týsdagur 5. februar 2002síða 7

12 Nr. 24 - 5. februar 2002 Nr. 24 - 5. februar 2002 13 Unga valevni Sam- bandsfloksins í Vág- um vil hava bumm- pengaskipanina undir Vestmannsundi burt- ur. Eisini vil hann hava dagføringar í Heimastýrislógini. Tær skulu fylgja nýskipanaruppskotin um hjá Sambands- flokkinum VALEVNI Edvard Joensen Sandavági: Avtøka av bummpengaskipanini undir Vestmannasundi og nýskip- an í viðurskiftunum millum Føroyar og Danmark eru tvey av høvuðsmálunum hjá unga sambandsvalevn- inum í Vágum, Gunnari Nattestad. Hann býr í einum gulum húsum oman fyri vegin i Giljum í Sandavági. Tann 30 ára gamli Gunnar Natte- stad, sum er stillaður upp til løgtingsvalið á sambands- listanum i Vágum. Gunnar er miðvingur, sum er fluttur til Sanda- vágs, haðani konan, Helga Nordendahl, er ættað. Sam- an eiga tey tvey ára gamla Dávid. Gunnar Nattestad er út- búgvin sivilverkfrøðingur við tjóðar- og virkisbúskapi sum sergrein. Hann hevur síðan mai 2000 arbeitt í Landsbankanum, og er ein teirra, sum dagliga ferðast til Havnar til arbeiðis. Men Landsbankin og Sambandsflokkurin fylla kortini ikki alt lívið hjá Gunnari. Frítíðin verður eisini væl nýtt, greiðir hann frá. Hann er virkin missións- maður. Hevur tikið nógv lut í ungdómsarbeiðinum í missiónshúsinum í Sør- vági, sum er sera virkið. At ein miðvingur, sum fluttur er til Sandavágs, skal brúka sína frítíð í Sørvági, heldur hann ikki vera nakað løgið í. Hann byrjaði sum heilt ungur saman við fleiri øðrum miðvingum at fara til Sørvágs, har spennandi ungdómsvirksemi var í missiónshúsinum, og tað hevur so hildið við. Um- framt er hann eisini við í sunnudagsskúlanum í Sandavági. Men eisini onnur meira verðslig áhugamál eru at røkja í frítíðini. Millum annað sum skrivari hjá Vága Handverks- meistarafelag og formaður i Vága Vinnufelag. Og so er tað sjálvandi eisini Sam- bandsflokkurin, har hann serliga hevur verið virkin í Ungmannafelagnum Sam- band. Hugsjónir – Tað eru hugsjónir, sum gera, at eg stilli upp til val. Eg vil royna at ávirka samfelagið. Eisini um eg ikki verði valdur, havi eg sum virkin í kjakinum møguleika at ávirka tey, sum vald verða. Eg standi fyri mínum egnu hugsjón- um og ikki teimum hjá øðrum. So má veljarin gera av, um hann vil hava meg sum umboð, sigur Gunnar Nattestad, sum hevur greiðar meiningar um, hvat hann fer at føra fram í valstríðnum. Hann hevur býtt sundur í tveir partar. Tann lands- politiska og tann lokal politiska, sigur hann. Tí hann er greiður yvir, at valstríðið í Vágum eisini fer at snúgva seg um lokal- mál. Fyrsta málið, Gunnar Nattestad ætlar sær at viðgera landspolitiskt, er ríkisrættarligu viðurskiftini millum Føroyar og Dan- mark. Tað skuldi henda okkurt eftir seinasta val, sigur hann, men ásannar í sama andadrátti, at tað megnaðu teir, sum nú ráða, ikki at gera nakað við. Hann vil hava, at tær broytingar, sum henda, vera í samsvar við nýskipanar- uppskotið, sum Sambands- flokkurin hevur lagt fram, ásannandi, at Heima- stýrislógin treingir til ábøtur og dagføringar. Men sanniliga er eisini brúk fyri øðrum málum at viðgera, vísir hann á. – Nú má annað á borðið enn bara fullveldi, sigur Gunnar Nattestad. Skila- góður eldrapoltikkur má rekast. Men minst líka týdningarmikið er, at hugs- að verður um tær ungu familjurnar, sum skulu mynda framtíðar samfelag- ið í Føroyum, vísir hann á. Annað enn pensionistar Tað er mikið gott við góð- um umstøðum til pension- istarnar, sum eisini hava tað uppiborið. Men tað er so sanniliga eisini neyðugt at geva teim- um