mikudagur 7. juli 2010síða 15

15 Mikudagur 7. juli 2010 · Nr. 104 Sosialurin Hansara hátign Heindrikkur prinsur burdi verið útnevndur heiðurs føroyingur. Meðan miðlarnir tuskaðu aftaná distanseraðu drotningini, sjarmeraði gamli prinsurin bæði eldri konur og lítlar smádreingir. Og á seinasta tíðindafundinum átti prinsurin eisini allar tær góðu viðmerkingarnar: Hevur tað verið ein góður túrur? Veðrið kundi verið betri. Var tað ikki fantastiskt at hoyra grottutónleik? Tað hevði riggað betri við lúraljóði. Hvat heldur tú um føroyingar? Teir eru ikki líka tilafturskomnir, sum tá eg var her fyrstu ferð. Og maturin? Jú, hesu ferð smakkaði hann í øllum førum betri enn seinast. Onkur útlenskur journalistur hevði spurt eitt føroyskt barn, hvat ein drotning er, og fekk svarið: ein kona sum bestemmar. Drotningin hevði onga viðmerking til hetta, og hvat skal hon siga: Nei, eg havi einki vald, eg eri bara ein spegil, sum tit kunnu spegla tykkum í? Sum spegling var vitjanin væl eydnað. Sjónvarpið sendi samandrátt hvørt kvøld, og vit sóu okkum sjálv, soleiðis sum vit síggja út í gylta drotningaspegilinum. Um hennara hátign ikki kom, høvdu vit ikki fingið høvi at sæð søguna í Vestmanna, merkt brimið í Mykinesi ella hoyrt sjósálmin í Skúvoy (har drotningin ikki kom, men tað hevði minni týdning, tí tað er spegilsmyndin sum er avgerandi). Áðurnevndi journalistur var í veruleikanum ikki útlendskur. Hon var donsk, og hon skilti ikki, at føroyingar tosaðu um donsk tíðindafólk sum útlendsk. Nei, tað er kanska ikki lætt at skilja. Um norðmenn hyggja mest eftir norskum sjónvarpið, týskarar eftir týskum sjónvarpið og bretar eftir bretskum, eru føroyingar so danskir, tí vit hyggja mest eftir donskum sjónvarpi? DR2 hevði fleiri góðar sendingar farnu vikuna, millum annað eina ameri­ kanska sendirøð (við danskari talu og donskum teksti), Inside the Great Magazines, um at vit heldur vilja lesa søgur um Madonnu (og Margrethu?) enn um kríggj og ræðuleikar. Vit eru eisini donsk, tá vit hyggja at føroyskum sjónvarpið, tí har verða somu sendingar endursendar – uttan nakra føroyska týðing. Hetta er neyvan gott fyri tjóðskapin ella demokratiið, men tað er ikki lætt hjá lítla Kvf at kappast við journalistisku dygdina hjá t.d. TV2, sum sunnukvøldið varpaði ljós á donsku heima­ hjálpina. 14­daga kanningararbeiði hjá tveimum journalist um og einum myndamanni avdúkaði, at heimahjálparar brúktu upp til helvtina av arbeiðsdegnum heima hjá sær sjálvum ella í privatum handilsørindum. Loyniligt kamera fylgdi ávísum heima hjálparum, og bæði heimahjálp og myndugleikar máttu standa til svars. Tíbetur fáa slíkar óhepnar síður av veruleikanum frið í Føroy­ um. Føroyskir miðlar hava ikki pengar ella umstøður at vera veruligir vakthundar, og hevði ein danskur miðil dittað sær at gjørt eitt líknandi innslag um føroysk viðurskifti, høvdu vit mett tað sum størri kolonialan ágang enn øll tey kongaligu fornermilsini hjá Heindrikki prinsi tilsamans. So mikið av tjóðskaparligum stolt­ leika hava vit tó. Tíbetur. Tað er eisini nógv stuttligari at síggja vakrar glansmyndir av smílandi kongaparinum. Og skjótt kemur Ólavsøkan við uppaftur fleiri vøkrum myndum og pussaðum glansi. Hesuferð føroyskum. Tíbetur. Miðlar Dorit Hansen dorithansen4@gmail.com Danskar spegils myndir Í mikudagsblaðnum ummæla skiftandi fólk fjølmiðlarnar. Vilmund Jacobsen Veiðan hjá teimum seks skip unum, sum hava gull­ laksa loyvi, hevur í sein ast­ u ni verið heldur slakari, enn tá vertíðin byrjaði tíð liga í apríl, og skipini ta fyrstu tíðina høvdu rætti­ liga rokveiði. Í byrjanini av vertíðini gjørdu skipini einar tveir góð ar túrar um vikuna, har tey vóru full undir lúkur­ nar. Gulllaksaveiðan hevur ikki verið vánalig, men hev ur verið heldur slakari seinas tu