mikudagur 15. desember 2010síða 2

Mikudagur 15. desember 2010 · Nr. 172 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Nú stendur á gomlum nøglum hjá Javn að ar flokk i num. Ikki síðani 1932 hev ur Javn að ar flokk ur in fing ið so lítla und ir tøku, sum flokk ur in hev­ ur í dags ins velj ar a kann ing. Og ikki síð ani 1936 hev ur Sam bands flokk ur­ in havt størri und ir tøku, enn hann hev ur í dags ins velj ar a kann ing. Fyri Javnaðarflokkin er kata­ strof an so stór, at um flokk ur in ikki ger onkr ar grund leggj andi broyt ing­ ar her og nú, so kann hann tað sama pakka saman. Tað hev ur so at siga bara ging ið aft ur á hjá flokki num, síð ­ ani Jó ann es Eid es gaard tók við sum for mað ur. Hann megn aði í 1998 at knúgva flokk in upp úr dík i num frá 1994, men síð ani hev ur bara ging ið aftur – og flokk ur in hev ur havt trý vánalig val á rað. Tað er ikki hent áð­ ur í søgu floks ins, og sam bært dags ­ ins velj ar a kanning, so stend ur flokk ­ ur in til at tapa fjórða val ið – og tað verð ur ikki við mýk ind um – hann stend ur til at missa 6,4 prosent og tvey tingfólk. Støðan hjá Javn að arflokk­ i num er nógv verri í dag, enn tá Atli Dam í 1994 fekk alla skuld ina einsamallur. Nógv ar ferð ir verri. Flokk­ ur in er sam bært velj ar ­ a kann ing ini á stødd við Sjálv stýr­ is flokk in og M i ð f l o k k ­ in, með an hann sí ð­ ani 1936 hevur verið millum teir stóru flokkarnar. Í 1994 fór Javn að ­ ar flokk urin í knús, tí at javn að ar­ fólk og fak fel ags fólk stovn aðu ein nýggj an flokk. Nú flýggja velj ar ar­ nir mest til Sam bandsflokkin, sum uttan at hava víst á úrslit ella gott pol itiskt hand a lag skúmar róm­ an ­ helst við trygd í blokki og móðir Dan mark. At Fólkaflokkurin stendur fyri ein um bak kasti er ikki so løg ið. Flokk ur in hev ur júst mist ein av pro filu num, og tveir av fremstu monn ­ u num í flokk i num eru undir tí álv ­ ars lig astu á kæru, sum ein pol it ikari kann fáa. Tjóðveldisflokkurin kvinkar fram. Flokk ur in hev ur ging ið oyð u mark­ ar gongd síðani hann gav full veld is­ sam gong uni møn u sting in fyri sjey árum síðani. Og við einum mis eydn­ að um full veld is pol i tikki verð ur helst trup ult hjá flokk i num at vinna seg fram aftur í fremstu røð, men seigur er hann ­ og tyk ist megna at halda støð una sum alt er n a tiv ið til stjórn ar­ ber andi flokkin. Hann tykist onkran stirð il hava, sum Javnaðarflokkurin og Fólkaflokkurin ikki hava. Tað er ringt hjá Jóannes Eid es­ gaard at for klára seg úr støðuni. At skylda upp á, at tey ikki duga at selja boð skapin, tað gongur ikki ­ tað er ov býtt. Tað er sum tá Eik­stjórin um bar seg við, at hann hevði fylgt stra te gi­ ini ­ og ann ars einki galið gjørt. Men for ó lukkan. Strategiin hjá Eik var skeiv, eins og pol i tikk ur in hjá Javn­ að ar flokk i num er skeivur. Trý vánalig val. Sjey søguliga ván­ a lig ar velj ar a kanningar. Er tað ikki nóg týðuligt tekin um, at nýggj fólk mugu á liðið? Eidesgaard stendur til at tapa fjórða valið á rað Sam tak heldur, at uppskotið um minst u løn hjá sjófólki er ikki