fríggjadagur 5. februar 2010síða 17

nr. 25 · 5. februar 2010 17 VIKUSKIFTI SoSIalurIn hevur hITT TeIr báðar FólKaTIngSlImIrnar Høgna Hoydal og Edmund JoEnsEn á ChrISTIanSborg TIl KjaK um loySIng og Samband í ljóSInum av FíggjarKreppunI. edmund joensen: Nýggjur hylur til Pál Í farnu viku bórust tíðindini um, at Tinganes nú er friðað út á 50 metrar. Onkur brúkari á heimasíðnui nym.fo var skjótur í vendingini og heldur, at tað er upplagt hjá svimjaranum Pál Joensen at gera sær dælt av tí. Hann manglar jú ein 50 metrar hyl. So Pál, tað er bara at leypa á bláman. Vit, sum hava skil fyri filmslist, filmsLIST, veruligari filmslist, hava leingi vitað, at kundi nak ar taka við eftir meistaran Kies­ lowski var tað Michael Haneke. Krzysztof Kieslowski var tann tá higartil seinasti av teimum stóru filmsmeistarunum í Evropa. Hann doyði tíverri, tíverri alt ov ungur, bara 54 ára gamal, av einari miseydnaðari skurðviðgerð í hjartanum í 1996. Eftir hann var so eitt stórt tómt rúm í evropiskari filmslist. Men, sum sagt, vit, sum hava skil fyri hesum, sóu nøkur ár seinni, at har var ein, sum kundi fylla hetta tóma rúmið. Ein týskari, føddur undir kríg­ num, í 1942, men hann vaks upp í Eysturríki og verður tí javnan sagdur vera eysturríkari. Michael Haneke eitur hann. Hann hevur nú takkað fyri álitið, vit filmslistaelskarar høvdu og hava á honum. Tað ger hann við sínum nýggjasta filmi »Hvíta bandið« – »Das weisse Band – Eine deutsche Kindergeschichte.« Seinast, eg var í Keyp manna­ havn, setti eg mær tvey mál. Eg skuldi í Grand at síggja »Hvíta bandið«, filmurin verð ur sjálv­ andi ikki sýndur í Føroyum (kem­ ur kanska í sjónvarpinum um nøk ur ár), og á Plan B at drekka eina Mikkeller øl ella báðar tvær úr krananum. Tann nýggjasta hjá Mikkeller, Big Worst Barley Wine, er 17,6%. Hon kemur heldur ikki til Føroya. »Hvíta bandið« er ein fram­ úr skarandi visuell uppliving, ein stór og øgilig skaldsøga í mynd­ um, sum fær teg at missa ondina. Og persónar og sjónleikarar, børn og vaksin, tú ikki gloymir í bræði, ongantíð. Hetta er verkið hjá Haneke. Hann skrivaði handritið, og hann var leikstjóri. Hvør einasta sena í filminum er ein musikalsk komposisjón. Hvør einasta mynd eitt heil skap­ að listaverk. Googlið til dømis »Det hvide bånd« og veljið trailer og billed­ galleri á heimasíðuni kino.dk Sjón fyri søgn. Hetta er sum í gomlum­ góðum døgum, tá meistaraverkini vóru fleiri um mánaðin enn um árið nú. »Hvíta bandið« er í svørtum, hvítum og ikki minst í gráum. Eg eri so gamal, at mær dámar nógv betur svart/hvítar/gráar filmar enn filmar í øllum litum. Teir minna meg um millum annað Ingmar Bergman síðst i hálvtrýssunumog fyrst í trýss­ unum, tá hann gjørdi filmar, sum eru verdir at síggja. Ella um danan Carl Th. Dreyer, sum dugdi betur enn tey flestu at brúka svart/hvítt/grátt. »Hvíta bandið« er ein óhugna lig søga um óndskap og tramans skap, um illar gerðir í einari lítlari norðurtýskari bygd beint fyri fyrra veraldarbardaga. Einasta ljósrípa eru forelskaði lærarin og arbeiðsgentan. Men eyðkent fyri Haneke, so sigur hann ikki, hvør er sekur í øllum ógerðunum. Hann nevnir tveir møguleikar, men ikki meira enn tað. Haneke hevur so stórt álit á sínum hyggjarum, at hann letur tey sjálvi finna tey seku. »Hvíta bandið« er ikki ein Holly woodfilmur, gjørdur eftir somu uppskrift sum allir Holly­ wood filmar. “Hvíta bandið” er filmsLIST. Haneke ger ikki filmar fyri at undirhalda. Hann ger filmar fyri at fáa fólk at hugsa, at taka støðu. Honum dámar væl at ræða fólk og órógva kenslurnar hjá fólki. Ikki óvæntað er presturin í bygdini ein tann størsti fanin, fyrst og fremst móti sínum egnu nógvu børnum. Filmurin er jú ein týsk barnasøga. Jú, teir eru deyðir og farnir, filmslistamenninir, sum altíð høvdu eina góða søgu og dugdu so forbannað væl at siga hana. Og í januar doyði ein afturat, Eric Rohmer. Men Haneke er tíbetur eftir har uooi á tindinum. Rætti­ liga einsamallur. Hann er evropameistarin. Við hetta lag verður hann eisini heimsmeistari. Um hann ikki longu er tað. UmaftUrafturum Høgni dJurHuuS Var tað ein etikapping? Át 88 hítir við hassji upp á fimm tímar Sosialurin Ja, íslendska søgan hevur nøkur á baki Ísland skrivaði søgu Dimma Passar tað inn har? Grønland skal úr Fólkatinginum Olivant Og tað var faktiskt mannfólkahondbóltur! StÍF klóraði sær eitt stig Sosialurin Stóru tíðindini ferðast skjótt Tí hevði Anna sár á høkuni Olivant Og ein kassa av sigarum! Clinton: Eg vil hava privatlívið aftur Dimma Prestur ella handverkari? Sunnudagin verður nýggi dóm próst­ urin, Uni Næs innsettur í tænastu. Ein av uppgávunum verður at byggja før oysku fólkakirkjuna upp Sosialurin Er tað ikki veruleiki Veitsluspæl: Vinkonur slatra Dimma So er tað tí, at tað koyrir so seint Sement á netinum Olivant ranga í strúpan Soleiðis skrivar tú lætt og greitt Hendan lýsingin stóð í Sosialinum farna vikuskiftið. Antin er okkurt kiksað við teknikkinum, ella er tað okkurt, sum vit ikki hava skilt – og so mugu vit nokk fara á hatta skeiðið. slappa av! Okay, okay, nú er nóg mikið. Spenna tit meira, so bresta tit! Hetta eru tveir bodybuildarar, sum kappast í myanmar. Og mann kann róliga siga, at kappingin er hørð! mynd: POlfOTO lýSing fyri Skeið Í AT SkrivA læTTleSiligAn TekST mynd: friðing á TingAneSi Evropameistarin