fríggjadagur 13. august 2010síða 19

19 Fríggjadagur 13. august 2010 · Nr. 119 Sosialurin 1. Starvsfólkamenning í leiðsluni Næmingarnir læra meira, um leiðslan hevur drúgvar roynd ir, um hon leggur nógv­ ar tímar í arbeiðið, og um lærar ar nir lættliga kunnu koma í samband við hana. Eisini læra børn ini meira í skúl um, har leiðsl an legg ur stóran dent á før leika menn­ ing hjá lærar un um, og um hon er við til at gera av, hvør verður settur í starv og hvør verður koyrdur úr starvi. Til endans er vert at nevna, at næmingarnir læra meira, har bæði lærarar, foreld ur og næminar taka lut í av ger ð­ um, sum viðkoma skúlanum. 2. Pedagogisk leiðsla Næmingarnir læra meira, um leiðarin hevur hollar før­ leik ar innan fak og undir vís­ ingar læru, og tá viðkomandi dugir at vegleiða lærarunum í hesum. Tað hevur eisini stóran týdning, at leiðarin dug ur at fáa til vega rætta undir vísingartilfarið og at veg leiða um innihaldið í undir vísingini. 3. Umstøðurnar at læra eru nógv tengdar a evn­ un um hjá læraranum at legg ja undir vísing ina til rætt is – at leggja komandi dag og viku til rættis, so tíð in til fyri reiking og undirvísing verður brúkt gagn liga. Tað er eisini um­ ráð andi, at lærarin dugir at hal da ætlanina og at brúka til lut aðu tíðina, og at hann dugir at samskipa hana so væl, at eisini tíðin, sum næm­ ing ur in brúkar til skúla ar­ beið ið heima, er uppí, tá lagt verður til rættis. 4. Væl skipaður gerandisdagur Sum heild skal gerandis­ dagur in hjá næminginum vera væl skipaður og trygg ur. Fysisku karmarnir (arkitekt­ ur ur) skulu vera í lagi, so næmingurin kann koma runt í skúlanum og lut taka í sosialari samveru. Sálar­ liga umhvørvið hevur eisi ni alstóran týdning: Tess trygg­ ari næmingurin kennir seg, tess betri lærir hann. 5. Eitt gott læruumhvørvi Skúlin skal leggja seg eftir at menna fakligu avrikini hjá næminginum, so hann alla tíðina ger framstig. Tess ágrýt na ri lærarin er í mun til at fáa næmingarnar við og at tryggja sær, at teir eru til stað ar andliga og kropsliga, tess betri læra teir. 6. ”Hetta er mín skúli” Leiðsla, lærarar og næm ing­ ar skulu hava eina kenslu av, at hetta er ”mín skúli”. Sambandið mill um lærara­ hópin og næm ing ar­ nar skal vera heitt og stimbrandi. Eisini skulu l æ r a r a r k u n n u f á a hjálp, ráð og stuðul frá starvs felø g unum, og kenna seg góðtiknar av teim um. Harumframt skulu næm ing­ ar n ir menna positivar rela­ tión ir til hvønn annan. Ken­ na teir seg illa viðfarnar av øðrum næmingum, minkar inn lær ingin. 7. Sosialir normar og virði Professionellu virðini hjá lærar ar unum skulu vera: Áhugi fyri arbeiðinum, pro­ fess ionellari menning og nýggj um pedagogiskum æt lan um og royndum. Teir ha va eitt ”opið” floksrúm og laga undirvísingina til hin ein staka næmingin. Lær ara­ rnir dáma og vilja luttaka í virk semi num á skúlanum, og kenna eigaraskap til tað. Næm ing arnir skulu dáma at ar beiða, teir eru virknir og hava eina kenslu av, at teir gera eitt gott arbeiði. 8. Leggja til rættis og brúk av tilfari. Eldri kanningar hava víst, at lærarin er mest týð andi faktorurin, tá um ræð ur lær­ ing. Nýggja kan n ing in vís­ ir á tríggir høvuðs før leik ar, sum lærarin skal hava fyri at stimbra lær ing ina: re la tións­ førleika, reglu leiðslu førleika og didakt isk an førleika. 9. Lærarin sum viðspælari í organisatiónini Næmingur lærir betri, um lærarin er nøgdur og um útskiftingin í lærara hópi­ num ikki er ov stór. Eisini lærir hann betri, tess meiri út búgv ing lærarin hevur og tess meiri hann samstarvar í bólkum og í toymum. Har­ um framt skal kynsbýtið helst vera so javnt sum til ber í lærarahópinum. 10. Samansetingin av næmingum Um ein partur av næm ing­ unum í flokkinum hevur for­ eld ur við hægri útbúgving og góð ari løn, hevur tað positiva ávirkan á fakliga støðið og avrikið í flokkinum. Tess fleiri gentur eru í flokkinum, tess betri verður samlaða fak liga avrikið. 11. Skúla-heim- samstarv Allastaðni, har foreldra­ sam starvið er púra greitt til staðar, klára næmingarnir seg betri. Eisini er eitt virk­ ið skúla­heim­samstarv ein fyrimunur í mun til kapp ing­ ina við aðrar skúlar. Soleiðis læra næmingarnir mest og best Altjóða granskarar eru komnir fram til 11 viðurskifti, sum skulu til vera til staðar, um næmingar í grundskúlanum skulu læra sum mest og best. Alt slíkt, sum politikarar, leiðslur og lærarar kunnu fremja í verki - um vilji er til tess Fakta um kanningina: Tað er Dansk Clearinghouse for Uddannelsesforskning við DPU, Aarhus Universitet, sum hevur gjørt kanningina við teimum 11 viðurskiftunum, sum hava týdning fyri innlæringina hjá børnum í grundskúlanum. Kanningin fór fram undir leiðslu av Sven Erik Nordenbo, professara, sum er stjóri fyri Dansk Clearinghouse for Uddannelsesforskning. Kanningin, sum eitur "Input, Process, and Learning in primary and lower secondary schools. A systematic review carried out for The Nordic Indicator Workgroup (DNI)" er bílagt av Nordisk Evalueringsnetværk. Granskingarbólkurin var mannaður av átta professarum úr Danmark, Noregi, Hollandi og Finnlandi. Tú kanst ikki gera so nógv við eydnuna ella óeydnuna hjá barni tínum. Men eitt kanst tú gera. Tú kanst vísa barninum, hvar tað kann finna linna, tá tað er sorgarbundið, og gleði og vakurleika, tá tað heldur, at lívið er grátt. Tú kanst geva barninum vinir, ið ongantíð svíkja, ja tú kanst vísa tí vegin til bókina. Astrid Lindgren