ungu barnafamiljunum livilig kor í landinum, skulu tey støðast her. Tosað verður javnan um, hvussu lítið ein pension- istur fær at liva av. Men sannleikin er tann, at tey ungu fólkini hava ikki petti meira, hóast tey arbeiða bæði tvey. – Tað sigur seg sjálvt, at fáa tey so betri møguleikar aðrastaðni, ja so fara tey, ásannar unga sambands- valevnið í Vágum. Hann vil arbeiða fyri, sigur hann, at tað gerst lættari hjá barnafamiljum at hava annað av for- eldrunum heima hjá børn- unum í longri tíð. Í hvussu er tey fyrstu árini hjá barn- inum. Tað kann gerast á ymsan hátt, sigur Gunnar Natte- stad, sum skjýtur upp, at broytingar verða gjørdar í stovnsgjøldunum. Hann heldur, at gjøldini eiga at vera soleiðis, at tann, sum brúkar stovnin, skal gjalda tann veruliga kostnaðin. Hinvegin skal so ein afturrindanarskipan vera, sum gevur fóki so mikið aftur, at tey hava ráð at hava børn á stovni, um tey velja tað. Tey, sum hinvegin velja at vera heima hjá børn- unum og soleiðis ikki nýta stovnsplássið, skulu kortini hava fyrimunir av tí. Tað skal gerast við einum útgjaldi, heldur ungi sam- bandsmaðurin í Vágum. Hann metir, at stovns- plássini eru ein samfelags- rættur, sum allar barna- familjur eiga, og tí eisini rætt til tann pening, tey spara samfelagnum við ikki at brúka stovnin. Lokalmál Lokalmál eru fleiri at tríva í, sigur sambandsvalevnið í Vágum. Tað størsta er at virka fyri, at bummpenga- skipanin, sum tosað verður um í samband við fasta sambandið undir Vest- mannasundi, ikki verður til nakað. Hann ásannar, at tann peningur, sum partafelagið Vágatunnilin hevur fingið til vega til íløguna uttan um fíggjarlógina, sjálvandi skal gjaldast aftur. – Men tað er órættvíst, at raksturin av tunlinum og vegnum í samband við hann skal gjaldast við brúk- aragjaldi, Tí tað verður tað onga aðrastaðni í landinum. Á tann hátt verða tey, sum ferðast undir Vestmanna- sundi, fyri vanbýtið, vísir Gunnar Nattestad á. Eisini flogvøllin roknar hann sum eitt lokalmál. Tí hann hevur rættiliga stóran týding fyri oynna. Hann vísir á, at nú er neyðugt at finna út av, hvør hevur ábyrgdina av flog- vøllinum. Sum er tykist alt at vera steðgað upp, tí tvídráttur er um, hvør skal gjalda eina tiltrongda útbygging av flogvøllinum. Bæði leingjan av sjálvum vøllinum og eisini tann tekniska útgerðin, sum skal gera vøllin enn tryggari, enn hann longu er. Fyri ikki at tosa um sjálvan terminal- in. Danir vilja sjálvandi ikki gjalda ein vøll, sum før- oyingar vilja yvirtaka. Har mugu vit so gera av, hvat vit vilja. Og yvirtaka vit vøl- lin, skulu vit eisini gjalda hann, sigur Gunnar Natte- stad. Men hann er tó ikki av- vísandi fyri møguleikanum fyri, at vit royna at finna einahvørja avtalu við danir um at býta kostnaðin. Eingin kapping Tað var fyri so vítt eingin kapping um at sleppa á sambandslistan i Vágum, sigur Gunnar Nattestad. Tað hevur verið siðvenja, at stóru bygdirnar i oynni eru umboðaðar á sam- bandslistanum, og Gunnar roknar seg sum sanda- vágsmann á listanum. Men hann sigur, at hann ikki fyrr, enn uppstilling- arfundurin skuldi byrja, gjørdi endaliga av at stilla upp. Hann hevur fyrr roynt seg, men tá var tað sum umboð fyri Ungmanna- felagið, sigur hann. Hesaferð er hann sjálvur triði á listanum saman við einum fyrrverandi og verandi løgtingsmanni. – Men tað mugu teir um. Eg ætli mær at føra míni sjónarmið fram, sigur Gunnar Nattestad. Tað er lætt at vera sam- bandsmaður í Vágum. Verður úrslitið til løgtings- valið líka gott sum til fólka- tingsvalið, eru