týsdagur 16. mars 2010síða 2

2 tíðindi Nr. 52 - 16. mars 2010 Málararnir Stein­ bjørn Zachariasen og Martin í Nesi hava havt eitt langt málararív saman. Martin byrjaði hjá Stein bjørn og Stein­ bjørn endaði hjá Martini Málaralív Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Málararnir báðir Martin í Nesi og Steinbjørn Zacha­ ria sen hava havt eina langa søgu saman. Tað er ein søga, sum byrj­ aði fyri 40 árum síðani og sum akkurát nú er endað. Søgan byrjaði, tá ið Mart­ in í Nesi fór í læru hjá Stein birni og har varð hann ver andi í samfull 20 ár. Men nú tíðin var komin til at Steinbjørn ætlar at leggja frá sær fyri aldur, endaði hann sína yrkisleið sum málari hjá sínum gamla lærlingi, Martini í Nesi. Mestsum av tilvild Martin í Nesi sigur, at tað var mestsum av tilvild, at hann 18 ára gamal fór í mál ara­ læru hjá Steinbirni Zach aria­ sen tann 25. mai í 1970. – Eg hevði spurt Arnbjørn Mouritsen um eg kundi sleppa í málaralæru hjá hon um, men tað bar ikki til, tí hann var í veruleikanum ikki málari, men bakari, sum bara var farin at mála sigur Martin í Nesi. Men so sá Martin eina lýs ing í bløðunum, har Stein bjørn søkti eftir lær­ lingi og hann søkti og fekk læruplássið. Tá hevði Steinbjørn bara verið málari í eitt ár og Martin var fyrsti lærlingur, sum hann tók og hevði í læru øll fýra árini. Annars hevði hann tveir lærlingar, men teir hevði hann yvir­ tik ið frá einum øðrum meist ara og skuldu bara gera læruna lidna. Steinbjørn letur sera væl at Martini, sum lærlingi. Eg havi havt tríggjar lær­ lingar úr Hvalba, Martin í Nesi, Heina Holm og Óla Jen sen og teir hava hvør ver ið raskari og dugnaligari enn annar. – Hjá teimum var ongantíð neyðugt at fara aftur um aftur. Ætlanin var bara at fáa sveina brævið, so skuldi Mart in fara suðuraftur at ar ­ beiða. Men mongum brestur ætl an og tað gjørdi tað eisini hesuferð. Martin og Steinbjørn sving aðu so mikið væl sam­ an, at Martin varð verandi hjá honum í samfull 20 ár, áðrenn hann flutti til Suð­ ur oyar aftur og byrjaði fyri seg sjálvan í mars í 1990. Men hóast teir báðir ikki hava arbeitt saman, hava teir alla tíðina havt gott sam­ band og hava átikið sær yms ar uppgávur í felag. Og hevur annar havt brúk fyri hjálp, hevur verið heitt á hin og tað hevur riggað væl. Løgdu vatn í Stakkin Martin og Steinbjørn gjørd­ ust rættiliga væl og høvdu nógv saman, eisini uttanfyri arbeiðstíð. Soleiðis var Martin og hjálpti Steinbirni, tá ið hann bygdi og teir vóru eisini mangan og dyrgdu og skutu fugl. – Tá hevði mann tíð til slíkt, men nú hevur ongin tíð til nakað, sigur Stein­ bjørn. Teir vóru eisini onkur ár í Stakkinum í Tjørnuvík og fleygaðu. – Tað vóru eisini vit báð­ ir, sum saman við Albert Han sen, løgdu vatn út í húsið í Stakkinum, fortelja Martin og Steinbjørn. Tá varð ansað væl eftir, hvør slapp í Stakkin at fleyga. Men teir báðir høvdu so fingið loyvi at fara í Stakkin at fleyga. – Vit funnu so upp á, at vit skuldu leggja vatn út í húsið í Stakkinum og sum sagt, so gjørt og soleiðis fingu tey vatn út í Stakkin. Annars var tað óhandugt og tungt at dragsa dunkar við vatni við sær. Fimm tons av máling Men sum málarar hava teir eisini havt nógvar uppgávur. Og ein tann størsta upp gáv­ an, teir báðir hava havt í fel ag, hevur verið at mála Nor rønu mestsum alla sum hon var bæði innan og uttan. Martin hevði ikki verið sjálvstøðugur meiri enn einar tveir mánaðir, tá ið Steinbjørn fyrstu ferð sendi boð eftir honum at hjálpa honum at mála Norrønu. Tað var Uni Zachariasen, sum hevði arbeiði, men hann fekk so fleiri afturat sær og Steinbjørn fekk so eisini Martin við. Teir málaðu Nørrunu í fleiri umførum. Fyrstu ferðina var í 1990 og tá brúktu teir heili fimm tons av máling til at mála hana við ­ og hetta var bara uttan, heilt frá sjónum upp í skorsteinin. Teir vóru 14 mans um arbeiðið og teir brúktu 11 dagar um at smyrja