fríggjadagur 4. januar 2002síða 2

2 Nr. 2 - 4. januar 2002 Nr. 2 - 4. januar 2002 3 Nýggj fløga við Una Joensen kemur á marknaðin fríggjadagin í dag FLØGUÚTGÁVA Tutl Uni Joensen gevur í samstarvi við Ronnie Nielsen út fløguna Gest- house. Á fløguni eru átta løg, har Uni eigur øll orðini, og teir báðir, Uni og Ronnie Nielsen, hava smíðað tónleikin. Tónleikurin minnir í støðum ikki sørt um Pink Floyd. Onkra aðra- staðni minnir hann um Dire Straits og Chris Rhea. Og hartil sigur Ronnie Nielsen, at hann hevur saknað tað róliga flótandi í nútíðar tón- leikinum. Tekstirnir eru merktir av einum vissum dapur- skygni, snúgva seg um einsemi og líkasælu. Tónleikarar eru sum nevnt Ronnie Nielsen, sum spælir tey flestu ljóðførini. Harumframt eru eisini garvað fólk sum Kolbein Simonsen, Sámal Ravnsfjall, Ingi Sørensen og Jóan Petur Andreassen eisini við. Nýggjárskonsertin hjá Føroya Sym- foniorkestri í Norður- landahúsinum sunnudagin 6. januar kl 19:30 verður send beinleiðis í Útvarpi og Sjónvarpi Føroya Hesaferð eru tveir solistar NÝGGJÁRSKONSERT Føroya Symfoniorkestur Andras Olsen úr Havn fer at framføra Blue Bells of Scotland á trombon. Andras Olsen hevur far- loyvi frá Det Jyske Musik- konservatorium í Århus, og er á øðrum ári í útbúgving á The Royal Academy of Music í London. Nina Pav- lovski úr Keypmannahavn er sopranur og útbúgvin á Det kgl danske Musik- konservatorium í Keyp- mannahavn og hevur mill- um annað verið solistur í Europa, Russlandi og Japan. Hon fekk Aksel Schiøtz Prisen í 2000. Hon fer at syngja “Ebben Ne Andro` Lontana” eftir Catalani. Hesin tónleikur varð nýttur í filminum Diva. Úr “My Fair Lady” syngur hon “I could have danced all night”. “O, mio babbino caro” eftir Puccini er eisini á skránni. Felgssangurin verður sum vanligt Kom og dansa eftir Lehar og Kristin í Geil Sangir fyri blandað kór og orkestur, ein føroyskur, danskur og ein íslendskur eru á skránni. Annars verður tónleikur eftir H C Lumbye, Tschai- kovsky, Offenbach , Ra- meau, Suppé og Strauss at hoyra. Eins og undanfarin ár verður endað við tí kenda Radetzky marsjin- um. Tað er Martin Mou- ritsen, ið stjórnar. Sjónleik- arin Páll Danielsen verður vertur. Fimmtiunda konsertin Nýggjárskonsertin sunnu- dagin verður nummar 50 í røðini síðan orkestrið byrjaði í 1983. Byrjað varð í smáum í 1983 tá ið Norðurlanda- húsið læt upp og Musikk- skúlaskipanin fór at virka. Karmur og innihald vóru bráddliga her í landinum og møguleiki gjørdist at hoyra symfoniskan konserttón- leik við føroyingum, ið leiktu saman við yrkislærd- um tónleikarum uttanífrá.. Hesi farnu árini hava nógv fólk hiðani verið við í hópinum og somuleiðis hava tónleikarar uttaneftir vitjað hendan vegin, og tað hevur verið gagnligt fyri orkestrið. Hópurin í Føroya Sym- foniorkestri er í dag sam- ansettur av lærarum og ungum tónleikarum úr Musikkskúlaskipanini eins og góðum áhugaleikarum. Við á flestu konsertunum eru haraftrat nakrir hjálp- arleikarar úr symfonior- kestrum í Keypmannahavn. Orkestrið virkar eftir sama leisti sum í byrjanini, bert tríggjar konsertir eru árliga, um várið, heystið og beint eftir nýggjár. Tón- leikararnir eru tó meira virknir enn so, og eru sjálvandi við í øðrum høpi eisini. Á nýggjárskonsertunum