mánadagur 26. juli 2010síða 39

39 Mánadagur 26. juli · Nr. 112 Sosialurin olju- og gass goymsl ur á land- grunninum; nak að vit hava sæð í Rose bankbrunninum bretsku meg in markið” sigur Dave Ellis. Umfatandi sam starv millum kanningar­ stovnar og oljufeløg Millum oljufeløgini sum játt- aðu at fíggja eina 3 ára verk- ætlan, har oyggjarnar skuldu kortleggjast av nýggjum, vóru Statoil og ENI. Við í tí arbeiðinum vóru jarðfrøðingarnir Dr. Simon R. Passey og Thomas Varming um framt onnur hjálparfólk frá Jarðfeingi, Dr. Brian Bell, basaltserfrøðingur frá Glas- gow University, Dr. David Jolley frá Aber deen Uni versi- ty, legu grýtis ser frøð ingur t.d. viðvíkjandi tíðar fest ing av legugrýti mill um basalt- fláirnar, og Dave Ellis frá Statoil, við hjálp frá øðrum. Møgulig linjubrá kundu hava ávirkan á bæði bor ing og goymsl ur Undir borifyrireikingunum løgdu serfrøðingarnir til merk is, at ymiskt tilfar var skriv að um tað føroyska økið, har fleiri umfatandi linjubrá vóru umrødd, sum kundu benda á møguligar brotlinjur ella umskaringar í undirgrundini av týdningi fyri oljuleitingina. Hesi linjubrá tyktust ganga úr útnorðri í ein landsynning, í bókmentunum vóru tey nevnd Transfer Zones. Men prógvini vóru ógreið, og fleiri ivaðust í, um tey veruliga mundu vera har. Vóru tey har, varð hild- ið, at tey sannlíkt kundu ávirka møguligu legu grýtis- goymslurnar á land grunn- inum. Serfrøðingarnir hildu, at um hesi linjubrá vóru veru- lig, áttu tvey teirra at ganga inn ímillum oyggjarnar í Før- oyum. “So fyri at finna hesar “trans fer zonir” var neyð- ugt við nágreiniligari kort- legging, sum saman við ástøði ligum myndlum um veruliga týdningin av tílíkum linjubrøgdum kundi hjálpa okkum at skilja, hvussu alt hetta hekk saman,” fortelur Dave Ellis. Týdningarmikið legu­ grýti fyri oljuleitingina Skjótt sást, hvussu til bar at samanbera basaltið og legugrýtið tvørtur um oyggj- arnar. Eisini sást, at basaltið og legugrýtið við hvørt gjørdist tjykkri øðrumegin við, har tekin vóru um linju- brá. “Alt hetta var sera spenn- andi hjá okkum, og týdn- ingarmikið bæði fyri jarð- frøðina á landi í Føroyum og fyri oljuleitingina á land- grunninum,” greiður Dave Ellis frá. “Samstundis hjálpti hetta arbeiðið okkum betri at skilja loyvisøki 006 og gjørdi tað lættari hjá okkum at gera av, hvar Brugdubrunnurin skuldi borast, fyri at tað skuldi loysa seg best,” leggur hann afturat. Úrslitini fingu beinleiðis ávirkan á gomlu fláaskipanina Í 2009 kom vísindalig grein við arbeiðsúrslitum, sum kunnu sigast at hava grundleggjandi ávirkan á tann jarðfrøðiliga lærdóm, føroyingar hava havt við sær úr skúlanum. Høvundar til greinina eru jarðfrøðingarnir Dr. Simon R. Passey frá Jarðfeingi, og Dr. David Jolley frá University of Aberdeen. “Tað var, ímeðan endur- skoðanararbeiðið var í gongd, at vísindabólkurin kom fram til, at tørvur var á nýggjari fláaskipan og serliga fláanøvnum fyri at fylgja einum nútíðar altjóða vísindaligum leisti,” greiðir Simon Passey frá. “Orsøkirnar til, at nøvnini í dag eru endurnýggjað, eru tvinnar”, leggur hann afturat. Býtið er enn tað hjá Jóannes Rasmussen Fyrsta orsøkin er tann, at tað kann vera villleiðandi at nevna fylkini niðastu, mið- og ovastu basaltfláir. Tað kann jú t.d. hugsast, sum tað jú seinni varð staðfest í Lopraboringini, at aðrar basaltfláir finnast undir “niðastu” basaltfláunum. Hvussu skulu tær so nevn- ast? “Uppbýtið í niðastu, mið- og ovastubasalt fláir er bert ein fyribils loysn, sum eisini verður nýtt aðrastaðni. Tí er betur at geva fláunum onnur heiti, sum t.d. at nevna tær eftir staðarnøvnum fyri ikki at gerast ørkymlaður,” greiður Simon Passey frá. Men hóast fláanøvnini eru nýggj, so er býtið av fláunum so at siga tað sama sum fyrr. Arbeiðið hjá Jóannesi Rasmussen og Arne Noe- Nygaard hevur tí verið sera týdningarmikið fyri nýggja býtið. “Tað er bara nakrar tulkingar, sum eru broyttar, og so sjálvandi tey nýggju nøvnini, sum fláirnar hava fingið,” sigur Simon Passey. Skal gera tað lættari at samanbera við onnur øki rundan um okkum Hin orsøkin til tey broyttu fylkisheitini er ein roynd at gera tað lættari at arbeiða við føroyskari jarðfrøði, og fyri at vit kunna samanbera hana betur við onnur øki rundan um okkum, sum t.d. Eysturgrønland. “Millum annað hava vit funnið fleiri legugrýtisfláir, sum eru týdningarmiklar, tá føroysk jarðfrøði skal sam- anberast við onnur øki rund- an um okkum,” greiðir Simon Passey frá. Uttanlands er vanligt at kalla fláir upp eftir staðar- nøvnum, og tað er eisini tað, sum vísindabólkurin hevur valt at gera í Føroyum. “Í tráð við altjóða reglur er navnið á hvørjum fylki valt eftir einum staði, har fláabygnaðurin er mest sjón ligur, og sum tí er væl skikkað at umboða hetta serliga fylki,” sigur Simon Passey at enda. Framtíðar jarðfrøðin Hetta nýggja jarðfrøðiliga fláabýtið verður nú væntandi tann grundleggjandi jarð- frøðiliga skipan, sum fram- tíðar børn skulu læra seg. Í kjalarvørrinum á grein- ini verður eisini ein bók givin út, har tikið verður sam- anum og greitt frá tí jarð- frøðiliga arbeiðinum, sum liggur til grund fyri tí nýggju fláaskipanini. Simon Passey og Dave Jolley