mikudagur 8. september 2010síða 30

Mikudagur 8. september 2010 · Nr. 130 30 Sosialurin Føroysk framleiðsla Vilmund Jacobsen Tað ber illa til at skriva um føroyska framleiðslu uttan eisini at nevna mjólkarframleiðslu, sum er aldargomul vinna í Føroyum. Nevndarformaður í luta felag­ num MBM, Mjólkarvirki Búnað­ ar m anna, er sandoyingurin, Poul Klement sen, sum umframt at reka garð á Sandi, eisini hevur koyrt mjólk ar bil hjá MBM í út við 27 ár. Tá hann byrjaði at koyra mjól k­ ar bil, vóru umleið 35 mjólkar fram­ leiðar ar í Sandoynni. Í dag eru seks fram leiðarar eftir, men hesir seks fram leiða nógv meiri mjólk, enn teir 35 í sínari tíð høvdu tilsamans. Mjólkarvirkið Búnaðarmanna hevur eina framleiðsludeild og eina sølu deild, og umsetningur felagsins ligg ur omanfyri 100 miljónir krónur um árið. Á heimasíðu felagsins sæst, at søluinntøkurnar hjá MBM í 2007 vóru 102,1 miljónir krónur. Felag ið tók hetta árið ímóti 7.272 tons um av mólk frá tilsamans 40 mjólk ar­ fram leiðarum. Drekka minni Poul Klementsen sigur, at mjólkar­ fram leiðslan í Føroyum er rímiliga støðug, eins og umsetningurin hjá MBM liggur um góðar 100 miljónir krón ur um árið. Hinvegin er talið av framleiðarum støðugt minkandi, men higartil hava aðrir bøndur, sum eru virknir, keypt kvoturnar, so leið is at framleiðslan soleiðis hev ur hildið sær uppi. ­ Meðan MBM hevði 40 veitar ar í 2007, hevur lutafelagið í dag bert smáar 30 veitarar, men heild ar­ kvotan er hin sama, sigur hann. Nevndarformaðurin í MBM veit at siga, at føroyingar drekka heldur min ni mjólk í dag, enn fyri fáum ár­ um síðan. ­ Vit kenna tølini fyri inn flutn­ ingin av mjólk, og vit kenna okkara tøl. Tí kunnu vit siga, at hóast fólka­ talið í Føroyum hevur verið veks­ andi, hevur samlaða sølan av mjólk ikki verið veksandi. Poul Klementsen heldur, at truplu tíðirnar í Føroyum seinnu ár ini hava havt sína ávirkan á sølu­ na av mjólk. ­ Fólk kenna tað ivaleyst, sum mjólk eins og aðrar vørur er ov dýr bara at drekka. Tey hugsa ivaleyst meiri um, at børnini kunnu drekka mjólk ina, meðan tey vaksnu í størri mun drekka vatn. Hetta kann eg tó ikki siga við vissu, men ábendingar eru um, at so er, leggur hann aftrat. Tann, sum selir mjólkina og so­ leiðis skal liva av tí, sum henda fram leiðsla gevur, heldur ikki, at nógv liggur eftir, nú eisini um­ støður nar hjá bøndrunum eru vorð nar tyngri og truplari. ­ Eins og tað er vorðið dýrari hjá okkum, sum eru bøndur, er ger­ andis dagurin eisini vorðið dýrari hjá fólkinum. Fólk skera upp á alt, sum skerast kann, og soleiðis er held ur eingin vøkstur í søluni av mjólk, sigur nevndarformaðurin í MBM. Lítið lønandi Poul Klementsen ásannar, at tað er vorðið truplari og truplari at vera bóndi, sum árini eru liðin. ­ Rávøra sum kunsttøð er vorðin dýr ari, olja og amboð eru dýrari, trygg ingar eru dýrari, og størri krøv eru til roknskapir, sum soleiðis eisini vera dýrari. Hann vísir á, at tað liggur so lítið eftir hjá mjólkarbøndrum, at ógvu liga trupult – fyri ikki at siga ómøg u ligt – er at fáa lønandi vinnu úr landbúnaði. ­ Ein av teimum stóru trupul leik­ unum er, at bøndur hava ikki ráð til at betra um sínar arbeiðsumstøður, og tað er at kalla óhugsandi, at ráð eru til at byggja nýggj og meiri tíðar hóskandi fjós. Avleiðingin kann vera, at tá bøndur ikki tíma meiri, er eingin, sum hevur um­ støð ur at keypa kvoturnar hjá tí, sum gevst. Hetta kann í síðsta enda gera, at mjólkarframleiðslan fer at minka. Poul Klementsen heldur hesa gongd vera stórt spell, nú Føroyar annars eru sjálvforsýnaðar við mjólk og mjólkarvørum. ­ Arbeiðsdagurin hjá einum bónda er einar 14 tímar um døgn ið. Vit hava roknað upp á, hvør tíma­ lønin er og eru komnir til, at hon hjá ein um rímiliga væl riknum brúki ligg ur um einar 32 og 37 krónur. Hetta er ikki nakað, tú kanst bjóða nøkr um í dag. Hvør tímir at hava eina slíka inntøku og samstundis lukta av fjósi og kríatúrum hvønn dag, spyr nevndarformaðurin í MBM. Hann heldur, at lands stýris­ maður in í landbúnaðarmálum, Jacob Vestergaard, hevur nógv góð hugskot um, hvussu betrast kann um viðurskiftini hjá land bún aði­ num, men lítið bendir á, at hug­ skot ini hjá honum vinna frama í politisku skipanini. Ein sólskinssøga Poul Klementsen heldur, at Mjólk­ ar virkið Búnaðarmanna er ein sólskins søga við øllum sínum fram­ leiðsl um innan mjólk og mjólk ar­ vør ur í breiðari merking, men hann harmast samstundis um, at viður­ skift ini hjá føroyskum land bún aði ikki vinna meiri forstáilsi í politisku skipanini. Í prátinum, Sosialurin hevði við formannin í MBM týskvøldið, vóru vit eisini inni á stuðulsskipanini í landbúnaðinum, og her heldur for­ mað urin í lutafelagnum, at skipan­ ini eigur at broytast, soleiðis at vinnan kann kenna seg tryggari við umstøðurnar, og soleiðis kann leggja langtíðarætlanir, sum ikki eru tengdar at, hvør ræður á øki­ num í politisku skipanini – í skift­ andi tíðum. vilmund@sosialurin.fo MBM ein sólskinssøga FRAMLEIÐSLA - Eins og tað er vorðið dýrari hjá okkum, sum eru bøndur, er gerandisdagurin eisini vorðið dýrari hjá fólkinum. Fólk skera upp á alt, sum skerast kann, og soleiðis er heldur eingin vøkstur í søluni av mjólk, sigur nevndarformaðurin í MBM Poul Klementsen er nevndar for­ maður í lutafelagnum Mjólkar­ virki num Búnaðarmanna ... arbeiðsdagurin hjá einum bónda er einar 14 tímar um døgnið, og tímalønin er einar 32 og 37 krónur. Hetta er ikki nakað, tú kanst bjóða nøkrum... POUL KLEMENTSEN ­ Mjólkarvirkið Búnaðarmanna er ein sólskinssøga, heldur formaðurin í lutafelagnum