fríggjadagur 19. november 2010síða 2

Fríggjadagur 19. november 2010 · Nr. 161 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Komandi mánakvøld klokk­ an 19 verður kvøldseta í Norð ur land a hús i num u m seyð og fjall gongu. Hetta er sama kvøld set an, sum var í Ment an a r hús inum herfyri. Hóast veðrið ikki var av tí besta, so var at kalla full sett í Ment an ar húsi num í Fugl a­ firði, har Frits Jo hann­ e sen hevði sett upp á hug a verda skrá við seyð a práti. – Onkur tók til, at kvøld ið var so upp lýs andi og á hug a vert, at tað átti at verið bandað. Tá var Frits kvik ur at svara, vit far a bar a í Norð ur­ land a hús ið við hes um sama til taki, siga tey úr Fuglafirði. Magna Thomassen, lær ari, dótt ir Petr inu og Ro bert Jo en sen, fer at siga frá um fað ir sín, sum m. a. skriv aði um seyð og seyða hald í Norðoyggjum. Krist in Poulsen, lærari, fer at siga frá seyðasøgum og seyðarakstri í Fuglafirði. Jákup Pauli Johannesen, arkitektur, hevur hugarák í samband við at hava seyð og søgur frá faðir sínum, Evaldi Johannesen. Petur Martin Petersen, kunningarstjóri, ber fram eitt seyðakvæði, sum hann hevur yrkt. Dávur Winth er, mentanarleiðari, fer at siga frá seyðarakstri á Skarv anesi og eisini fer Niels Midjord at syngja: Fimm feitar flugur, sum ikki eru so væl komnar í sambandi við seyðahald. Vístar verða myndir við upp vørpu á veggin frá fjall gongu í Klemmuni, Gjógvará, Fjalli, Skarðhaga, á Góð a­ dali, Rustini og ein lítil filmur verður eisini vístur. Hesum stend ur Kjart an Mad sen, fot­ o graf ur, fyri. Frits Johannesen hev ur lagt kvøldsetuna, sum verð­ ur í At høll ini í Norð ur land­ a hús i num, til rættis. Kostn­ að ur in fyri tiltakið er fimmti krón ur. Tað er kanska ikki so lætt at av­ lesa pol it isku sign al i ni frá lands ins hægstu monn um í sam bandi við eina loysn av Eik Banka. Tó so, við teim um rundu orð u num hjá Jó ann­ es Eid es gaard, fíggj ar mál a ráð harra, og Kaj Leo Jo hann e sen, løg manni, tyk ist ikki, at teir halla til at vera so av gjørdir sum lands bank a stjór in og onkur annar bú skap ar frøð ing ur, sum vilja hava land ið at halda seg langt burtur frá eini bank a bjarg ing. Men á tíðindafundi hjá Eik í gjár gjørdi nevnd ar for mað ur in í Fin ans­ i el Sta b i li tet púra greitt, at Fin an s i­ el Sta b i l i tet ikki undir nøkrum um­ støð um fer at reka bankan víðari. Hann gjørdi greitt – eins og stjór in í Fin asiel Sta b i l i tet og Jørn Astrup Han sen, fyr i bils stjóri í Eik Banka – at um ein skikk að u r keyp ari ikki verður funnin fyri 10. des em ber, so verð ur bank in av vikl að ur. Og kemur tað hartil, so verð ur út láns rent an í hes um av vikl ing ar tíð ar skeiði tann hægsta, eins og inn láns rent an verð­ ur tann lægsta, all ir kre d itt ir til vinn u lív ið steðga og so fram v egis. Hetta er sera álvarsamt – og tað er bein leið is bekymrandi, at so langt skal vera ímillum tað, sum nú kemur fram frá Finasiel Sta bi li tet og so tað sum landins fremstu fíggj­ ar frøð ing ar siga. Sambært Jóannes Eid es gaard í gjár, so er andstøðan í løg ting i num