fríggjadagur 1. oktober 2010síða 2

Fríggjadagur 1. oktober 2010 · Nr. 140 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo So reyk Eik Banki, og eitt punktum er sett fyri hend­an 178 ára gamla peningastovnin - sum var hin fyrsti í Føroyum - og sum hevur havt so stóran týd­ning í samfelagnum. »Vit hava ikki d­ugað nóg væl. Tað er orsøkin til, at bankin fór«, staðfesti Od­d­ Bjellvåg, nevnd­arfor- maður á tíðind­afund­i í gjárkvøld­ið - beint eftir at staðfest varð, at Fin- ansiel Stabilitet yvirtekur bankan. Tað skal vald­ast vána stýring, og tað er helst væl skilligt, at land­- ið ikki vild­i taka um end­an, tá útlit kanska vóru fyri enn størri tapi fyri land­skassan. At orðaskiftið nú fer at snúgva seg um fíggjareftirlit og vantand­i innlit hjá føroyskum polit- ikarum, tað virkar sum uttanumtos. Formaður Tjóðveld­sins, sum annars er eitt »bankakreppuprod­ukt« sum politikari, kund­i væl havt tryggj- að hesi viðurskifti, tey seks árini hann rád­d­i fyri borgum í Tinganesi. Fíggjarmálaráðharrin og løgmaður hava helst bara hand­lað út frá veruleikanum, sum hann er. Vón- and­i spyrt ikki eitt køvand­i kegl burtur úr hesum, hóast politiska skipanin nú má taka seg saman og tryggja viðurskiftini kring fíggjar- stovnar framyvir. Tað er nógv, sum nú talar fyri, at Tryggingarfelagið Føroyar verður partur av nýggja bankaeigaranum. Sambært Jørn Astrup Hansen er tað mest sum ein vanlukka, at Spar- ikassar sluppu at broyta seg til bankar, uttan at bygnaðurin kring felagið varð broyttur. Hetta tí at tað gav leiðsluni sjálvari alt ov víðar heimild­ir, tí tað í veruleikanum var leiðslan, sum stýrd­i nevnd­ini - og ikki øvugt. Er talan ikki um júst sama trupul- leika í Tryggingarfelagnum? Nevnd­- in er jú vald­ av umboðsráðnum, sum er eitt alt ov stórt og tungt apparat til at flyta nakað sum helst. Mest sum ein gomul kommunistisk leivd­, ið verður samantvinnað við eina mod­ernaða marknaðard­rivna fyri- tøku. Skipanin við umboðsráðnum er í heila tikið marghátlig, og mann- agongd­in við, hvussu atkvøðuseðl- ar verða býttir út er beinleiðis ód­emokratisk, har tað valevnið, ið megnar at fáa Tryggingarfelagið at send­a flestar atkvøðuseðlar út, hev- ur besta kjansin. Hví kann felagið ikki send­a øllum tryggingartakar- um atkvøðuseðil, so øll fáa sama møguleika at velja? Skal TF Hold­ing keypa Eik - kanska saman við land­sstýrinum - so má tað vera eitt krav, at Trygg- ingin sjálv verður umskipað soleðis, at hon lýkur tær organisatorisku reglur, sum gald­a fyri eina sunna fyritøku á privata marknaðinum. Astrup spyr, um vit einki hava lært av 1992. Vit hava so ikki lært nóg mikið. Men vit mugu ikki skapa eina nýggja organisatión, har tað er stjórnin, sum stýrir nevnd­ini. Vit hava so ikki lært nóg mikið av 1992 »If nothing else works, then a total pig-head­ed­ unwillingness to look facts in the face will see us through.