mikudagur 10. november 2010síða 26

Mikudagur 10. november 2010 · Nr. 157 26 Sosialurin Hiti & bjálving Spariráð 1 Havið hitan í øllum rúmum stand­ andi á uml. 21 stigum: • 21 stig er passaliga heitt fyri fólk flest. • Fyri hvørt stig hitin fer upp um 21 stig, økist orkunýtslan 5 %. • Mest fæst burturúr hitaskipanini, um hon arbeiðir javnt. Spariráð 2 Havið termostat á radiatorum og allar radiatorar í sama rúmi stand­ andi á sama stigi: • So arbeiðir hitaskipanin javnt, og komfortin verður betri. Spariráð 3 Lækkið hitan 2­3 stig um náttina og tá fólk ikki eru í húsinum: • Óneyðugt er at hava hitan á 21 stigum, tá ið fólk sova ella eru úti í longri tíð. Tú sparir uml. 10 % av orkunýtsluni til upphiting við at lækka hitan um náttina. Spariráð 4 Leggið ikki klæðir til turkingar á radiatorunum: • Hitabreiðslan frá radiatorum verð ur órógvað, um teir eru dekk­ aðir av klæðum ella líknandi. • Harafturat kann tað geva trupul­ leikar við slevju, at turka klæði á radiatorum í búrúmum. Spariráð 5 Setið ikki innbúgv frammanfyri radiatorarnar: • Hitabreiðslan frá radiatorum verð ur órógvað, um teir eru dekk aðir. Spariráð 6 Tá luftast skal út nýtist bert at hava vindeyguni opin stutta tíð: • Lufta út við gjøgnumtrekki í 5­10 min, 2­3 ferðir dagliga • Skrúva radiatorarnar fyri, tá ið luftað verður út. Spariráð 7 Er gólvhiti og radiatorur í sama rúmi, havið so meira hita á radia­ torinum: • Radiatorurin er skjótari at regu­ lera Spariráð 8 Havið ikki tað heita vatnið ov heitt, 50 stig er nokk: • Kostnaðarmikið er at hita vatnið heitari enn neyðugt er. • Tó skal tryggjast, at vandi ikki er fyri legionella bakteriuvøkstri í vatninum. Spariráð 9 Nýt ikki heitt vatn, har tað ikki er fyri neyðini: • Nýt fat ella propp, og vaska ikki upp undir rennandi heitum vatni. Spariráð 10 Far undir brúsuna, heldur enn í bað: • Eitt brúsubað á fimm minuttir brúkar okkurt um 45 litrar av vatni • Eitt karbað brúkar okkurt um 125 l av vatni. Spariráð 11 Ofta er nokk, at sirkulatiónspumpan á ketlinum stendur á fyrsta stigi: • At hava pumpuna á ov høgum stigi, er dýrari í streymi, og gevur eisini størri hitatap í rørskipanini, tí at vatnið verður pumpað runt óneyðugt. Spariráð 12 Havið regluligt eftirlit av ketli og oljufýring. • Regluligt eftirlit, reinsing og inn stilling er við til at tryggja, at skipanin altíð koyrir á skyn­ samasta hátt. Magn Hevur ein tørv á heldur færri, men eins góðum ráðum í hes­ um sam bandi, so hevur heima­ síðan hjá hinum oljufelagnum ­ www.magn.fo ­ eisini hentar upplýsingar í hes um sambandi. Snorri Brend Hvørt einasta ár brúka fólk nógvar milliónir krónur ov nógv í upphiting. Serliga eldri hús lata ov nógvan hita leka út gjøgnum tak og veggir. Onkur hugsar at ein hita ­ pumpa kanska er loysnin í hes ­ um sambandi. Men so er ikki, um ein skal trúgva ENOVA, sum er ein stovnur hjá norska statinum fyri at fremja um­ hvørvisvinarliga um legging av orku nýtslu og orku fram­ leiðslu: Nei, eru húsini nóg væl bjálv að, hevur tú samstundis tryggjað tær nóg mikið av hita í húsinum. – Er bjálvingin í lagi, er ikki vist at tær