týsdagur 2. mars 2010síða 12

12 Nr. 42 - 2. mars 2010 Sosialurin Náttúrukreftirnar gera um seg Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he- vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Jaspur Langgaard jaspur@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Ikki kann sigast annað enn at hesir báðir fyrstu mán- aðirnir av fyrsta árinum í komandi nýggja 10 árinum hava verið serstakliga ótespiligir fyri ikki at siga oyðileggjandi fyri mong. Tann ringa síðan av náttúrumegini hevur ver ið frammi í øllum sínum veldi. Fyrst varð Haiti rakt av einum oyðileggjandi jarðskjálvta. Hundrað túsundtals menniskju doyðu og enn fleiri vórðu skadd og mistu hús og heim. Bert stutt eftir hesa vanlukku gjørdu náttúrukreftirnar aftur vart við seg. Hesaferð í Suður- amerika. Chile varð rakt av einum tí herviligasta jarðskjálvtanum, sum er máldur á jørðini nakrantíð. Mong hava latið lív, og skjálvtin hevur lagt í oyði stór íbúðarøki serstakliga úti við strondina. Í Europa hava náttúrukreftirnar eisini gjørt um seg. Herviligt ódnarveður hevur leikað í í Spania, Fraklandi og Týskalandi og liggja bygdir og bústøð undir í vatni. Eisini hevur ringa veðrið tarnað ferðsluni í hesum londum. Hesir báðir fyrstu mánaðirnir av 2010 lova tí alt ann- að enn gott. Um okkara leiðir hava vit ikki merkt nakað til tær almáttugu náttúrukreftirnar. Her hevur tvørturímóti valdað sonn friðsæla. Veðurgudarnir hava verið við okkum, sum tikið verður til. Og tað eiga vit sjálvandi at fegnast um. Hóast Norðuratlantshavið hevur fostrað manga ódnina, so kunnu vit gleðiliga staðfesta, at vit hava verið spard fyri tær heilt stóru ódnirnar í mong mong ár. Og í eini árstíð har illveður oftani herjar hevur verið liggjandi kavi og góðveður. Spurningurin mong seta sær er, um heimurin eru farin inn í eina øld við vaksandi náttúruvanlukkum. Jarðskjálvtar, ódnir og glopraregn hava staðið ovast á breddanum í altjóða miðlum í eina tíð. Òtti er eisini fyri, at fleiri av »sovandi« vulkanunum kring heimin vakna aftur úr dvala og fara at goysa. Mangar av yvirskiftunum geva upphitingini skyldina fyri fleiri av oyðandi náttúrukreftunum. Náttúruvanlukkur er ikki nakað nýtt fyribrigdi. Tær eru afturvendandi. Tøkniligu framstigini á eitt nú samskiftisøkinum hava gjørt, at ein náttúru van- lukka í einum parti av heiminum bráddliga kennist so »heimlig« fyri okkum øll. Ikki meira enn hevur ein jarðskjálvti ella ódn rakt ein part av knøttinum fyrr enn vit øll eru eygleiðarar inni í okkara egnu stovum. Samskiftis- og miðlaøldin vit liva í ger, at vit uppliva tað nógva, sum hendir í fjarskotnum londum, nærum beinanvegin. Vit kenna tað tí sum, at náttúrukreftirnar nú meira enn fyrr gera um seg. Men spurningurin er eisini, um ódnirnar veruliga eru fleiri í tali ella talan heldur er um, at tíðindini røkka so langt og koma so skjótt fram. Tó skulu vit ikki undirmeta ávirk anina frá økta CO2 útlátinum, hóast fleiri hava ilt við at góðtaka tað sum ein av orsøkunum til broytta veðurlagið. Tað hepna við tøkniligu framstigunum er, at vit kunnu fáa neyðhjálpina fram skjótari og harvið minka um skaðan. Og her standa føroyingar avgjørt ikki aftan- fyri. Soleiðis sum vit hava verið spard fyri oyðandi náttúrukreftum, so er tað ikki so løgið heldur, at vit standa í fremstu røð, tá aðrir partar av heiminum verða raktir. Víst verður til ”uppskot til løgtingslóg um einkarætt til at byggja, reka og fíggja undirsjóartunnil undir Skála fjørð og Tangafjørð”, sum er sent Kommunu­ sam skipan Føroya til hoyringar. Fyrst skal kommunan viðmerkja, at ein hoyrings­ freist á einans er 6 dagar (frá 18. til 24.) als ikki kann góðtakast fyri eitt lógaruppskot av so grund­ leggjandi týdningi. Yvirskipað er Tórshavn­ ar positiv mótvegis hesum lógaruppskoti og ætlanini at gera tunnil millum Eystur oy og Suður streym­ oy. Kortini eru ítøkiligar greinar í uppskotinum og onnur viðurskifti, ið ikki eru nøktandi fyri kommun­ una, og sum kommunan noyðist at gera viðmerk­ ingar til. Í sambandi við § 9 vil kommunan vísa á, at tørvur er á ásetingum um trygdar­ liga tilbúgving, reinsan av vegavatni o.l., so at Tórs­ havnar kommuna fíggjar­ liga á henda hátt kann vera skaðaleys av hesum viður­ skiftum. Í mun