mánadagur 25. januar 2010síða 16

16 Nr. 16 - 25. januar 2010 viðmerkingar Stór øsing hevur staðist av, at nýggi stovnurin, Heilsu­ trygd, er staðsettur í Klaks­ vík. Serliga hava fleiri fram standandi tinglimir og fyrrverandi landsstýris­ menn givið ilt av sær og funn ast at avgerðini. Arbeiðs plássini á stovn­ inum hava týdning fyri økið, men kunnu tó ikki koma ístaðin fyri annað, eitt nú Klaksvíkar sjúkra­ hús. Poul, Bjarni og Jógvan vilja heldur Havnina og Fuglafjørð Poul Michelsen, Bjarni Djurholm og Jógvan á Lakjuni, tingmenn og fyrrverandi landsstýris­ menn, hava givið ilt av sær í samband við avgerðina at leggja nýggju Heilsutrygd í Klaksvík. Sambært teim­ um verður ætlanin skýrd lokalpolitisk, lítið skilagóð og ein roynd hjá lands­ stýrismanninum í heilsu­ málum at vinna sær atkvøð ur í Norðoyggjum. Sambært omanfyri­ nevndu hevði verið rættari at staðsett stovnin ávikavist í Havn og Fuglafirði. Og so kann ein spyrja um orsøkirnar handan hesar niðurstøður kunnu sigast vera stórt øðrvísi enn tær, landsstýrismaðurin verður skuldsettur fyri. Eftir bókini Sjálvur haldi eg, at málið um staðseting av Heilsu­ trygd er handfarið eftir bók ini. Talan er um nýggj­ an stovn, sum sambært samgonguskjalinum skal leggjast uttan fyri Havnina. Spurningurin er viðgjørdur í landsstýrinum. Dugi tí ikki at skilja áhaldandi øsingina og mótstøðuna avgerðin hevur elvt til. Fleiri góðar orsøkir kunnu leggjast til grund fyri hesi avgerð. Ein tann mest eyðsýnda er, at arbeiðs loysið í Norðoyggj­ um er tað hægsta í land­ inum í løtuni. Nýggj almenn arbeiðspláss eru tí kærkomin. Áheitan á landsstýris­ mannin í heilsumálum Arbeiðsplássini á Heilsu­ trygd eru kærkomin, men kunnu tó ikki koma ístaðin fyri annað, eitt nú Klaks­ víkar Sjúkrahús. Hugsi serliga um tryggleikan fyri íbúgvarnar í økinum um framt arbeiðsplássini. Seinastu dagarnar hava leiðslurnar á smærri sjúkra húsunum funnist at sentralistiskum ætlanum í Heilsumálaráðnum, serliga í samband við arbeiðs­ gongdina í samband við serviðgerðir uttanlands, heim tøkur og eina sam­ starvsavtalu, sum ætlanin er at gera. Eri ikki sørt skakkur av hesum tíðindum, tí í sam­ band við fíggjar lógar við­ gerðina varð stórur dentur lagdur á hesi viðurskifti frá fíggjar nevndarmeiri lutan­ um, har eg sjálvur var partur. Í tí sambandi vátt­ aði landsstýrismaðurin, at frælsið hjá hvørjum ein­ støkum sjúkrahúsi ikki skuldi verða skert í sam­ band við serðviðgerð uttanlands og heimtøkur. Í álitinum til fíggjar­ lógina stendur m. a.: “Undir viðgerðini hevur landsstýrismaðurin váttað, at serlæknar á teimum trimum sjúkrahúsunum hava rætt til at ávísa sjúk­ lingar til sjúkraviðgerð uttanlands. Somuleiðis skulu tey trý sjúkrahúsini, hvør í sínum lagi, hava møguleika at fremja heim­ tøkur av sjúkraviðgerð í framtíðini. Heimtøkur skulu tó sum áður góð­ kennast av Heilsumála­ ráðnum. Meirilutin í nevndini leggur dent á, at omanfyristandandi manna­ gongd verður fylgd fyri ikki at skerja frælsið hjá hvørjum einstøkum sjúkra­ húsi í samband við serv ið­ gerð uttanlands og heim­ tøkur” Út frá hesum liggur tí púra fast, at virkismøgu­ leikarnir og rættindini hjá smærru sjúkrahúsunum ikki skulu skerjast í sam­ band við serviðgerð uttan­ lands og heimtøkur av sjúkraviðgerð. Í Sosialinum 21. januar framgongur tó, at lands­ stýrismaðurin í heilsu mál­ um hevur gjørt av, at tað nú skulu verða leiðandi yvir­ læknar á Landssjúkra hús­ in um, sum