verður roynt at leggja skránna soleiðis, at hon innihaldsliga er viðkom- andi fyri fjøld av fólki. Her skulu tað fólksliga og hitt listarliga helst fylgjast, og hesar konsertir hava iva- leyst gjørt orkestrið meira sjónligt. Í løtuni er orkestrið á einum vegamóti, og hvussu drúgt hetta tíðarskeið verður, ber ikki til at siga. Kósin skal setast enn einaferð og ætlanir skulu leggjast. Skal munandi menning fara fram, verður neyðugt við munadyggari fígging, soleiðis at arbeið- ast kann við støðugum venjingum og framførslum alt árið.Virksemið má sjálvandi lagast til sam- felagsligu fyritreytirnar her á landið, eins og við atliti til siðvanda mentanararvin uttanífrá. Frá 1. januar fer Jákup Mørk at virka sum fíggjar- leiðari á Sosialinum. Jákup hevur seinastu tvey árini havt ábyrgdina av ítróttaskrivingini á Sosial- inum, og fer hann eisini framhaldandi at hava á- byrgdina av hesum økin- um, men sum fíggjarleiðari fer hann eisini at verða partur av dagligu leiðsluni á blaðnum. Jákup er 28 ára gamal, og áðrenn hann kom á Sosial- in, starvaðist hann í fýra ár hjá KPMG sum grann- skoðari. NØVN Í VIKUNI Jákup Mørk fíggjarleiðari Tveir solistar á nýggjárs- konsertini hjá Føroya Symfoniorkestri GUESTHOUSE – ein nýggj fløga VITJAN Heri á Rógvi Danski forsætisráðharr- in, Anders Fogh Ras- mussen, kemur til Før- oya á vitjan 14. og 15. januar. Talan er sostatt um eina rættiliga stutta vitj- an, og tað verður heldur ikki tíð til annað enn bert arbeiði. Eftir hvat skilst, so ætlar forsætisráðharrin at kunna seg um før- oysku viðurskiftini. Av Løgmansskriv- stovuni verður upplýst, at henda vitjanin er ein arbeiðsvitjan, og tað verður ikki nøkur stór- vegis almenn vitjan. Ein tílík vitjan er ikki meta við eitt nú vitjan- ina hjá íslendska forset- anum fyri kortum, tí hann er at meta sum statsleiðari. Løgmaður bjóðar Anders Fogh Rasmussen hjartaliga væl komnum til Føroya, og hann sær tað sum eitt positivt tekin, at forsætisráð- harrin sjálvur hevur tikið stig til vitjanina so skjótt. Enn er alt ikki koma í rættlag viðvíkjandi ferð- ini hjá forsætisráðharr- anum, men dagarnar eru tó endaliga fastlagdir. Anders Fogh kemur 14. januar Nýggi danski forsætis- málaráðharrin, Anders Fogh Rasmussen, kemur til Føroya á stutta arbeiðsvitjan Annar av solistunum á nýggjárskonsertini er Nina Pavlovski úr Keypmannahavn Í nýggjársútgávuni hjá Sosialinum var grein um ommudiddi á Kirkju, sum fór at ferðast til Havnar. Í hesum sambandi hava vit fingið myndina omanfyri: Elsebeth Jacobsen (1863 –1957) suðuri í Túni á Kirkju. Smágentan er Betta (Gilston) Danielsen. Else- beth er langommusysti Bettu. Myndaeigari: Anna Johansen Ommu- didda á Kirkju - Tað er sjálvsagt við blandaðum kenslum, at vit lata aftur, men eg gleði meg til at sleppa at liva eitt vanligt lív. At reka handil er alt ov bund- ið, sigur Gustav Samuelsen, sum sein- ast í januar snarar lykilin um í Horna- búðini í Havn fyri seinastu ferð HANDIL Turið Kjølbro Seinnu árini eru nógvir handlar í Havn latnir aftur, handlar, sum hava verið til í mong, mong ár. Nú er túr- urin komin til matvøru- handilin Hornabúðina í Havn, ið eisini selur provi- ant til skip. Hesin handilin, ið liggur í Hornabø og hevur havt opið í 34 ár, letur