mánadagur 8. februar 2010síða 14

14 Nr. 26 - 8. februar 2010 Sosialurin Fólkakirkjan og sókn arbørn í náðar loysi SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Tað vóru áhugaverdir spurngingar, sum Elin Winther Poulsen, útvarpskvinna, setti nýggja prestinum í Tórshavnar vestara prestagjaldi, Derhardi Olsen, leygarkvøldið. Vit skulu nýta høvið á hesum stað at ynskja nýggja prestinum tillukku við kallinum og ynskja honum alt tað besta. Men tað sum prestur segði við útvarpið hetta kvøldið, fær okkum at seta hini føroysku Fólkakirkjuni nakrar spurningar. Útvarpskvinnan spurdi prest, hvat slag av presti, hann er – og hann svarar, at hann er ein konservativur prestur, sum er fyri kvinnuligum prestum, men sum ikki vil gifta fólk, sum eru fráskild. Hann segði, at í summum førum er hjúnaskilnaður neyðugur, hóast hann er ímóti at fólk skiljast. Tað er ein ørkymlandi støða, at fleiri prestar í Føroyum ikki vilja uppafturgifta fráskild fólk. Samfelagið loyvir hjúnaskilnaði, Fólkakirkjan loyvir eisini hjúnaskilnaði – Fólkakirkjan góð- tekur, at prestar skiljast frá hjúnafelaga sínum og giftast uppaftur. Vit hava prestar, sum eiga børn uttan at verða giftir, og vit hava havt próst, sum er skildur og uppafturgiftur. Tí mugu vit spyrja, um hetta er nýggja linjan hjá føroysku Fólkakirkjuni, hvørs ovasta leiðsla er mannað av nýggjum, sum nýggi presturin í Havn umboðar? Tað kann ikki vera rætt, at hvør prestur í sínum lag skal gera av, hvørji sóknarbørn eru góð nokk. Tað kann als ikki góðtakast, at summi sóknar børn mugu leita sær í aðra kirkjusókn at leita sær náði, tí teirra egni prestur »er ein konserva tivur prestur«. Tað er fólksins kirkju, vit tosa um. Eitt er, hvat fólk gera í privatum samkomum – men í Fólka- kirkjuni skulu øll hava sama rætt - so frægt av skili má vera. Kann ein maður sum prestur ikki gera sína skyldu sum prestur saman við einum kvinnuligum presti, jamen so hoyrir hann ikki heima í kirkjuni anno 2010. Kann ein prestur ikki uppafturgifta fráskild fólk, so er støðan tann sama. Ella má Fólkakirkjan gera upp við seg sjálva, hvat hon vil. Ovasta leiðsla fólkakirkjunnar eigur at traðka í karakter og greitt boða frá, at øll sóknarbørn skulu hava somu viðferð. – fyri at kunna nýta Føroyar og føroyingar í frontlinjuni í kalda krígnum Í síðstu viku bað ein høgra sinnaður sambands­ javnaðarmaður um at fáa Søguna ­ við stóra S ­ um, hvussu vælferðarsam­ felagið Føroyar varð borð­ ið í heim, og tá eg ­ av góðum grundum ­ undir gitingi og føðingini hevði høvi at fylgja við fedranna tosi og ætlanum, so haldi eg meg liggja inni við einari serligari søguligari vitan, sum bleiv til á fyrstu parket, har 1.­honds vitnini høvdu orðið og søgdu frá tí, ið annars ikki kundi sigast alment, tí ikki var hildið, at fólkið sum heild var búgvið at skilja og/ella góðtaka ætlaninar, ið smíðaðar vóru saman við fyrst og fremst USA og NATO, men eisini við donsku stjórnuni sum millumleikara. Søgan er hendan: Eftir 2. heimsbardaga var m.a. Vestureuropa sera illa fyri. Mong sóu upp til komm­ unistarnar, sum høvdu ofrað seg í stríðnum móti nazistunum, og kommun­ isman hevði góð vakstrar­ líkindi. Fyri at steðga hesum politiska rákinum til vinstru, har Vestur europe­ isk lond kundu fingið kommunistiskar stjórnir, settu amerikanarar eina fíggjarliga risaætlan í verk, sum varð kallað Marshall­ ætlanin. Vestureuropa fekk øgiligar peningaupphæddir, so hjólini aftur kundu fara at mala. Danmark fekk sítt. Og føroyski parturin ­ av Dan­ marks parti ­ var uml. 10 mill. kr., sum í dag í okkara peningi hevði verið nógvar hundrað mill. kr. Men tað áhugaverda við tí føroyska partinum var, at