tey fimm tonsini av máling upp á Norrønu, so skilligt er, at tað vóru drúgvir dagar. ­ Tað var stórarbeiði og teir dagarnar var onki gjørt uttan at arbeiða, sova og eta. Arbeiðið skuldi vera liðugt eina ávísa tíð, men teir vóru so óvanir við slíkt arbeiði, at teir dugdu ikki so væl at meta um tíðina. Sostatt díktu teir á fyri heldur at hava nakað at geva av í síðsta enda. Endaði hjá Martin Nú hevur Steinbjørn Zach­ ariasen lagt pensilin, tí hann ætlar at gevast. Men so fekk Martin í Nesi litið upp í hendurnar at mála kirkjuna í Hvalba innan og tað var so mikið stórt arbeiðið, at hann heitti á Steinbjørn um at hjálpa til og tað stóð ikki á. Men hetta verður nokk eitt tað seinasta, Steinbjørn málar. Sonur hansara, Magn us, er eisini málari og tað, Steinbjørn málar hereftir, verður bara at rætta soninum eina hjálpandi hond, tá ið umstøðurnar og hugurin talar fyri tí. Tað seinasta, Martin í Nesi og Steinbjørn Zach­ aria sen hava verið saman um, er at mála kirkjuna í Hvalba. Og teir báðir hava fingið tað skoðsmál, at hetta er hand verk á allarhægsta støði. So væl, sum tað hevur borið til, hava teir málað kirkjuna soleiðis sum hon sá út fyrr. ­ Tað eru minst fimm ár síðani eg fór at leita eftir myndum av kirkjuni fyri at kunna fáa litirnar og bord­ ar nar fram afturat. Tað eydn að ist eftir mikið leitingar arbeiðið at finna eina mynd, sum Leivur Nygaard síðani skannaði og størkaði og gjørdi skabelónir eftir. ­ Tað eydnaðist kortini ikki at finna mynd av bord­ anum á prædikustólinum, so hann hevur áðurnevndi Leivur Nygaard, teknað. Súlurnar eru lagdar við blaðgulli og tað hevur Stein bjørn gjørt tað mesta. Stór afturgongd Annars halda teir báðir, at málarafakið hevur verið fyri stórari afturgongd hend an seinasta mans ald­ urin. – Nú gongur hvør Hanus og Janus við pensli í hond, uttan at hugsa um hand­ verkið. Fyrr var alt træverk grund að við oljumáling, síðani full spartlað og málað fýra ferðir. Nú er viðurin við gjørd ur fyri rotið og so verð ur máling bara klínd útyvir. ­ Eg ivist eisini í um teir yngru málararnir yvirhøvur duga at tapesera. Tað kunnu teir ikki hava lært, tí ongin brúkar tað longur, heldur Stein bjørn fyri. ­ Nú er ikki so frægt sum varmi komin á, so verður skundað undir málararnar at fáa teir inn. Fyrr var ikki hugsingur um hjá einum málara at fara til verka, fyrr enn húsini høvdu staðið púra liðug í einar tveir mán­ aðir. ­ Ein feilur er eisini, at nú skal alt ganga so skjótt og tað skal helst onki kosta, halda teir báðir. Meistarin og lærlingurin Lýkka hóttir kópaveiðina Veturin hevur verið óvanliga lýggjur í Kanada, og tað hevur millum annað havt við sær, at næstan eingin ísur hevur verið í St. Lawrence­flógvanum. Tað kann bjarga nógvum túsund kópum, tí tann ísurin, sum er í flógvanum, er so tunnur, at veiðimenn kunnu ikki fara út á hann. Kanadiskir veiðimenn plaga at veiða umleið 300.000 kópar í mars, men í ár verður tann siðbundna veiðan kanska av ongum, sigur CBC News. Kanadiski fiskimálaráð­ harrin, Gail Shea, sigur, at ísurin í St. Lawrence­flógvanum hevur ikki verið so tunnur tey seinastu 70 árini. Ung fáa pensjón Støðugt fleiri danir fáa fyritíðarpensjón á ungum árum. Tey seinastu hagtølini vísa, at í fjør fingu 1.358 fólk í aldrinum 19 til 29 ár tilsøgn um fyritíðarpensjón. Tað talið er 29 prosent størri enn í 2006. Hagtølini vísa, at sálarligar líðingar eru tann vanliga orsøkin til, at fólk fáa fyritíðarpensjón, áðrenn tey hava fylt 30. Men tað er ikki vist, at sálarligar líðingar eru varandi, og tí hevur tað verið frammi at broyta skipanina, soleiðis at fólk kunnu fáa fyritíðarpensjón í avmarkaða tíð fyrst. Fleiri politiskir flokkar taka undir við hugskotinum, og teir fara at viðgera tað í summar, sigur DR. Steinbjørn Zachariasen, vm, og Martin í Nesi leggja síðstu hond á Hvalbiar Kirkju. Aftanfyri teir hómast sermerkti bordin í altarinum