útlit fyri, at Sambandsflokkurin fær báðar menninar í Vágum. Burtur við bummpengunum Tað er órættvíst, at raksturin av tunlinum og vegnum í samband við hann skal gjaldast við brúkaragjaldi, Tí tað verður tað onga aðrastaðni í landinum Mynd: Edvard Joensen Nú má annað á borðið enn bara fullveldi, sigur Gunnar Nattestad, valevni Sambandsfloksin til løgtingsvalið Mynd: Edvard Joensen Trý skip landaðu á Tvøroyri mánadagin; í Miðvági er turt gólv FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Djúpvatnstrolararnir, Phoe- nix og Suðringur, landaðu ávikavist 100.000 og 160.000 pund til Fiskavirk- ing á Tvøroyri mánadagin. Skipini høvdu svartkalva, kongafisk og upsa. Garna- báturin, Anita, var eisini á Tvøroyri mánadagin; teir høvdu 40.000 pund av svartkalva. Bjarni Hansen, virkis- leiðari, sigur, at nakað av fiski lá niðurfyri frá sein- astu viku; so tey hava nóg mikið av ráfiski til alla hesa vikuna. Á Fiskavirking á Tvør- oyri hava tey arbeitt hvønn dag, síðan tey byrjaðu aftur, 7. januar. – Allur svartkalvin verð- ur skorin við hond, og í dag hava vit bara 8 hondskerar- ar. Pláss er til 20. So, hetta er ein ávísur fløskuhálsur á virkinum. Ringt at fáa fólk Bjarni sigur, at teir hava nakrar hondskerarar aftrat, sum vanliga skera svart- kalva, men hesir kílaskera flak eisini. – Vit kundu saktans havt nøkur fólk aftrat, serliga til hondskering. Nú er langt síðan, vit lýstu eftir fólki, men lýsingarnar góvu eingi úrslit, hóast hagtølini siga, at fólk enn eru arbeiðsleys. Vit hava eisini vent okkum til ALS, men heldur ikki har var nakað at heinta hjá okkum. Virkisleiðarin heldur, at tað ivaleyst er »lættari« at fáa fólk til kílaskering av flaki enn til at skera svart- kalva. – Fingu vit nøkur fólk aftrat, sum kundu kílaskor- ið, høvdu vit flutt tey, sum eru royndari, aftur til svart- kalvan. Tað hevði økt um kapasitetin, sigur Bjarni Hansen. Turt gólv í Miðvági Tá ið Sosialurin frætti mánadagin, høvdu tey á Fiskavirking í Miðvági bara fisk til hendan dagin aftrat; siðan verður helst turt gólv nakrar dagar, um ikki okkurt óvæntað stingur seg upp. Albert Ellefsen, virkis- leiðari, heldur, at óstøðuga veðurlagið í seinastuni er høvuðsorsøkin til, at minni fiskur er komin uppá land. – So, vit vita ikki í løtuni, hvussu langur steðgurin verður, sigur virkisleiðarin. Tey arbeiddu annars hvønn dag í Miðvági í síðstu viku. Tað er ein trupulleiki, at hoyrilíkindini á VHF’inum eru so vánalig á fleiri støðum, at tað er ómøguligt hjá útróðr- armonnum at fáa samband við Tórs- havnar Radio. - Tað líkist ongum, at VHF- sendinetið ikki røkk- ur á øllum leiðum, nú vit skriva ár 2002, sigur Rúna Sivertsen, løgtingskvinna FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Í samband við, at málsøkið, »Radiogrundaða neyð- og trygdartænastan á havin- um«, verður yvirtikið, hev- ur Rúna Sivertsen, løg- tingskvinna, sett Bjarna Djurholm, landsstýris- manni nakrar fyrispurn- ingar um VHF-sendinetið. Løgtingskvinnan spyr, á hvørjum økjum VHF- sendinetið ikki røkkur og um nakrar kanningar eru gjørdar í hesum sambandi. Hon vil eisini hava at vita, hvat tað kostar at útbyggja VHF-sendinetið, so øll økir verða rokkin, og nær vænt- ast kann, at netið verður út- bygt, soleiðis at tað røkkur øllum leiðum í føroyskum sjóøki. At enda spyr løgtings- kvinnan, um tað er lógar- fest, at bátar, sum er fevndir av løgtingslóg nr. 72 frá 13. mai 1992, skulu lurta á neyð- og kallibylgjuni, kanal 16. Neyðugt at kunna geva boð frá sær – Sum fiskivinnutjóð hava vit nógvar