fríggjadagur 3. desember 2010síða 2

Fríggjadagur 3. desember 2010 · Nr. 167 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Jan Müller jan@sosialurin.fo Føroyar og Grønland hava í øldir sam starvað á mongum økjum. Bæði sum fjarskotnar grannatjóðir við sama íbúgvaratali og nærum somu vinn u sam an seting, umframt sum part ur av Rík is fel ags skap i num. Nú vit fara inn í eitt nýtt ártíggju er tað helst rætt at endurskoða og end ur­ nýggja sam vinn una, ment an ar liga og vinn u liga. Báð ar tjóð ir nar eru ríkar upp á náttúru og nátt úr u til feingi. Fisk­ i vinn an hevur átt lívið í okkum. Blokk ur in úr Danmark hevur verið gott í skoyti til landshúsarhaldini. Nú eru tekin til, at vit eru nógv rík­ ari, enn vit gera okkum greitt. At vit í und ir grund ini eiga tilfeingi, sum heilt kunnu broyta grundarlagið und ir okk ara samfeløgum. Ikki tí at peng ar og hand lig virði skulu vera okk ara eitt og alt, men tey eru ein av fortreyt unum fyri einum góðum og trygg um vælferðarsamfelag. Bæði londini hava sett út í kortið eina ætlan um at finna tey goymdu virð ini í undirgrundini. Oljufeløg bjóða sær til at brúka milliardir av krón um til at finna hesi virði. Tíðin er komin hartil ­ sum lands stýr­ is mað urin Johan Dahl eisini rør fram undir ­ at vit eiga at samstarva og læra av hvørjum øðrum, har tað er skila gott og rætt. Tað var spell, at Faroe Petroleum ikki fekk leitiloyvi í Grønlandi, tí tá vóru or søkirnar ella motivatiónin fyri ein um ítøkiligum samstarvi kanska betri, men henda sannroynd eigur ikki at forða fyri dialogi og sam starvs menn ing. Vit eru fá, og nett upp tí eiga vit at byggja brýr til sam vinnu. Saman standa vit sterk­ ari. Før oy ing ar eiga mong útbúgvin fólk, sum kundu verið partur av olju menn ing ini í Grønlandi. Og grøn lend ing ar hava eisini longu bygt upp roynd ir, sum vit kundu fing ið gleði av. Eitt nú hava teir tryggj að sær ein grønlendskan lut upp á um leið 12.5% í øllum loyvum, ið verða latin. Oljuráðleggingarnevndin ráddi á sinni frá at stovna eitt alment før­ oyskt oljufelag. Tíðin er búgvin til, at vit taka hetta málið framaftur. Ein byrj an kundi so verið at hugt eft ir, hvussu grønlendingar hava bor ið seg at og hví. Vit eiga at tora at taka fram aftur avgerðir, sum vórðu tiknar tá og spyrja: krevur nútíðin og framtíðin av okk um, at hesar avgerðir verða endurskoðaðar – og her møguliga eisini við grøn­ lendskari hjálp. Tíðin búgvin at taka ætl an ina um alment oljufelag framaftur Sambært Høgna Hoy dal, so ber tað væl til at røkja løgtings­ og fólk a tings starv­ ið samstundis. Hjá hon um ber tað so væl til, at hann teir 64 seinastu ting fund­ ir nar ikki hevur havt fyri neyð ini at biða varamann sín, Páll á Reynatúgvu, um at møta fyri seg í løg ting i­ num. Ikki fyrr enn týsdagin ­ tá ting fundur nummar 65 síð ani hann seinast hevði far loyvi skuldi haldast, var neyð ugt at fáa varamannin inn. ­ Eg boðaði beinanvegin frá, tá eg varð valdur í Fólkatingið, at er fór at taka far loyvi frá løgtingsting ar­ beið i num í tann mun tað fall saman við a r beið i num í Fólk a ting i num. Og tað hev­ ur í langa tíð ikki ver ið neyð­ ugt at fingið far loyvi, tí tað hevur væl borið til at røkt bæði størvini, sigur Høgni Hoydal. Hann vísur aftur, at ting­ lim ir hjá Tjóðveldi nú binda um heil an fing ur og biðja um far loyvi, fyri at viga upp í