til § 9, stk. 1, nr. 6, so vil kommunan mót­ mæla, at landsstýrismað­ urin einsamallur skal góð­ kenna endaligu tunnils­ verkætlanina og tunnilin, áðrenn hann verður tikin í nýtslu. Kommunali byggi­ myndugleikin tykist heilt settur til viks í hesum máli, har kommunan ikki so frægt sum er hoyrings­ myndugleiki. Kommunan metir ikki, at hetta lógar­ uppskotið samsvarar við og kann seta til viks tær heim­ ildir og skyldur sum kommunan hevur sambært Ll. Nr. 13 frá 21. mai 1954 um býarskipanir og byggi­ samtyktir við seinni broytinum. Á sama hátt vil komm­ un an vísandi til § 12, stk. 1 og stk. 2, mótmæla, at landsstýrismaðurin fær sær tær heimildir sum ásettar eru í Ll. Nr. 51 frá 25. juli 1972 um landsvegir við seinni broytingum, sam­ tundis sum staðfest verður í lógaruppskotinum, at tunnilin er ikki partur av landsveganetinum. Komm­ unan metir, at rættartrygdin kann verða álvarsliga skeikla við slíkari lógar­ áseting. Í mun til § 12, stk. 5, skal partafelagið í sam­ bandi við íbinding í lands­ vegin ”gera og avhalda útreiðslurnar fyri møguliga umlegging av lands vega­ netinum”. Ongin orsøk er til, at partafelagið, sum fær einkarrættin, ikki eisini skal rinda kommununi fyri møguligar útreiðslur í sambandi við íbinding í kommunalan veg, soleiðis at kommunan í hesum sam bandi hevur javnbjóðis rættindi at verða hildin fíggj arliga skaðaleys, sum landið við hesum lógar­ upp skotið vil tryggja sær sjálvum. Kommunan saknar eisini meira ítøkiligar ætlanir um íbinding í Skálafjarðar­ tunn ilin enn tað, sum fram­ gongur av § 13 við við­ merk ingum. Víst verður í tí sambandi til býráðs samtykt frá 2006, har kommunan vísandi til § 5, stk. 3, litra 6, í løgtingslóg um býar­ skipanir og byggi samtyktir krevir av P/F Skála fjarðar­ tunnlinum og Landsverk at fáa til góð kenningar tekn­ ingar og nærri upplýsingar um, hvussu veganetið á Kal baksvegnum og til havnina á Sundi verður broytt í sambandi við tunnils verk ætlanina hjá P/F Skála fjarðartunnilinum. Á sama hátt verður víst til somu samtykt, har komm­ unan ynskir at fáa neyvar tekn ingar og upplýsingar um, hvørjar kommunalar og privatar jarðarognir, ið verða ávirkaðar av broyt­ ingunum av veganetinum á Kalbaksvegnum og til havn ina á Sundi. Viðmerkj­ ast kann, at kommunan hevur verið í samskifti við Vinnumálaráðið, Inn lendis­ málaráðið og Landsverk um hesi viðurskifti. At enda vil Tórshavnar kommuna gera vart við, at tað er neyðugt í samband við hesa verkætlan, at ein endalig loysn verður funn­ in viðv. nýggja innkomu­ vegnum til Havnar, og at løgtingið ikki útsetir hesa vegagerð longur, eins og gjørt hevur verið seinastu 2 árini. Kommunan hevur nú í áravís arbeitt fram ímóti at fáa eina semju við landsvegamyndugleikarnar um nýggja innkomuvegin, men enn er ikki komið á mál. Royndirnar frá bæði Vágatunnlinum og Norð­ oyatunnlinum vísa, at tað verður eitt sokallað ”ferðslu lop” tá slík tunnils­ sambond eru gjørd. Sum flestum kunnugt er trýsti á innfallsvegirnar til Tórs­ havn og á veganeti inni í Havnini longu í dag sera stórt. Kommunan gjørdi avtalu við landsstýrið um loysn á ferðslutrupul leik­ unum við verandi inn­ komu vegin (Hvítanes­ vegin) longu tá Kald baks­ tunnilin varð gjørdur, men landið hevur onki gjørt fyri at loysa ferðslutrupul­ leikarnar har. Ongin ivi er um, at Skálafjarðartunnilin vil økja uppaftur meira um ferðslutrýsti á innfalls veg­ irnar til Havnar og á kommunala veganetið. Tí er avgjørt neyðugt, og ein treyt frá einum samdum býráðið, at nýggi inn komu­ vegurin verður gjørdur í samráð við ynskir komm­ ununar beinanvegin, og undir øllum umstøðum áðrenn Skálafjarðartunnilin verður opnaður. Tað átti at verið eyðsæð fyri ein ­ hvønn, at tað nýttar lítið at fáa eina skjóta farleið undir Skálafjørðin til Havnar, fyri so at standa í eini bilarøð við íbdind ing­ ina í kommunala vega­ netið. Og tað vil verða úrslitið, um hesin trupul­ leikin ikki verður loystur. Boðast skal at enda frá, at hesin teldupostur verður eisini sendur Innlendis­ mála ráðnum sum borið bræv í morgin, hin 25.02.2010 Vegna Tórshavnar kommunu Heðin Mortensen borgarstjóri Jákup Egholm Hansen tekniskur stjóri Viðvíkjandi uppskoti til lóg um undirsjóartunnil undir Skálafjørð og Tangafjørð