mikudagur 16. juni 2010síða 21

21 Mikudagur 16. juni 2010 · Nr. 95 Sosialurin Jan Müller Meira enn 25 ár eru liðin, síð ani oljufeløg raktu við gass í undirgrundini mið­ skeið is millum Hetland og før oyska markið. Higartil hevur tað ikki verið mett lønandi at taka gassið upp. Nú tøknin og serstakliga hav botnsútbúnaður eru so nógv ment hava olju feløg verið aftur á tekni borð­ inum og sett út í kortið eina risa verkætlan fyri meira enn 20 milliardir krónur. Hol er sett á eina heilt nýggja tíð fyri bretska olju­ og gassvinnu. Fyrsta byggistig er at seta upp eina gass verk­ smiðju í Sullom Voe í Het­ landi, nær hendis verandi olju havnini. Farið varð undir arbeiðið nú um dag ar nar og skal í fyrsta lagi byggjast ein íbúð ar ­ bygningur, sum kann húsa 800 arbeiðsfólkum. Tá gass­ verkið verður tikið í brúk verður mett, at har verða eini 70 arbeiðspláss. Gassleiðingar Shetland News skrivar, at spakin varð settur í jørð ina, sum hetlendska heima stýrið hevur leigað Total miðskeiðis í mai. Bara hesin fyrsti part ur­ in av gass verk ætlanini fer at kosta knappar fimm milliardir krónur. Síðani verður ein 140 kilometrar long rørleiðing løgd mill­ um Sullom Voe og gass keld­ urnar Laggan og Tormore. Aftrat hesum verður so sera fram komin útbúnaður sett ur upp á havbotninum, har gassið kemur upp úr undir grund ini. Eisini verð ur enn ein gassleiðing uppá 235 kilo metrar løgd frá Sullom Voe og knýtt í Friggleiðinga í Norðjónum, haðani gass ið so fer víðari inn á megin landið. Ætlanin er, at fyrsta gass ið frá leiðunum vest­ an fyri Hetland skal koma til lands í 2014. Tað verð ur síð ani viðgjørt og goymt á gass støðini á Sullom Voe, hað ani tað so fer víð­ ari aftur um vegis gass­ leið ingar í Norð sjónum til St. Fergus í Skot landi, har gassið loksins verð­ ur gjørt klárt til at senda víðari til húsar hald í Stóra Bretlandi. Ætl anin er, at gassið frá leið unum vestan fyri Het land skal nøkta umleið 6% av gass tørv ­ inum á risastóra bretska heimamarknaðinum. Týðandi verkætlan Tað var skotski ráðharrin David Mudell, sum setti fyrsta spakan í, tá farið varð undir stóru verkætlanina. – Hetta er ein sera týdn­ ing armikil verkætlan fyri Bretland, Skot land og Het­ land og sum vísir, at olja og gass hevur eina framtíð her segði hann. Stjórin hjá Total í Bret­ landi, Roland Festor helt fyri, at Laggan­Tormore gass leiðingin fer at verða lykilin til at lata upp fyri øðrum leiðum vestan fyri Hetland. Total, sum er fyri støðufelag, fer at bora í Edradourøkinum í summar umframt at tríggjar aðrar gasskeldur Highland Park, Glenlivet og Tobermory nú eisini vísa seg at kunna útbyggjast til framleiðslu. – Laggan­Tormore er ikki í sær sjálvan ein risa­ stór út bygging, men hon er grund ar lag ið undir ein um undir støðu kervi í øk in um, vit andi at byrj anin altíð er tað torførasta. Hetta undir støðu kervi er av stór­ um týdn ingi fyri Bret land. Avgerandi er at fáa hol á møguleikarnar og eftir tað er tað væl lættari at knýta aðrar leiðir uppí segði Total stjórin. Trygdin raðfest høgt Hann legði eisini stóran dent á, at trygdin hevur fyrstu raðfesting, ikki minst í kjalar vørrinum á oljudálk­ ingini í Meksi kanska Flógv­ anum, og vísti annars á, at krøvini til trygd í bretskum sjógvi eru vorðin nógv hægri enn aðrastaðni í heim inum eftir Piper Alpha van lukk una í 1988. Hann viðgekk, at tal an er um eitt harðbalt um­ hvørvi men legði dent á, at trygdarkrøvini í Bretlandi eru á sera høgum støði, og at feløg longu hava virkað í hesum umhvørvinum í mong ár við góðum úr­ slitum. – Vit fara ikki at taka nakran váða, sum ikki kann góðtakast. Sandy Cluness frá het­ lendska heimastýrinum segði, at nýggja verkætlanin fer at spræna nærum tvær milliardir krónur inn í lokala búskapin umframt at vera við til at halda lív í Sullom Voe, sum varð bygt í 1979 og tá var mett at hava eina livitíð uppá góð 30 ár. Týdning fyri Føroyar Henda ovurstóra íløga hev­ ur eisini stóran óbeinleiðis týdn ing fyri Føroyar. Um og tá gass verður funnið í føroysku undirgrundini tætt við markið, so merkir tað, at hesi fund kunnu binda í gassleiðingina bretsku megin markið. Tað merkir so eisini, at um so er, at gassfund, sum verða gjørd í føroyskum øki, ikki eru nóg stór og har við lønandi at standa einsa­ møll, tvs. at verða bygt út sjálv støðugt, so kunnu hesi kortini gerast lønandi, um ein infrastukturur longu er í umhvørvinum. Vit kunnu tí væl siga, at tær 20 milliardirnar, sum nú verða settar í ein gass­ infrastuktur vestan fyri Het land, eisini eru eitt slag av íløgu í eina framtíðar før oyska kolvetnisvinnu. Hin møguleikin er so eis­ ini, at gasskeldur her eru so mikið stórar, at man heldur velur hina loysnina: at leggja rør leiðing til lands og viðgera gassið á gass­ virkjum á landi í Føroyum. jan@sosialurin.fo Gassframleiðsla nærkast føroyum Í farna mánað varð spakin settur í eina útbygging av gasskeldum vestan fyri Hetland fyri góðar 20 milliardir kr. Verkætlanin kann fáa týdning fyri gassfund við Føroyar eisini. Trygdin hevur fyrstu rað festing, nú farið verður undir risastóra gassútbygging vestan fyri Hetland – og ikki minst í kjalarvørrinum á olju dálk ingini í Meksi ­ kanska Flógv anum ToTalsTJóri Stórt gassvirki verður nú bygt á Sullom Voe leiðini í Hetlandi og rørleiðing skal til leggjast 140 kilometrar til havs til Laggan gasskelduna.