heldur ikki við í eini møgu ligari bjargingarætlan – sum eft ir øllum at døma skal gerast gjøgn um Fígg ing ar grunn in frá 1992, sum kann út vega sær kapital við at selja part a brø vini í BankNordik. Tað er væl skiljandi, at hetta mál­ ið elv ir til høv uð brýggj í pol it isku skip anini. At Jó ann es Eid es gaard hugs ar seg væl um – og vend ir øllum møguleikum, er ein sjálv fylgja. Um íleggjararnir verða før oysk ir ella útlendskir, tað hevur minni týdn ing, og best er sjálvandi, um tað almenna kann halda seg lang utt an fyri. Men tað tykist trup ult. Í gjárkvøldið sóu vit eisini dok u­ ment ar send ing ina um Eik Banka hjá Kring varp i num – har eis ini trup ul­ leik in við valdsbýtinum, har nevnd og stjórn var so samanblandað, at alt vald ið lá hjá stjónrini. Frithleif Olsen viðgekk nærmast, at nevndin var eins inkompetent sum leiðslan – og at um tey góvu leiðsl uni fót in, so søgdu tey í ver u leik a num seg sjálv­ an frá. Hetta lýsir væl hvussu skríggj­ andi gal ið tað hev ur ver ið við á ­ byrgd ini. Ein slík skip an má ikki end ur takast – held ur ikki, um Trygg ing ar fel agið Før oyar verður høvuðspartaeigari. Konspiratiónsteoriirnar kunnu vera nógv ar. Eisini nú danski eig ar in av Eik Banka spennir tumm il fingr­ a skrúv ur nar, men – sum As trup eisini segði – vit eru øll blivin klók­ ari síðani 1992, so vit end ur taka ikki somu mis tøk ini. Tað man vera gald­ andi bæði fyri føroyskar og dansk ar mynd ug leikar, ella hvussu? Nevndin var eins inkompetent sum leiðslan Gongur tað so, sum Helena Dam á Neystabø vil, so fer aftur at fløða í kassanum hjá Kringvaprinum. Tí lands­ stýr is kvinnan í ment amál­ um fer nú at broyta kunn­ gerðina um kringvarpsgjald. Í dag er tað Kringvarpið, sum skal prógva, um tú hevur sjónvarp ella útvarp og harvið ert tvungin at rinda kring varps gjald. Hetta verð ur nú vent við. Nú skulu øll hava uppkrav, og hevur tú hvørki útvarp ella sjón varp, so er tað tín uppgáva at prógva tað fyri at sleppa undan at gjalda. Men tað nýggja er eisini, at nú skulu øll, sum hava internetsamband eisini rinda kring varps gjald. Tað vil siga, at um tú frávelur útvarp og sjón varp – so sleppur tú kortini ikki undan at gjalda fyri tað, um tú hevur internetsamband, og tað mást tú hava til so ómetaliga nógv onnur endamál enn at lurta eftir Kringvarpinum. Soleiðis fær Kringvarpið eyka inntøkur. Og so kann Helena Dam á Neyst abø liva upp til lyftið um, at lýsingarnar í Kring varp­ i num skulu niðurlagast. Men tað er tíverri lítið, sum bend ir á, at hon virð ir hesa semju. Privatu miðl ar nir hava ongan kjans at kapp­ ast við Kringvarpið, sum við eini 80 almennum mill i­ ón um undirbjóðar á lý s ing­ ar mark n að i num. Soleiðis er tað lands stýr is kvinn an í ment a mál um, sum er ein hóttan í móti ti l ver u­ grund ar lag num hjá priv atu miðlunum í Før oyum. – Tað er ómentað... Helena lívgar Kringvarpið BLIVIN KLÓKARI SÍÐANI 1992... Hvørv­ andi par k e r­ ings pláss Heðin Mortensen kjak á síðu 36 Pri vat i­ ser ið Rúsuna fólkafloksungdóMur kjak á síðu 22 Seyður og seyðahald í Norðurlandahúsinum