­ reglu menn afturat til Haiti. Frammanundan hevur ST meiri enn 9.000 hermenn har. Ban Ki­moon, aðalskrivari, sigur, at hermenninir og løgreglumenninir skulu vera við til at tryggja lóg og landaskil og hjálpa bjargingarliðunum og teimum, sum hjálpa teimum neyðstøddu eftir tann harða jarðskjálvtan. Øll tey 15 limalondini í trygdarráðnum atkvøddu fyri uppskotinum um at senda fleiri hermenn og løgreglu­ menn til Haiti. Ban Ki­moon sigur, at samtyktin vísir, at heimurin stendur saman um at hjálpa Haiti. heilan hóp av stuðulsbólkum kring landið og í egnum valdømi. Hetta kunnu bæði vera stuðulbólkar innan­ flokka, og felagsskapir, sum hava brúk fyri polit isk­ um vælvilja í altinginum. Alt hetta ger, at kvinn ur­ nar standa ongantíð einsa­ mallar, men hava eina rúgvu av fólkum, sum arbeiða fyri seg. Øðrvísi valskipan Valskipanin í Íslandi er eis­ ini soleiðis skrúvað saman, at fyri at sleppa høgt upp á uppstillingarlistan, mást tú fáa nógvar atkvøður á tí, sum verður rópt undan val­ inum. Hetta valið verður hild ið áðrenn veruliga al ­ tings valið. Av tí, at tey hava listauppstilling, er alneyð­ ugt at koma høgt upp á list­ an. Hetta hava vit ikki í Før oyum í dag, tí her eru listarnir settir alfabetiskt upp. Í flokkinum hjá Siv Frið­ leifsdóttir, Framsóknar­ flokk inum, hava tey valt eitt slag av kvotering, har sagt verður, at millum tey trý fremstu valevnini, skulu hægst vera tvey av sama kyni, og millum tey fremtu fimm, skulu í mesta lagi vera trý av sama kyni. Annars er upp til flokkar­ nar sjálvar at avráða, um teir ynskja kvotering á listanum. Vanliga hava vinstravendu flokk ar nir okk urt slag av kvotering, með an høgraflokkarnir prin sippielt eru ímóti kvo­ ter ingum. Siv Friðleifsdóttir metir, at føroyska skipanin eigur at vera ein fyrimunur fyri kvinnur. Um flokkarnir væl at merkja seta sær fyri at fáa nakrar sterkar kvinn­ ur á listan og annars arbeiða mið víst fyri at fáa tær vald ar. Ikki minst undir einum valdømi. Tí, sum hon segði, kvinnur hava tradi tionelt nógv verri við at verða valdar á smápláss­ unum, har ein „høvdingi“ vanliga fer avstað við sess­ inum. Hetta hevur eisini verið galdandi í útjaðaran­ um í Íslandi. Kvinnur velja kvinnuflokkar Eitt áhugavert hon nevndi var, at Gallupkanningar vísa, at kvinnuligir veljarar velja flokkar, sum hava ein greiðan javnstøðuprofil. Í hesum sambandi vísti hon á, at á seinasta vali vóru 62 prosent av atkvøðunum til vinstraflokkarnar frá kvinn­ um, sum valdu kvinnur. Og tað er ikki einans umráðandi at hava góð kvinnulig val­ evni á listanum, men eisini, at mannfólkini í flokkinum signalera javnstøðuhug­ burð. Sum hon tók til: mennirnir eru ofta mist líka femin ist­ iskir sum kvinnurnar í vinstravendu flokkunum. Og tað telur nógv upp hjá kvinnuligu veljarunum, sum tí heldur velja teir flokk arnar. Kvoteringar vinda upp á seg Kvoteringar er vorðið eitt afturvendandi tema í javn­ støðukjakinum. Kring okk­ um eru mong komin til ta niðurstøðu, at javnstøða er alneyðug fyri demokratiið, og tí er eisini neyðugt við kvotum. Hetta er hent, eftir at fólk hava viðurkent, at tað er eftir øllum at døma ikki nóg mikið at vera væl skikkað, síggja gott út, tosa á