skulu hava ábyrgdina av allari játtanini til serðviðgerð uttanlands. Og at teir nú skulu gera av hvørjir sjúklingar verða sendir til viðgerðar uttan­ lands. Fái meg illa at trúgva, at landsstýris mað­ urin hevur tikið slíka avgerð ímóti ynskinum hjá samgongumeirilutanum. Fari kortini at heita á landsstýrismannin í heilsu­ málum, Aksel V. Johanne­ sen, um at bera so í bandi, at gjørdar politiskar avtalur verða hildnar í samband við hetta týdningarmikla mál. Góði Daniel J. Thomsen: legg ikki Hans Paula Strøm undir misgerðir hjá Rósu Samuelsen! ­ fegnast heldur um at við Heilsutrygd rætta vit mistøkini uppaftur, og meir enn tað ! Háttvirdi Daniel J. Thomsen (”ikki dølskur akademik­ ari” sambært egnum orðum) leggur harðliga eftir mær í avdeyðu sambandsurguni Dimmu, og spyr, um eg eri forherðaður! Kanska ­ í onkrum førum óivað eitt sindur ­ hvør er heilt fríur? Men Daniel J.Thomsen tekur so grúiliga feil, tá hann leggur meg undir at hava hækkað egingjaldið hjá honum og øðrum pensjonistum fyri heilivág. Tí tað kann hann takka síni egnu partakvinnu fyri, landsstýriskvinnu Sambandsfloksins í almannamálum, Rósu Samuelsen. Hinvegin kann hann takka lands­ stýrismanni Javnaðarfloksins í Heilsumálum, Aksel Johannesen fyri, at vit nú rætta henda skaðan uppaftur – og meir enn tað. Daniel J. Thomsen sigur, at síðan hann ”gjørdist fólkapensjonistur og havi fingið heilivág, havi eg alla tíðina havt eitt hámark fyri egið gjald uppá 200 kr. um ársfjórðingin.” Og so pástendur Daniel J. Thomsen, at ”Áðrenn Hans Pauli Strøm fór frá sum landsstýrismaður, gjørdi hann tað bragd, at seta egingjaldið hjá pensjonistum til kr. 600 um ársfjórðingin”. Nei takk, mín góði harra Daniel. Hetta kanst tú takka Sambandsfloksins landsstýriskvinnu, Rósu Samuelsen fyri. Skjalprógvið hevur tú her: ”Kunngerð um stuðul til heilivág v.m. eftir almannapensjónslógini”, nr. 92. frá 23. juni 2009”, har tað stendur soleiðis í §3 um egingjaldið fyri stuðul til heilivág: ”Egingjald § 3. Pensjónistur, sum í mesta lagi hevur eina inntøku, pensjón íroknað, ið svarar til fólkapensjón og útgjald úr arbeiðsmarknaðareftir lønargrunninum,rindar sjálvur tær fyrstu kr. 400,­ um ársfjórðingin. Við inntøku er at skilja inntøka sambært § 20 í løgtingslóg um almannapensjónir umframt pensjón og útgjald úr arbeiðsmarknaðar eftirlønargrunninum. Stk. 2. Aðrir pensjónistar gjalda sjálvir tær fyrstu kr. 600,­ um ársfjórðingin.” Signerað Rósa Samuelsen, tann 23. juni 2009. Við hesi broyting fór egingjaldið hjá flestu pensjonistum upp í 400 ella 600 kr um ársfjórðingin. Og hevur verið tað líka til nú. Men tíbetur hevur tað eydnast okkum at rætta hetta uppaftur. Tí beint fyri jól samtykti løgtingið einmælt uppskotið um Heilsutrygd hjá landsstýrismanni Javnaðarfloksins í Heilsumálum, Aksel Johannesen. Eitt høvuðsmál í nýggju lógini er ein nýggj tilskotsskipan fyri heilivág, sum kemur í gildi 1. apríl 2010. Tá verður hámarkið fyri egingjald hjá pensjon­ istum – Daniel J. Thomsen o.