móti øðrum førum, har ting lim ir hava verið burtur uttan at fáa næsta fólk á listanum inn fyri seg. Í løtuni eru bæði Páll á Reynatúgvu og Heidi Pet ­ er s en á tingi, tí bæði Høgni Hoy dal og Torbjørn Jac­ ob sen eru burturstaddir. Høgni Hoy dal á Fólkatingi og Tor bjørn Jacobsen í ør ind um fyri Run a vík ar komm unu sum havn ar­ meist ari. Hann er til cruise­ stevnu í franska býnum Cannes. Tá Høgni Hoydal var lands stýrismaður í CHE sam gonguni í 2008, røkti Sjúrð ur Skaale fólk a tings­ ar beiðið fyri hann. Tá segði Sjúrð ur Skaale, at tað ber ikki til at røkja løgtings­ og fólk a tings ar beið ið sam ­ stund is, og hann legði tí løg tings ess in frá sær alla tíð ina, hann var í Fólkatinginum. Tekur farloyvi tá tað er neyðugt Kunnu læra av grønlendinguM Løgtingið samtykti 31. mai í ár at broyta løg tingslógina um Húsa láns grunnin. Eftir hesi broyt ing av lógini fær Hús a láns grunn ur in møg u­ leika til at veita lán til set hus og íbúðir, har end a mál ið við lán i num er at fíggja end ur­ nýgg ing ar og umbyggingar, so leiðis at orkunýtslan mink­ ar. Hetta er tó bert ein partur av upp skot i num, sum áður eis ini hevði ásetingar um ser­ ligar lut a íbúðir, ætlaðar fólki við breki, men hesin parturin varð tikin burtur, og tað harm ast forkvinnan í MBF, Leila Solmunde, stórliga um. ­ Vit høvdu tað upp run a­ liga upp skotið til hoyringar, og kundu tá bert fegnast um, at nú hómaðist ein ser­ ligur fígg ingarmøguleiki, m.a. til fólk, sum bert hava eina fyr i tíð ar pensión. Hesi fólk hava ong ar sum helst fíggjarligar møg u leikar at finna sær býli á priv ata íbúðarmarknaðinum, sigur Leila Solmunde, sum stað fest­ ir, at politiski myndugleikin hev ur ongantíð áður havt so stórar ætlanir, men sam­ stund is hev ur ongantíð verið gjørt so lítið sum nú. ­ Í sonevnda bústað­ ar pakk a num, sum vit nú hava bíðað eft ir í mong ár, var umframt leig u lógin, alternativir bú stað ar møg u­ leik ar og serligir fígg ing ar­ møg u leikar til fólk við breki. Men nú, tá avtornaði, verður bert møguleikin at fáa lán til bjálv ing. Hetta hóast at sagt verð ur í samgonguskjalinum, at ætlanin er at gera møg u­ leik ar fyri alternativa í búð ar­ bygg ing. Her er langt millum orð og gerðir, má forkvinnan í MBF ásanna. Leila Solmunde sigur seg vera sera hørm um ta lagnu bú stað ar pakkin higartil hev­ ur fingið. ­ Eg havi veruliga trúð tí sum politikararnir hava sagt um nógv umtalaða bú­ stað ar pakk an, og sum vera man serliga tá ræður um bú stað ar møg u leik ar fyri brek að og serligu fíggingini, sum talan hevur verið um. Men nú trúgvi eg satt at siga einki uppá tað longur. Er eri ómetaliga vónsvikin av at politikararnir ikki vilja annað og meira við Hús a­ láns grunninum nú broyt­ ing ar eru samtyktar, sigur for kvinn an í MBF sum held­ ur, at um vilji ikki er til lut a­ í b úðir, so kundi verið byrjað við leiguíbúðum. ­ Politiska tosið um bú­ stað ar pakka í mong ár er at halda fólk fyri tað turra spott. Tað var nógv betri um politikararnir søgdu erligt, at teir ikki ynskja nakrar alternativar bú stað ar møg u­ leik ar, tí so vistu vit tað, sigur Leila Solmunde. Torfinn Smith hevur skrivað greinina til MBF blaðið sum kemur út í næstu viku. Stórar ætlanir – eingi úrslit Ræðu­ mynd in er fólka­ minking Levi Mørk kjak á síðu 78 Seta sál ar­ frøð ing í Klaksvík eLisabeth g. hansen kjak á síðu 20