útróðrarmenn, sum fiska á leiðunum nær landi. Veðrið er óstøðugt og útróðrarlívið ikki vanda- leyst. Tí er tað av alstórum týdningi, at bátar altíð hava møguleika at geva boð frá sær, sigur Rúna Sivertsen í viðmerking til fyrispurn- ingin. Hon vísir á, at í løgtings- lóg frá 13. mai 1992 um bjargingarútgerð á opnum bátum og á førum undir 20 tons, er ásett, at neyðsend- ari av VHF slagi skal verða umborð. Hesin skal ikki vera berbarur, men fast- gjørdur. – Men hóast henda áset- ing er ein víðkan í mun til altjóða áseting, er hetta ikki nóg mikið, tí VHF ikki hoyrist á fleiri leiðum, leggur løgtingskvinnan dent á. – Tað er nevniliga ein trupulleiki, at hoyrilíkind- ini á VHF eru so vánalig á fleiri støðum, at tað er ómøguligt at fáa samband við Tórshavnar Radio. Menn, sum rógva út her um okkara leiðir, siga, at hoyri- líkindini ikki eru nóg góð, hvørki í Djúpunum, Kals- oyarfirði, Eiðisflógva og ei heldur í í Vestmannasundi, sigur løgtingskvinnan úr Norðoyggjum. Gingu burtur, eingin hoyrdi neyðarkallið! Rúna vísir eisini á ein ann- an trupulleika, sum í hesum førinum liggur í hondunum hjá útróðrarmonnunum sjálvum. Hetta er, at menn eru ikki nóg raskir at lurta á neyð- og kallibylgjuni. – Fleiri orsøkir kunnu vera til, at teir ikki lurta, men hesar eru so ikki nøkur umbering. Útróðrarmenn kunnu t.d. gloyma at skifta á kanal 16, tá ið teir hava tosað á aðrari kanal. Ein onnur orsøk er, at menn eru farnir at nýta fartelefon. Fartelefonin kann vera hent, men er sum kunnugt ikki góðkend sum trygdar- útgerð. – Illgruni er um, at menn eru burturgingnir, tí eingin hevur hoyrt neyðarkallið frá teimum. Tað kann ikki prógvast, at teir hava sent út neyðarkall, tí teir bóru ikki boð í bý, sigur løgtings- kvinnan. Sendinetið skal gerast forsvarligt – Í einum oyggjalandi sum okkara, við nógv størri hav- øki enn landøki, er tað sjálvsagt nógvir, ið hava sítt dagliga yrki á sjónum. Og tað eru fá her á landi, sum ikki ferðast millum oyggj- arnar, antin til arbeiðis, í ørindum ella fyri at njóta vøkru náttúruna. Løgtingskvinnan heldur, at tað tí er óskiljandi, at hoyrilíkindiniikki eru nóg góð, og at VHF-sendinetið í 2002 ikki er forsvarligt. – Hesi viðurskifti, sum fevna um trygd á sjónum, mugu fáast í rættlag, ong- antíð ov skjótt. Skip og bát- ar skulu altíð hava møgu- leika at senda út neyðar- kall, sum Tórshavnar Radio og aðrir bátar hoyra, so hjálpin kann veitast skjótast gjørligt. Rúna Sivertsen heldur ikki, at krónur og oyru skulu vera ein forðing fyri einum forsvarligum VHF- sendineti í einum landi, har fiski- og útróðrarvinnan er ein so týðandi partur í sam- felagnum. Tí hevur hon sett lands- stýrismanninum hesar fyri- spurningar, nú nevnda málsøkið verður yvirtikið. Illgruni er um, at útróðrarmenn eru burturgingnir, tí eingin hoyrdi neyðarkallið – Sum fiskivinnutjóð hava vit nógvar útróðrarmenn, sum fiska á leiðunum nær landi. Veðrið er óstøðugt og útróðrarlívið ikki vandaleyst. Tí er tað av alstórum týdningi, at bátar altíð hava møguleika at geva boð frá sær, sigur Rúna Sivertsen, sum hevur sett Bjarna Djurholm, landsstýrismanni, nakrar spurningar um VHF- sendinetið Tørvur á fólki at skera við hond – Vit kundu saktans havt nøkur fólk aftrat, serliga til hondskering. Nú er langt síðan, vit lýstu eftir fólki, men lýsingarnar góvu eingi úrslit, hóast hagtølini siga, at fólk enn eru arbeiðsleys. Vit hava eisini vent okkum til ALS, men heldur ikki har var nakað at heinta, sigur Bjarni Hansen, virkisleiðari á Fiskavirking á Tvøroyri C M Y K 13 12