rættan hátt og sum heild at spæla við upp á pre miss­ urnar hjá monnunum. Kvinnur eru og vera við undirlutan, og fyri at fáa rættað upp á skeivleikan verða kvoteringar settar í verk í eitt tíðarskeið, til fólk hava vant seg við, at kvinnur duga eins væl og menn. Hetta hevur millum ann­ að havt við sær, at tað nógvastaðni í grannalond­ um okkara er vorðið vanligt við kvoteringum á vallist­ unum. Eisini eru kvoteringar vanligar í sambandi við al ­ mennar nevndir og ráð, sum vit eisini kenna tað her úr Føroyum. Hini londini hava eisini kvoteringar í nevnd­ un um í almennum parta­ feløgunum og feløgum, sum tað almenna eigur part í. Í Noregi eru tey farin so vítt sum at samtykkja eina lóg, sum áleggur privatum fyritøkum at hava javnstøðu í nevndum og ráðum. Í Íslandi verður ein líkn­ andi lóg helst samtykt um fáar vikur. Hava privatar fyri tøkur ikki megnað at fing ið í lag javnstøðu í nevndunum innan árslok í 2013, verður kvotaskipanin áløgd við lóg. Menningarlondini taka seg fram Kring um í heiminum hava eisini alt fleiri lond sett í verk kvoteringar til tess at fáa kvinnuumboðanina í poli tikki upp. Hetta eru sum oftast lond, sum hava verið fyri stórum sosialum og fíggjarligum bakkasti, har „nýggir bollar skulu á suppuna“. Tí eru norðurlond als ikki einsamøll á toppinum long­ ur, men hava fingið kapping frá londum sum Rwanda, Suður Afrika og Cuba. Munurin á hesum londum og norðurlondunum er sjálv andi, at meðan menn­ ingarlondini hava „noytt“ kvinnurnar inn við kvoter­ ingum, hava hini norður­ londini vunnið sær pláss á toppinum við beinhørðum kvinnukampi seinastu 100 árini. Men enn er langt eftir á mál til Føroyar, við teimum 15­20 prosentum, koma upp á síðuna av hinum Norð urlondunum. Mugu vilja hava kvinnur við Tí var hetta eisini millum høvuðsboðskapirnir hjá Siv Friðleifsdóttir á fyri lestri­ num: Føroysku flokkarnir noyðast at taka javnstøðu í nógv størri álvara. Teir mugu seta sær fyri at fáa fleiri kvinnur inn og gera eina miðvísa ætlan fyri, hvussu málið verður rokk­ ið. Her hava miðlarnir eisini ein part av ábyrgdini, eins og at kvinnurnar sjálvar og veljararnir mugu vilja hava kvinnurnar inn. Sambært Siv Friðleifs­ dóttir verður alt hetta einans rokkið við miðvísum tiltøk­ um, at varðveita Demo krat­ ia, við kjaki og eggjan, polit iskum fundum, stuð­ uls bólkum, networking við ungum og eldri, eisini tvørt­ ur um floksmørk, og so ikki minst pengum...! Í kvøld klokkan 19 heldur Siv Friðleifsdóttir fyri lest­ urin: Bankaskrædlið í eyg­ um politikarans, har hon greiðir frá um íslendsku bankakreppuna. Fyrilest ur­ in verður í Athøll í Norð ur­ landahúsinum. Í gjár hitti Siv Friðleifsdóttir føroyskar ting- og landsstýriskvinnur til ein bita heima hjá Bergtóru H. Joensen. Á myndini eru, umframt Bergtóru og Siv, eisini Annita á Fríðriksmørk, Rósa Samuelsen, Bjørt Samuelsen og Eyðgunn Samuelsen. næstu ferð Toppskorarar í kvinnu­ umboðan í tinginum 1. Rwanda 56,3% 2. Svøríki 47% 3. Suður Afrika 44,5% 4. Cuba 43,2% 5. Ísland 42,9% 6. Argentina 41,6% 7. Finnland 41,5% 8. Niðurlond 41,3% 9. Noregi 39,1% 10. Danmark 38% 11. Angola 37,7% 12. Costa Rica 36,8% 13. Spania 36,3% 14. Andorra 35,7% 15. Belgia 35,3%