týsdagur 16. mars 2010síða 4

4 tíðindi Nr. 52 - 16. mars 2010 Føroyar eru millum tey minst ambitiøsu í heiminum, tá tað viðvíkur skerj ing av útláti av veður lags­ gass um. Samanborið við Ísland, Noreg og ES eru vit millum 10 og 30 prosent aftan­ fyri – saman við USA og Kanada. Hetta er høgi kostnaðurin fyri at fáa eina breiða sem ju Veðurlags­ politikkur Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo 3. desember 2009. 15 dagar und an altavgerandi veður­ lags ráðstevnuni COP15 í Keyp mannahavn, har heim­ sins leiðarar skuldu hittast og seta sítt merki á nýggju veður lagsavtaluna, sum skal bjarga heiminum. Hen da dagin samtykkir eitt ein mælt Føroya Løgting upp skotið um veður lags­ politikk Føroya, sum Annika Olsen, lands stýris­ kvin na í Innlendismálum hev ur lagt fyri Løgtingið, og sum allir flokkar hava skriv að undir. 30 atkvøður fyri. Eingin blonk. Eingin móti. Í fororðunum til upp skot­ ið stendur soleiðis. »Aðalmálið við hesum politikki er at gera Føroyar min ni tengt at olju og fossil um brennievnum og at økja munandi um orku­ fram leiðsluna við varandi orku keldum. Á henda hátt kunnu vit røkka einum fram søknum og realistisk­ um máli um at skerja okkara útlát av verður lags­ gassum við í minsta lagi 20 pro sentum í 2020 í mun til 2005­útlátið.« Løgtingið hevur við hes­ um tikið eitt týðandi stig og samtykt eitt uppskot um veður lagspolitikk, sum Inn­ lendis málaráðið kallar fram søk ið og realistiskt. Næsta stigið, er at fáa proklamerða fyri øllum heimi num, at Føroyar hava sam tykt hetta uppskotið, og at vit tí skulu nevnast við navni í einari komandi veður lags avtalu, og øll har­ við kunnu sjá, at Føroyar – heimsins reinasta oyggja­ land – eisini ger sítt til fyri at bjarga heiminum og minka um veðurlags broyt­ ing ar nar. Føroyar á COP15 Við einum einmælt sam­ tykt um veðurlagspolitikki í skjáttu ni, var nú klárt hjá Før oya Landsstýri at seta Keyp mannahavn stevnu og fjøl ment møta upp á veður­ lagsráðstevnuni. Fremsta mál hjá landsstýrinum var, at Føroyar skuldu nevnast í einari møguligari avtalu. 250.000 krónur vórðu nýttar til at umboða lands­ stýrið á veðurlagsráðstevnu, og skuldu hesi syrgja fyri, at Føroyar vórðu nevndar í avtaluni. Føroyar vóru ongantíð nevnd ar. Men møguliga líka gott. Copenhagen Accord Sum tey flestu nú vita, eftir at veðurlagsráðstevnan er av og longsti vetur í eitt manna minni er við at sleppa takinum á størsta parti num av Evropa, endaði COP15 ikki við teirri bind­ andi avtaluni, sum lagt var upp til undan ráðstevnuni. Tó kom eitt endaligt úrs­ lit burturúr. Copenhagen Ac cord. Eitt rit, har tey, ið vil ja skriva undir, binda seg til at minka um útlátið av veður lagsgassum við ein­ um ávísum prosenttali við støði í einum ávísum ári. Ikki tann stóra avtalan, sum all ur heimurin ritaði sítt merki undir, men eitt stig á veg num. Í mánaðunum eftir 15. – 18. desember 2009, tá veður lagsráðstevnan var, eru lond kring allan heimin kom in kropp á kroppi við teirra lyftum, um hvussu nógv tey ætla at skerja út látið av veðurlagsgassum. Tey framsøknu... Fleiri av londunum, sum hava skrivað undir Copen­ hagen Accord, hava sett sær stór mál fyri minking av út láti num av veður lags­ gass um. Evropasamveldið og øll lima londini í ES hava bund ið seg til at minka um út látið við í minsta lagi 20 pro sentum við støði í út látinum í 1990, og upp til 30 prosent, um heimurin ver ð ur samdur um eitt fram søkið uppskot. Japan hevur bundið seg til at skerja útlátið við 25 pro sentum samanborið við 1990. Kreppurakta granna­ landið fyri vestan, Ísland, hev ur bundið seg til at minka um útlátið við 30 pro sentum, saman við ES, saman borið við 1990. Grannalandið fyri eystan, Norra, hevur bundið seg til at minka útlátið við 30 pro­ sentum, og um undirskrivað verð u r, at heimshitin ikki skal vaksa meira enn 2 stig, er Norra klárt at skerja við heili 40 prosentum saman­ borið við 1990. Russland hevur eisini bund ið seg til at skerja við mill um 15 og 25 prosent saman borið við 1990. ... og vit Í Veðurlagspolitikki Føroya verð ur sagt, at vit við hes­ um kunnu røkka einum fram søknum og realist isk­ um máli. Eitt mál, sum er at sker ja útlátið við í minsta lagi 20 prosentum komandi 10 árini við støði í útlátinum í 2005. Men veruleikin er, at í heims høpi er hetta als ikki ser liga framsøkið. Tvørt