ø. – sett til 1195 kr. um árið, svarandi til knappliga 100 kr. um mánaðin. Og hjá øllum øðrum brúkarum av heilivági verður hámark ið fyri egingjaldið 1600 kr. um árið, svarandi til 133 kr. um mánaðin. Haraftrat kunnu Daniel J. Thomsen og aðrir pensjon­ istar eftir nýggju lógini aftur fáa tilskot til kostískoyti o.o. heiliráð, sum landsstýriskvinnan hjá Sambands­ flokkinum, Rósa Samuelsen, spardi burtur í fjør. Eins og hann og allir aðrir brúkarar nú fáa rætt til fleiri ókeypis heilsutænastur við nýggju Heilsutrygd, enn tað var frammanundan. Persónliga fegnist eg stórliga um hetta, tí øll tann nýggja skipanin við Heilsutrygd var eitt mál, ið eg sjálvur sum landsstýrismaður setti í gongd og bar upp í hendurnar á mínum eftirfylgjara at seta í verk. Sum hann hevur gjørt so væl, við ABC­samgonguni í rygg­ inum ­ enn eitt gott Javnaðarmál, sum Sambandið og Fólkaflokkurin tóku undir við at fremja – og sum eisini Daniel J. Thomsen kann frøast um. løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin Hans Pauli strøm Kobraslangan og Virgar T. Dalsgaard hava í hvussu er eitt til felags, og tað er eitur; men Virgar er ikki líka beinrakin við sínum eitri. Eitrið hjá Virgar rakar tíverri øll, ið hætta sær at lesa hansara greinir. Hví vera so ljótur í munninum? Eg havi lisið einar tvær greinir hjá Virgari Dals­ gaard áður, og nú hesa í Sosialinum 20. januar, og tær eru allar líka ófanta­ ligar. Í hesari rópar hann miðlamenn »undarligir mikrofon­dreingir« og »hjálparloysingar«. Og so er tað tjóðveldisfólk (og óivað eisini øll fullveldis­ fólk). Tjóðveldisfólk eru »fjaðursár og fantasileyst lið av loysingum«, »sosial­ ir og nationalir 'brots­ menn'«, »loysibløkur«, »fullveldisdólgar«, »polit­ iskt insolventir tjóðveldis­ óvitar«, »ábyrgdar loysing­ ar«; og í einum setningi sigur hann soleiðis: »Níðings gerðin hjá loys­ ing um var einki minni enn fíggjarlig og social terror­ isma!« Ja, enntá við rópi­ tekin aftan á orðið »terror­ isma«. Meinar Virgar, at tjóðveldisfólk eru terror­ istar? Er hesin maðurin sálarliga illa fyri, ella hev­ ur haturin fyri tjóðveldis­ fólki eti hann upp innan, og tikið ræði á honum og øllum, ið vakurt, menn­ iskja ligt og gott er? Tá eg at enda las »Vinar­ liga og gott nýggjár!« skilti eg hetta sum ta síðstu sarkastisku viðmerkingina, tí at alt annað í greinini var so ljótt. Ikki hevði verið av leið, um redaktørurin á Sosialinum sendi slíkar greinir aftur til rætta við­ kom andi um at bøta um valdu orðini og máliskur­ nar. Tað er einki forgjørt í at virka fyri sømiligum orðingum og sostatt sømi­ ligum greinum. Eg eri stórur fjeppari at talufrælsi, tí vit velja hóast alt hvat og hvørjum vit lesa og lurta eftir ­ vóni bara ikki, at ljótu orðini hjá Virgari røkka barna­ og ungdómsoyrum, tí her er eingin lærdómur, bert dóm ur. Eitur, sjálvrættvísi og dómur uttan fyrilit fyri próførslu, skilagóðum argumentum og vanligum fólksiði; tað er hansara mannagongd í viðgerð av politikki og fólkum, ið luttaka í politikki og politisk um kjaki. Eg var í einum útmerk­ aðum kjaki við Helga Abrahamsen fyri stuttum umvegis tíðindabløðini í Føroyum. Tað var eitt sakligt og sømiligt kjak. Vit vóru rættiliga ósamdir, men tað gekk ikki út yvir málnýtsluna og góðum fólksiði. Les hvussu onnur fólk skriva, Virgar, og tak við læru ­ ongantíð av gamal at læra. Veit ikki hvørja barlast av lærdómi Virgar hevur, men lærdómur og vís­ dómur fylgist ikki altíð at ­ ein telda kann sitera øll verkini hjá Shakespeare út í eitt, men hon veit ikki hví. Tíðarinnar tonn og eftirmæli Tá tíðarinnar tonn hevur gnagað síðsta pettið av penninum hjá Virgari Dalsgaard, vænti eg, at hansara flogleysu orð verða líka lítið saknað av føroyingum, sum týsk bumbuflogfør yvir London eru saknað av londonar­ búgvum. løgtingsmaður Bjørn Kalsø Heilsutrygd, staðseting og smærru sjúkrahúsini Kobraslangan Virgar DáviD isfelD