« Orðini átti General Mel- chett í skemtirøðini um Blackad­d­er, men týd­ning- urin var júst tann sami, tá Høgni Hoyd­al í gjár førd­i fram, at land­sstýrið skuld­i nokta at sagt ja ella nei til bankabjarging, men ístaðin kravt longd­a tíðarfreist. Veruleikin var nevnliga, at longd­ tíðarfreist ikki stóð á matarlepanum, og sum løgmaður fleiri ferðir segði, so mátti politiska skipanin fyrihald­a seg til veruleikan. Vita halda: At gera sum strudsurin, so ljóti veruleikin ikki er sjón­ ligur, er ikki ein møguleiki, sum sømir seg, tá helvtin av føroyska bankakervinum stendur í andaleypi. Sum strud­surin NEvNd og LEiðsLa dugdu ikki Eins og vanligt er hjá politik- arum uttanland­s hevur Ed­- mund­ Joensen, løgtings- og fólkatingsmaður havt sín egna samskiftisráðgeva. Ein samskiftisráðgevi er tað sum tey uttan- land­s kalla fyri »spin- d­octor« - ein sum hjálpir og ráðgevur politikaranum. Higartil hevur Ed­mund­ Joensen havt ein útbúnan journalist í starvi, men hesin er nú farin í kunningar- starv hjá Tórshavn- ar kommunu. Í starvslýsingini hjá Ed­mund­i, sum er at síggja á heim- asíðu hansara, www.ed­- mund­joensen.fo stend­ur, at talan er ikki um fast starv, tí ætlanin er, at ein ella fleiri uttanhýsis sam- skiftarar skulu kunna loysa uppgávurnar. Og so nevnir hann uppgávur so sum strategiska sparring um samskiftis- fakligar og politiskar spurningar, at menna hugskot á samskiftisøkinum, vera við til at fyrireika røður í samstarvi við Ed­mund­ og at menna heimasíðuna. Av førleikum væntar Ed­mund­ Joensen sær, at viðkomand­i hevur góð samstarvs- evni, roynd­ir frá fjølmiðlaarbeiði, nøs fyri teirri góðu søguni, arbeiðir skjótt og er kort- ini nágreiniligur Av útbúgving væntar Ed­mund­ sær, at við- komand­i hevur samskiftisliga, samfelagsliga ella aðra líknand­i útbúgving - og samsýning verður eftir avtalu. Sum fólkatingsmaður fær Ed­mund­ Joen- sen játtan at seta fólk at hjálpa sær. Tað fáa løgtingsfólk ikki, men Ed­mund­ røkir bæði løg- tings- og fólkatingsstarvið fulla tíð, so kanska samskiftisráðgevin hjá fólkatingsmanninum eisini kann hjálpa løgtingsmanninum. Hin føroyski fólkatingsmaðurin røkir eis- ini bæði størvini - og hann hevur eina heila umsiting saman við ørðrum av grønlend­sku fólkatingsumboðunum, sum Fólkatingið rind­- ar fyri. Ed­mund­ søkir d­oktara Enn hevur eingin fortalt okkum, hvussu nógvar peng- ar stjórarnir í Eik fingu fyri at fara frá. Tá nú tapið er staðfest, og nógv ganska almind­ilig fólk hava mist nógvar hart vunnar sparikrónur, sum eru settar í partabrøv í Eik, og nógv børn hava mist eina stóra uppsparing, sum blá- oygd­ foreld­ur hava keypt teimum partabrøv fyri, so tey kunnu hava nakað at stand­a ímóti við, tá tey skulu út í vaksnamannalív- ið, so skyld­a frákoyrd­u stjór- arnir í Eik at fortelja okkum, hvussu nógvar milliónir teir hava fingið fyri at fara frá. Vita halda: At teir als einki skuldu fingið. Hava teir rætt til tað sambært sáttmálum, so áttu teir at víst seg sum menn og latið bankanum pengarnar aftur, ella til dømis latið teir til Barnabata. Alt annað er órættvíst og prógvar eina tot­ ala arrogansu. Hvussu nógv? Premi­ eraður fyri fallit Sólvit SimonSen kjak á Síðu 33 Nøkur orð til Gerhard Sólborg Dulavík kjak á Síðu 27