ur­ ímó ti. Í Copenhagen Accord eru tvey lond, sum vit bein­ leiðis kunnu samanbera okk um við, og sum vit høvdu verið síðustillað við, um vit fingu okkara navn á veður lagsavtaluna. Og í veður lagshøpi er hetta ikki tvey lond, ið ein fegin vil saman berast við. Talan er um USA og Kanada, sum vildu binda seg til at minka um útlátið av veðurlagsgassum við 17 prosentum, við støði í út láti num í 2005. Trý pro­ sent undir tí, Føroyar hava bund ið seg til. Serliga USA hevur verið í andglettinum í nógv ár, við at amerikumenn blankt hava noktað at tikið undir við Kyoto­sáttmálanum, sum var heimsins fyrsta og slóð brótandi veður lags av­ tala. USA hevur eisini verið ímyndinin av dálking við sín um stóru, dálkandi bil­ um, ídnaði og so framvegis. Valla er tað hetta, vit vildu samanberast við, tá Inn lendismálaráðið sigur, at hetta er eitt framsøkið mál. Nógv vøkur orð Henda niðurstøðan er tó ikki nakað, ið eigur at koma nøkr um politikara óvart við. Í viðmerkingunum til upp skotið til Veður lags­ poltikk Føroya verður fleiri ferð ir víst á hetta. Bogi Hansen, professari í hav frøði, sigur í sínum við­ merkingum um uppskotið at minka útlátið við í minsta lagi 20 prosentum innan 2020 við støði í útlátinum í 2005, at »Hetta svarar á leið til ein niðurskurð um 10 prosent í mun til 1990 og er tí ikki serliga ambiti­ øst í mun til eitt nú ES, sum hev ur viðtikið ein niður­ skurð, ið er 2­3 ferðir størri. Hinvegin er hetta ein fram­ gongd innan føroyskan poli tikk á økinum...«. Hann staðfestir eisini, at ein orðing um at »Føroyar staðfesta, at politisk støða ikki verður tikin til útlátið av veður lagsgassum frá olju fram leiðslu ...« ger upp skotið veikari. Um síðsta partin av upp­ skotinum viðvíkjandi skip­ um og flogførum, sigur Bogi Hansen í sínum við­ merk ingum, at »Tað veikas­ ta í virkisætlanini er part ur­ in um skip og flogfør, her­ und ir fiskiflotan. Har eru nógv vøkur orð, men eg dugi ikki at síggja nakað ítøkiligt uppskot, har Lands stýri ella Løgting kun nu tryggja avmarking í út láti. Hesin parturin er so lítið málsøkin, at hann ger alt uppskotið veikari. Eg mæli tí til, at hesin parturin verð ur tikin úr uppskotinum til veðurlagspolitikk.« Alt ov lítið ambitiøst Jóhanna Olsen, lívfrøðingur og deildarleiðari á Umhvør­ vis stovuni, hevur heldur ikki nógv gott at bera upp­ ” Aðalmálið við hesum politikki er at gera Føroyar minni tengt at olju og fossilum brennievnum og at økja munandi um orkuframleiðsluna við varandi orkukeldum. Á henda hátt kunnu vit røkka einum framsøknum og realistiskum máli um at skerja okkara útlát av verðurlagsgassum við í minsta lagi 20 prosentum í 2020 í mun til 2005-útlátið. - Veðurlagspolitikkur Føroya, Innlendismálaráðið 2009 ” Hetta svarar á leið til ein niðurskurð um 10 prosent í mun til 1990 og er tí ikki serliga ambitiøst í mun til eitt nú ES, sum hevur viðtikið ein niðurskurð, ið er 2-3 ferðir størri. Hinvegin er hetta ein framgongd innan føroyskan politikk á økinum... - Bogi Hansen, professari í havfrøði ” Tað er okkara fatan at upp- skotið til veðurlags- politikk, er alt ov lítið ambitiøst, og ov lítið ítøkiligt. - Jóhanna Olsen, lívfrøðingur og deildarleiðari á Umhvørvisstovuni Misnøgd í Suðurafrika Suðurafrikanska løgreglan noyddist at skjóta við gummikúlum fyri at spjaða eina mótmælisgongu í býnum Johannesburg í gjár, og fleiri fólk vórðu tikin. Ein talsmaður fyri mótmælisfólkið sigur við Reuters, at fólk eru misnøgd við stjórnina og forsetan, Jakob Zuma. Hann sigur, at forsetin og stjórnin hava givið fólkinum fleiri lyfti um betri livikor, uttan at nakað er hent. Eygleiðarar siga tað vera óheppið fyri myndugleikarnar, at ófriðurin kyknar nú, tí um tríggjar mánaðir skal Suðurafrika skipa fyri heimsmeistarakappingini í fótbólti. Teir vænta, at ófriðurin kann versna upp undir kappingina. Rændur smádrongur leysur Myndugleikarnir í Bretlandi kunngjørdu í morgun, at ein fimm ára gamal bretskur smádrongur, sum bleiv burturfluttur í Pakistan fyrr í mánaðinum, er latin leysur. Tann fimm ára gamli Sahil Saeed bleiv burturfluttur tann 4. mars, tá hann var og vitjaði ommu sína í pakistanska býnum Jhelum. Burturflytararnir kravdu 120.000 dollarar í loysigjaldi, men bretska sendistovan í Pakistan vil ikki siga, um burturflytararnir hava fingið loysigjald fyri at lata drongin leysan. Millum ringastu