mikudagur 10. november 2010síða 19

19 Mikudagur 10. november 2010 · Nr. 157 Sosialurin Oyggjablaðið At eini ung hjún velja eina nýggja og umhvørvisvinarliga hital oysn, skapar sjálvandi almennan áhuga. Tey vóru nakað herfyri um­ rødd í sjónvarpinum, og eftir tað sóust fleiri fremmandir bilar koyra í Sørpum fyri at hyggja eftir húsum teirra. Men har var sjálvandi ikki nógv at síggja, tí bæði borihol, jørð slangur og alt annað er annað hvørt undir jørð, og øll tann tekniska útgerðin innan­ veggja. Fólk vóru kortini forvitin eftir at frætta um alt hetta við berghitanum. Hetta merkti Edith eisini ein dagin, hon var farin til handils. ­ Eg møtti tá eini kvinnu, sum kom yvir til mín og spurdi meg, hvussu berghitin riggaði. Eg svaraði bara, at tað riggaði sera væl, og so prátaðu vit um tað, greiðir Edith frá. Onkur hevur eisini verið á gátt fyri at fáa nærri kunnleika um nýggju skipanina. Tí er ikki óhugsandi, at mong onnur fara at gera sum Edith og Jarnhold Nattestad. Í dag er støðan hon, at berg hita­ skipanir taka millum 67 og 75% av hitaorkuni úr umhvørvinum. Rest­ in av orkuni kemur frá elveiting. Hetta merkir millum annað, at eini vanlig sethús sum brúka jarðarhita heldur enn oljufýr, lata mill um 3 og 10 tons minni av CO2 út um árið, alt eftir, um elframleiðslan er við olju ella við vatni/vindi. Hetta merkir haraftrat, at meir­ íløg an í eina berghitaskipan, við ver andi oljuprísum og elprísum, kann sparast inn aftur eftir umleið 10 árum. (Kelda: jarðfeingi.fo) Í september mánaði setti ting­ maður in, Kári P. Højgaard nakr­ ar fyrispurningar til vinnu­ mála ráð harran, Johan Dahl við víkj andi jarðhitaskipan. 4. oktober gav Johan Dahl hon um hetta svar uppá fyrsta spurn ingin: ­ Kann landsstýrismaðurin upp lýsa, hvørjir partar av vinnu­ ni eru hoyrd, viðvíkjandi jarð­ hita skipanum í Føroyum? Johan Dahl svarar: ­ Í løtuni ver ð ur arbeitt við at gera eina lóg um berghita. Lógin verður skjótt klár at fara til hoyringar og tá verður vinnan eisini hoyrd. Endamálið við lógini um berg­ hita er at fáa skipað viður skifti so leiðis, at atlit verða tikin til um hvørvið, brúkaran, býar plan­ legg ing og marknaðin. Sum nú er, eru ongar reglur á hes um økinum og tá vit fyrr í ár kannaðu hesi viðurskifti, eru vit komin til ta niðurstøðu, at tað stend ur einum og hvørjum frítt at bora 150­200 metrar niður í jørð ina á egnum grundstykki. Jarð hitaskipanir eru nú einaferð soleiðis háttaðar, at um tær verða dimensioneraðar rætt og at fakkunnleikin er til staðar hjá teim um, sum gera arbeiðið t.e. brunn borarar og installatørar, kunnu jarðhitaskipanir veruliga gera mun fyri umhvørvið (Co2) og samstundis vera ein hita skipan, sum er bíligari at reka enn t.d. upphiting við oljufýri. Mett verður, at er ein jarðhitaskipan ikki dimensioner­ að og installerað rætt, verður hon ineffektiv og hevur ikki tey jaligu árin á umhvørvið. Tí mettu vit, at tað var neyðugt at lóg geva á hesum øki. Harafturat er ein jarðhitaskipan mett at kos ta um kr. 130.000 og hetta er ein stór íløga hjá einum húski. (Kelda: logting.fo) 130.000 kr. Elnýtslan hevur verið á góðum støði, og útreiðslurnar til vatn og hita liggja um 700 krónur um mánaðin. So tað er ikki so galið Eg havi ongatíð verið bangin fyri at royna okkurt nýtt og øðrvísi. So hetta var bara ein spennandi avbjóðing fyri meg, at kunn hita okkara hús upp við berghita Uttan síggja tey út sum so mong onnur sethús, men innan er stórur munur á. Húsini hjá Jarnhold Nattestad eru upphitað við berghita, og liggja útreiðslurnar til hita og brúksvatn uppá 700 krónur um mánaðin Mynd: Jens Kristian Vang (Ó)VANLIG SETHÚS 10 ár Áhugi