nóg gott í verandi líki. Ein nýggj skipan er ikki klár at seta í verk, tískil átti løgtingið at felt uppskotini við triðju viðgerð. Á hendan hátt tryggjar løgtingið, at sjófólk ikki fara óneyðuga nógv niður í løn. Tað heldur Samtak. Undir aðru viðgerð í gjár at kvøddi ein stór ur meir i­ luti av løg ting i num fyri at av taka minst u løn ar skip an­ in a, og at seta í verk trygd­ ar grunn fyri sjófólk. Tað hevur við sær, at minstu løn in, sum landið hig a r til hev ur fíggj að, er burt ur. Sjófólk og reið ar ar skulu heldur rinda minst u­ løn ina, tá ein túrur hilnast illa. Verða upp skotini um minst u løn ina og trygd ar­ grun n in sam tykt í ver andi líki til triðju og sein astu við gerð, merk ir tað, at sjó­ fólk lækka nakrar tús und krón ur í løn um ár ið. Tað velst um, hvussu stór løn­ ar hækk ing in er um být is­ pro sent ið í sátt mál a num mill um fisk i mann a fel ag ið og reið ar a fel agið, og um hvussu stór inn tøkan er. Samtak: Upp skot­ ið ikki nóg gott Javnaðarflokkurin hevur ikki góð ar roynd ir av at sam­ starva við Fólkaflokkin. Í øll um før um, um vit hyggja eft ir valúrslitunum. Síðani heimarstýrislógina hev ur Javn að ar flokk ur in ver­ ið í 12 sam gong um, sum hava sitið í 11 yms um val skeið um. Tvær ferð ir eru sam gong ur ­ nar broytt ar. Fyrra ferðin var, tá Fólk a flokk ur in v arð koyrd­ ur úr tví flokk a sam gong uni við Javnaðarflokkin í 1993, seinna ferðin, tá Tjóð veld i varð koyrt úr CHE sam gong­ u ni, og onnur ABC sam gong­ an varð skipað. Men tað sum eyð kenn ir sam star v ið mill um Javn að­ ar flokk in og Fólka flokk in er, at Javn að ar flokkurin missir at kvøður. Í valskeiðunum frá 1974 til 1980 var Javn að ar flokkurin í sam gongu við Fólk a flokk in og Tjóð veldi. Tá misti Javn­ að ar flokk ur in at kvøð ur til Sam bands flokk in. Aft ur­ gongd in var um fýra prosent hesi árini. Eftir samgonguna við Fólk a flok k in frá 1991 ­ sum tó seinni varð til sam gongu við Tjóð veldi og Sjálv stýri s flokk­ in, hevði Javn að ar flokk ur in s ína higartil størstu aft ur­ gongd ­ hann misti 12,2 pro­ sent. Eftir fyrru ABC sam gong­ una misti Javnaðarflokkurin 2,5 prosent, og nú tann seinna ABC samgongan syng ur síðsta vers stendur Javn að­ ar flokk ur in til at missa 6,7 pro sent. Sostatt kunnu vit ­ út frá hag tøl u num ­ staðfesta, at Javn að ar flokk ur in miss ur nógv ar at kvøð ur av at sam­ starva við Fólkaflokkin. Ella sum Jóannes Eid es­ gaard segði á landsfundinum her fyri: - Vit eru í einum borg ar lig- um mjørkatámi, sum ger tað trupult hjá okkara fólki at kenna okkum aftur... Tað tolir Javnaðarflokk ur­ in eftir øllum at døma ikki. Pisa dómur yvir politisku skipanina Sjúrur Skaale kjak á Síðu 14 Eldra­ økið í Hav n mennast Halla SamuelSen kjak á Síðu 17 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Ein fLokkur í spønum Í 1990 vann Javnaðarflokkurin stórsigur og fekk 10 tingfólk. Tá fór flokkurin í samgongu við Fólkaflokkin, sum vardi til 1993. Á valinum í 1994 leið Javnaðarflokkurin ein knúsandi ósigur og misti fimm tingfólk Fólkaflokkur mergsýgur Javnaðarflokk