aftur seinast í hesum mánaðinum. Gustav Samuelsen eigur og rekur handilin. Pápi hansara keypti handilin fyri 34 árum síðani og Gustav hev- ur øll hesi árini verið í handlinum. Nú er tíðin komin at gevast, heldur hann. - At reka handil er alt ov bundið. Eg havi arbeitt í handli síðani eg var fimtan ára gamal. Arbeiðsdagarnir eru langir, eg arbeiði ofta allar dagarnar í vikuni, og tað er alt ov møðsamt í longdini, sigur Gustav Samuelsen. At lata handilin aftur nú er ikki ein knapplig avgerð. Afturlatingin hevur verið fyrireikað í fleiri ár, nógv vøra er útseld, og starvs- fólkini í handlinum, sum í løtuni eru trý í tali, hava somuleiðis vitað av av- gerðini. - Tað eru nógv ár síðani, at eg gjørdi av at lata aftur, tá ið eg gjørdist 55 ár. At eingin tímir at halda fram við handlinum, er tí, at bakarí og oljusølur hava opið so leingi. Handilin hjá okkum hevur altíð gingið væl, men treyðugt so merkja vit væl til, at aðrir handlar hava opið leingi. Sølan av vanligum handils- vørum er seinnu árini vak- sin ógvuliga fitt eftir van- liga upplatingartíð. Fólk vilja sleppa til handils um kvøldið eftir øllum at døma. Tað snýr seg um at laga seg eftir teirri gongdini, men tað havi eg ikki áhuga í ella hug til, sigur Gustav Samuelsen. Handil hevur verið í Hornabúðini fyrr - Tað er sjálvsagt við blandaðum kenslum, at vit lata aftur, men eg gleði meg til at sleppa at liva eitt van- ligt lív. Havi havt frítíðar- ítriv, sum eg havi havt ov lítla tíð til. Nú gleði eg meg til at sleppa at brúka meiri tíð uppá bátin til dømis. Men fyrst fari eg at læra meg at slappa av, sigur Gustav Samuelsen. Tað hevur tikið drúgva tíð at seta orð á ein framtíðar før- oyskan mentapoli- tikk. Nú er niðurtelj- ingin av álvara byrjað, tí seinast í hesum mánaðinum verður mentunar- virkisætlanin hjá landsstýrinum almannakunngjørd MENTAN Turið Kjølbro Loksins letur til, at Ment- unarvirkisætlanin hjá landsstýrinum verður veru- leiki. Ein av fyrstu døg- unum verður álitið sent avvarðandi pørtum, feløg- um og stovnum til hoyring- ar. Tá ið hesin parturin er avgreiddur, verður álitið almannakunngjørt, tað vil siga um einar tvær-tríggjar vikur. Fýra landsstýrismenn í mentamálum hava havt álitið um hendi. Um tað er orsøkin til, at tað hevur tikið so drúgva tíð at seta orð á ein komandi føroysk- an mentapolitikk, er ilt at meta um, men fleiri ferðir hetta valskeiðið hevur verið boðað frá, at álitið hevur verið á gáttini. - Tað er torført at skriva eitt slíkt álit, sum umfatar so nógv. Nógvir stovnar og feløg eru umfatað og tað tekur tíð. Sjálvsagt er tað eitt sindur spell, at álitið kemur so seint í val- skeiðnum. Hendan sam- gongan fær ikki teir stóru møguleikarnar at gera so nógv út frá álitinum, men tað fær komandi landss- týrið so ístaðin, sigur Óli Holm. Mentan kostar Í samgonguskjalinum stendur, at ein greiður mentunarpolitikkur skal orðast við støði í millum øðrum mentunarálitinum »Avmarkaður marknaður«, sum varð gjørt miðskeiðis í nítiárunum. Síðani henda samgongan fór til verka hava embætisfólk í Menta- málastýrinum arbeitt mið- víst við virkisætlanini. Landsstýrismaðurin í mentamálum, Óli Holm, vil ikki siga nakað ítøkiligt um innihaldið í virkisætlanini. Ei heldur um, um virkis- ætlanin fer