við honum fylgdi boð um m.a. at útbyggja elveit ing­ ina og byggja Oyggjar­ vegin. Men hví tað? Jú, tí longu tá vóru ætlaninar um Føroyar í frontlinjuni í stoypiskeiðini. Allir partar vistu, at føroyingar vóru kendir sum eitt friðarelsk­ andi fólk, sum høvdu mist ógvuligar nógvar pápar, menn og brøður av krígs ávum, og at fjøldin tí undir ongum umstøðum vildi krøkjast upp í nakran krígsførandi part yvirhøv­ ur. Tí mátti ætlaninar haldast loyniligar. Amerikumenn hildu eisini eyga við føroying un­ um, at teir hildu seg á røttum politiskum vegum. Í tí sambandi hildu teir, at neyðugt var at halda eitt eyka vakið eyga við Erlendi, sum var útspioner­ aður bæði um telefonina, men eisini soleiðis at persónar fylgdu við í hans­ ara aktivitetum, men mær vitandi, var tað til fánýtis, tí Erlendur opinbart bert gjørdi fult lógligt virksemi. Í hesum sambandi kann kanska vera áhugavert at nevna, at eg saman við føroyskum skúlabørnum var og vitjaði kring um í Danmørk í 1957. Tá vit vóru á dansk­týska mark­ inum, segði annar ferða­ leiðarin/ungur føroyskur lærari við meg ­ í tí hann peikaði á eitt bónda garðs­ líknandi hús einar 300 m inni týsku megin ­ í hasum húsinum sigst Erlendur at hava tikið ímóti nógvum rublum fyri tænastur, hann hevur gjørt fyri russar. Fyri at byrgja upp fyri kommunistaávirkanini frá Erlendi og hansara líkum ­ kanska serliga um teir funnu út av loyniætlanini hjá amerikumonnum/Nato um eitt eyga á Sornfelli ­ so kravdu amerikumenn, at danir settu í gongd væl­ ferðarprojektir, sum NATO­ londini skuldu fíggja á tann hátt, at danir løgdu peningin út og stóðu fyri detailjunum, og síðani skuldu danir fáa útreiðsl­ urnar heilt ella partvíst refunderaðar við tilsvar­ andi bíligari NATO­lima­ skapi. Karl Nolsøe hevur kann­ að útreiðslurnar til NATO og hevur skjalprógvað, at danir hava fingið refunder­ að føroysku vælferðar­ projektini. Við øðrum orðum vóru lív okkara, land okkara, okkara heilsa og øll okkara kæru sett í veð uttan at vit vórðu vitandi ella spurd. Vit hava fingið fíggjarligar samsýningar afturfyri. Nakrir føroyskir politikarar vóru alla tíðina vitandi um loyndardómin. Nakrir av teimum lugu fyri fólkinum ferð eftir ferð. Vit sluppu væl, tí fyrst í 60'unum kundu vit betalt tað stóru rokningina, sum hevði gjørt blokk og annars alt tað, ið hevur hingið og hongur uppi í honum til peanuts. Vónandi fellur Føroya søga einaferð rætt­ an dóm, so vit kunnu seta kós, á tann hátt sum vit veruliga ynskja og vilja og ikki eftir loynidómum við skjúldum dagskráum milum myrkamenn úti og heima. Amerikumenn og Nato guldu vælferðarpeningin DAgFINNUr DANBjørg NJF stöder Føroysk Miðlafólk i kampen för oavhängig nyhets­ journalism i KvF. Det Nordiska Journalist­ förbundet NJF är bekym­ rad för utvecklingen i Kringvarp Føroya, där nyhetschefen är sparket och nyhetsavdelningen ned prioriterad. NJF och dess medlems­ förbund i Danmark, Fin­ land, Färöarna, Island, Norge och Sverige, som representerar 60.000 pro­ fessionella journalister i Norden ger all stöd till Färöarnas Journalist­ förbund Føroysk Miðlafólk i den principiella kampen mot nedprioriteringen av den oavhängiga journal­ ismen i Färöarnas största arbetsplats för Journalister. Detta är en viktig kamp för oavhängig kvalitets­ journalism och nyhetsarbete överallt, och speciellt i public service –området. Vi kallar KvF­ledelsen fram till dialog med FM och andra relevanta fackföreningar med ända­ mål att lösa saken med nyhetschefen och den allvarliga situationen på nyhetsavdelningen. Arto Nieminen President Juha Rekola Generalsekreterare Norðurlendska journalistfelagið stuðlar starvsfólkum í Kringvarpinum