vikurnar enn annars. Einki óvanligt er í, at veið an er eitt sindur aftur og fram gjøgnum vertíðina, men sum oftast plagar hon at batna aftur, tá tíð er um­ liðin. Á landingarmiðstøðini Kongshavn í Saltangará, sum vanliga landar gull­ laksa skipini, Polarhav og Stjørnuna, søgdu tey her­ fyri, at meðan tað í byrjan­ ini av vertíðini tók einar 3­4 dagar at fylla skipini, tekur tað nú kanska 4­5 dagar at fáa somu nøgd – ella eitt samdøgur meiri. Tað er tó ikki so, at skip­ ini, sum eru á hesi veiði, sigla við hálvari last aftur av túri. Tey hava gjarna fing ið uppí, tá tey hava verið úti hesar 4­5 dagarnar. Breyt motor Tey seks skipini, sum pla ga at fiska gulllaks í ver tíð ini, eru Polarhav og Stjørn an, Vestmenningur og Fram og Eysturbúgvin og Vestur­ búgvin. Men fyri eini tíð síðan vóru teir so óhepnir á Eystur búgvanum, at motor­ urin fór í knús, meðan teir vóru til fiskiskap. Neyðugt er við nýggjum motori, og væntandi var, at hetta fór at taka einar tveir mánaðir ella so. Og soleiðis reyk allur tann størri helmingurin av gulllaksavertíðini hjá Eystur búgvanum í hesum um fari. Vesturbúgvin hevur sein astu tíðina partrolað eftir gulllaksi saman við djúp vatns trolaranum Stein tóri úr Hvalba. Skipini hava gjørt nakr­ ar túrar, og sum skilst hevur hetta riggað hampiliga væl, tó ikki heilt so væl, sum tá Eysturbúgvin og Vest ur­ búgvin fiskaðu saman. vilmund@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen Hóast politiska skipanin í Føroyum enn ikki er vorðin samd um, hvussu fram skal farast í spurninginum um makrelin í 2010, nú samráðingarnar um býtið millum standalondini slitnaðu í Londan fyrr í summar, er kortini líkt til, at ein ávís loysn er fingið á teimum sløku 4.000 tonsum av makreli, sum lógu eftir av føroysku kvotuni fyri 2009. Tað eydnaðist tíverri ikki at fáa fatur á landsstýrismanninum í fiskivinnumálum, Jacobi Vestergaard, í morgun, men Sosialurin veit rættiliga vist, at landsstýrismaðurin um dagarnar hevur givið feløgum munnlit loyvi at fara út at fiska makrel. Jacob Vestergaard hevur verið eitt sindur trekur í seinastuni, og reiðaríir hava funnist at, at landsstýrismaðurin ikki hevur viljað skrivað út loyvi at veiða tann partin av eginkvotuni hjá skipum, sum lá eftir frá árinum 2009. Í fjør heyst søgdu bæði Noreg og ES, at tey fóru at loyva sínum skipum at fiska tað, sum lá eftir frá í fjør, í 2010 í staðin. Sløk 4.000 tons av føroysku makrelkvotuni í fjør vórðu ikki veidd og føroysk reiðaríir, sum áttu lut í hesi kvotu, hava funnist hvassliga at landsstýrismanninum, tí hann hevur drálað við at geva teimum loyvi at fiska hesa nøgd. Men um dagarnar hava so reiðaríir fingið at vita munnliga frá landsstýrismanninum, at tey kunnu loysa og fara út at fiska makrel. Lítið man vera at ivast í, at tað eru hesi sløku 4.000 tonsini, sum skipini nú í fyrsta lagi kunnu fara eftir. Herfyri frættist, at Finnur Fríði og Jupiter høvdu loyst, og síðan tá eru ivaleyst eisini onnur skip fara út at veiða makrel í føroyskum sjógvi. Sosialurin fer at venda aftur til hetta mál í blaðnum fríggjadagin. vilmund@sosialurin.fo Slakari gulllaksaveiða VEIÐA Seinastu tíðina er minni gulllaksur komin upp á land, enn tá veiðan var best í byrjanini av hesi vertíðini Skip fingið munnligt loyvi at fiska makrel MAKRELUR Nógv hevur verið kjakast um makrel í hesum árinum, bæði vinnuliga og politiskt, men nú skilst, at landsstýrismaðurin hevur givið nøkrum skipum munnligt loyvi at fara á makrelveiði. Finnur Fríði og Jupiter eru farnir at fiska makrel – og ivaleyst eru onnur skip eisini farin til fiskiskap eftir makreli undir Føroyuma Tey seks skipini, sum eru á gulllaksaveiði í hesi vertíðini, eru Polarhav og Stjørnan, Vestmenningur og Fram og Vesturbúgvin og Steintór Mynd: Vilmund Jacobsen VEIÐA