hava við sær, at meiri peningur verður sett- ur av til mentan í komandi tíð. Fíggjarlógin, ið júst er samtykt, gevur ikki nakra ábending um, at vit fáa ein orðaðan mentapolitikk inn- an stutta tíð. Játtanin til mentanina stendur stórt sæð í stað í ár í mun til í fjør. - Hækkingarnar í fíggjar- lógini í fjør til mentunar- økið, sum vóru rættiliga stórar, skulu síggjast sum ein byrjan. Vit hava tíverri ikki havt møguleika at økt játtanina í sama mun aftur í ár, millum annað tí, at onn- ur øki eru raðfest og tí, at vit fyrst skulu hava nakrar karmar at arbeiða út frá. Hinvegin haldi eg, at ment- anin í Føroyum hevur tað gott og játtanin til mentan- ina er nøktandi. Men sjálv- sagt eru øki, sum kundu fingið meiri, sigur Óli Holm. Játtanin til mentanina í undanfarnu fíggjarlóg vaks við tíggju prosentum í mun til árið fyri. Mentanarráðið Fyrr enn nýggja mentanar- virkisætlanin verður al- mannakunngjørd, ber ikki til at gera nakra mynd av, hvat skapandi listafólk og mentanin sum heild kunnu vænta í framtíðini. - Eg vóni at fáa eitt álit, sum fevnir vítt um ment- anina sum heild, og at vit kunnu seta út í framtíðar- kortið, hvussu mentanar- lívið í Føroyum kann mennast. Í fyrstu syftu rokni eg ikki við, at játtanir til ymisk mentanarøki verða lógarfest, tí fíggjar- lógin verður altíð avgerandi fyri fíggjarkarmarnar, sigur Óli Holm. Um aðalorðaskifti verður í løgtinginum um nýggju mentanarvirkisætlanina, er støða ikki tikin til enn. Mentanarráðið, sum Óli Holm frá fyrsta degi í landsstýrismannasessinum kunngjørdi, at hann ætlaði at seta á stovn, er ikki mannað enn. Arbeiðs- setningurin hjá ráðnum verður avgreiddur í sam- svari við mentanarvirkis- ætlanina. Landsstýrismað- urin vónar, at ráðið er farið til verka, áðrenn hetta valskeiðið er av. Mentunarvirkisætlanin undir land - Mentanin í Føroyum hevur tað gott og játtanin til mentanina er nøktandi, sigur Óli Holm, landsstýrismaður í mentamálum Føroya Skúlabóka- grunnur hevur givið út bókina Kostnað- arlæra eftir Olav Absalonsen ÚTGÁVA Kostnaðarlæra, sum Olav Absalonsen, lærari á Før- oya Handilsskúla í Havn hevur skrivað, er tann triðja av fýra bókum í virkisbúskapi, sum eru ætlaðar til nýtslu í handilsskúla og øðrum miðnámsskúlum. Í handilsskúlanum er hon ætlað at nýta í undir- vísingini í virkisbúskapi í hægri handilsútbúgving. Innihaldið í bókini er í høvuðsheitum fastur og broytiligur kostnaður, inntøka, marknaður og kostnaðarbýti. Umframt til undirvís- ingina í skúlanum er Kostnaðarlæra eisini ætl- að til sjálvlestur hjá teim- um, sum hava áhuga fyri virkisbúskapi. Hinar báðar bøkurnar í røðini, sum áður eru komnar út, eru Bókhald og ársrokniskapur eftir Olav Absalonsen og Virk- ið eftir Heðin Samuelsen, ið kom í fjør. Kostnaðarlæra er 77 síður til støddar og fæst í bókabúðunum fyri 96 krónur. Kostnaðarlæra Afturlatingin hevur verið fyrireikað í fleiri ár, nógv vøra er útseld, og starvsfólkini í handlinum, sum í løtuni eru trý í tali, hava somuleiðis vitað av avgerðini. Mynd: Jan Müller Hornabúðin snarar lykilin um - Fólk vilja sleppa til handils um kvøldið. Tað snýr seg um at laga seg eftir teirri gongdini, men tað havi eg ikki hug til, sigur Gustav Samuelsen, handilsmaður Mynd: Jan Müller C M Y K 3 2