mikudagur 18. august 2010síða 20

Mikudagur 18. august 2010 · Nr. 121 20 Sosialurin Oyggjablaðið Tekstur: Snorri Brend Myndir: Álvur Haraldsen At fara til skips bert 16 ára gomul, var ikki nakað sum nógvar aðrar før oysk ar kvinnur høvdu gjørt framman undan. Fyri Johnvá var hetta ikki so nógv at rópa hart upp um. Hon hevði mangan verið umborð á báti áður, og heima við hús var nógv prát að um fiskiskap og útróður. Bæði pápi hennara og tann elsti beigg in vóru sjómenn, og tað kom meiri enn so fyri, at hon var við, tá teir umborð á Liljuni landaðu fisk í Sørvági, haðani hon eisini hevur ættar bond. Nú var tann lívsfríska og arbeiðs fúsa gentan til reiðar at fara undir eina nýggja avbjóðing. Hon hevði arbeitt eitt sindur sum arbeiðs genta, m.a. í heiminum hjá manni num, ið kom at gerast skipari henn ara henda túrin - Sigmund Heine sen í Klaksvík. - Ein dagurin spurdi hann meg, um eg visti onkran sum kundi koma við sum messudrongur við Jákup B á einum túri til Grønlands. Eg svaraði honum, at tað kundi eg gott gera. Hetta kom helst nakað óvart á hann, tí hann svaraði, at hetta mátti hann tyggja eitt sindur uppá tað. - Eg spurdi síðani foreldrini um loyvi: Mamma var ikki heilt við upp á tað, men pápi spurdi meg bara, hvønn eg skuldi til skips við. Tá eg so segði, at tað var við Jákup B og við Sigmundi sum skipara, svar- aði h ann bara: “Tað var ikki so býtt”, greið ir Johnvá brosandi frá. 19. september fyri sløkum 48 árum síðani legði Jákup B út á nýggjan túr við Johnvá sum messu- gentu. Hóast hon hevði fingið játt- il si frá foreldrum sínum, vóru tað kort ini ikki øll ið vóru eins fegin um hetta. - Tá vit løgdu frá landi var lagið gott umborð og vit sungu ymiskar sang ir. Men fyri tey mongu, sum stóðu eftir á bryggjuni var hetta ein rør andi løta, og fleiri grótu, millum ann að mamma mín. Tey væntaðu heilt einfalt ikki, at vit fóru at fóru at koma heilskapað aftur, nú ein kvinna mynstraði við. Hinvegin vísti tað seg, at tey bóru boð aftur í bý. Gjørdu ein skjót an og sera góðan túr í Eystur- grøn landi, sum bert vardi í góðan hálv an annan mánað. Og tann unga Johnvá slapp at royna alt tað sum kundi roynast umborð á einum slík- um línuskipi sum Jákup B. - Eg keddi meg ikki eina einastu løtu á túrinum, sigur Johnvá Jo- seph sen, ið sjálv mynstraði sum nr. 25 henda túrin, har hon sam stund is rundaði tey 17 árini. Systir og dóttir Liðin eru fimmti ár, síðani línu- skip ið Jákup B og Klakkur komu á Klaksvík fyrstu ferð. Hetta fer sjálv andi ikki aftur við borðinum, men verður heiðrað soleiðis sum tað sømir seg á sjómannadegnum leygardagin. Tað eru kanska ikki øll sum vita tað, at longu tvey ár eftir hetta, mynst r aði ein kvinna umborð á Jákupi B sum messudrongur. Hetta varð samstundis hennara fyrsti og ein as ti túrur til skips. Frammanundan hevði kokkur in, Erling Joensen úr Gjógv pro vian- ter að til allan túrin, og tí var lætt og einfalt hjá teirri ungu klaks vík- gentu n i at fara til verka í messuni. Johnvá kendi nógvar av teimum ungu dreingjunum sum fóru við. Fleiri teirra vóru á sama aldri sum hon, og aðrir eldri. Hóast hon var einsa møll kvinna umborð, varð hon onga tíð happað av hesi orsøk. - Nei, eg kenni einki til orðið eingin skomm at fara til skips Sjólív Mikudagin 19. september 1962 gloymir Johnvá Josephsen ongatíð. Hetta var dagurin, tá línuskipið Jákup B fór til fiskiskap í Eysturgrønlandi. Og hetta var eisini dagurin, tá hon sum ein tann fyrsta kvinnan - um ikki tann fyrsta - fór til skips við føroyskum skipi. - Ja, eg minnist, at fólk bæði grótu og illa lótu, tá vit løgdu frá landi henda dagin, greiðir Johnvá frá. - Tey væntaðu als ikki, at eitt skip við eini kvinnu umborð kundi bera boð aftur í bý! Trussu- suppa, ger so væl! At vera einsamøll kvinna í einum mannfólkaheimi, og enntá umborð á einum skipi, var helst ikki tann stóra avbjóðingin fyri ta 16-17 ára gomlu klaksvíksgentuna. Johnvá royndi sum frægast at ignorera mann- fólkaprátið, men ikki óvænt- að komu støður, har gingið varð henni heldur nær. Henda eina dagin hevði hon fylt sær ta stóru grýtuna við vatni, tí nú skuldu viskistykkini kókast. Hetta løgdu teir sjálvandi merki til, serliga ein av ungu monnunum. - Hann gav mær tá eitt ordiligt prik, tí tá eg setti suppuna á borðið segði hann bart út, at hann skoytti í øllum førum ikki um trussu- suppu. - Skiparin hoyrdi hetta, og gav honum av grovfílini fyri tað sum hann hevði sagt um meg. Tja, eg veit líka, hann bleiv so seinni eisini forlovaður! Tá eg setti suppuna á borðið segði hann bart út, at hann skoytti í øllum førum ikki um trussu- suppu Tey væntaðu heilt ein falt ikki, at vit fóru at fóru at koma heilskapað aftur, nú ein kvinna mynstraði við