nýtist at keypa eina slíka hitapumpu, sigur ráð gevin, Roar Hugnes hjá ENOVA. Eftirbjálving kann bæði minka um oljuútreiðslurnar og økja um bústaðarkomfortin. Nýtt fokus – Tað er ein vaksandi áhugi fyri at bjálva bústaðir sínar, sigur Hugnes við heimasíðuna hjem.no Serliga góð úrslit fáast, um ein eftirbjálvar gomul hús frá 60’ og 70’unum. ENOVA er í løtuni í ferð við eina kampanju, til tess at fáa fólk at bjálva hús síni betri. – Endamálið er at gera eig­ arar av húsum, sum eru bygd millum 1960 og 1990, tilvitaðar um orkusparingina við eini eftir bjálving. – Nú er sjálvandi veturin komin, men best er at gera slíkt um summarið, og so er líkamikið um talan verð ur um størri ella smærri bjálv­ ingarætlanir, sigur hann. Kanningar vísa, at eini 40 prosent av hitatapinum fer gjøgnum vindeyguni. Í dag verður tí viðmælt, at ein fær sær lágorkuvindeygu í trimum løgum við einum U­virði uppá 1,0 ella lægri. U­virðið sigur, hvussu góð hitabjálvingin er. Tess lægri virðið er, tess betri er bjálvingin. Og hetta sæst sum vera man aftur á orkurokningini. – Í fjør var bert tann eini veitarin sum kundi bjóða fólki slík lágorkuvindeygu, men í dag eru teir fleiri enn 20. Ein kann lættliga økja virðið á bústaðnum við eini sølu, um tú hevur skipað soleiðis fyri at vindeyguni er tøtt, slær Hugnes fast. Er ein í iva um gjóstur er í bústaðnum, kann ein fara framvið vindeyganum við ein­ um stearinljósi, og soleiðis stað­ festa, um luft seyrar gjøgnum sprekkurnar. Eftirbjálving av loftum er ofta ein einføld loysn, og kunnu fólk mangan gera hetta sjálvi. Er talan hinvegin um størri arbeiði, mugu fakfólk takast við uppá ráð. Vandin kann nevniliga verða fyri, at húsini gerast ov tætt. Halt húsið heitt HITI Gongur tú og hugsar um, hvussu tú kanst spara meiri orku við til dømis at keypa eina hitapumpu ella annað? Við nøkrum fáum bjálvingartiltøkum kanst tú lættliga sleppa undan hesi stóru íløguni. Nógv at spara GÓÐ RÁÐ Nú er ikki longur neyðugt at seta knyklar í brýr, hvørja ferð oljufelagið hevur fylt í tangan. Mong eru ráðini fyri at spara stóran part av hesum útreiðslunum. Til dømis brúkar ein 125 litrar av vatni við at fara í bað, men einans 45 undir brúsuni Snorri Brend 1000 litrar av olju fyri omanfyri 6000 krónur. Tað er prísurin sum flestu hús arhald kring landið mugu gjalda, um húsini skulu haldast fjálg og heit alt árið ígjøgnum. Men møguleiki er sjálvandi at spara pening, um ein bert hugsar seg væl um og setir nøkur fá tiltøk í verk heima við hús. Slík spariráð eru at finna nógva staðni. Eitt av hesum støðum er á heimasíðuni hjá oljufelagnum EFFO. Á heimasíðuni www.effo.fo standa ikki færri enn 12 hent ráð í hes um sambandi. Tað er vist einki um orðatakið: Mangir løkir smáir, gerast stórar áir. SPARING Nógvur peningur kann sparast á oljurokningini við smáum justeringum innanveggja. Til dømis er nóg mikið, at hitin er 21 stig í einum rúmi Mynd: Jens Kristian Vang 10% Óneyðugt er at hava hitan á 21 stigum, tá ið fólk sova ella eru úti í longri tíð. Tú sparir uml. 10 % av orku nýtsluni til upphiting við at lækka hitan um náttina.