fríggjadagur 14. januar 2011síða 18

Fríggjadagur 14. januar 2011 · Nr. 6 18 Sosialurin Í Degi & Viku trettandakvøld, segði Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður við fíggj­armálum, at Javnaðarflokk­ urin nú aftur var á rættari kós, tí hann m.a. hevði bj­argað húsarhaldinum og strandfaraskipunum undan hækkandi olj­uavgj­øldum. Stuttíðarminnið hj­á landsstýris­ manninum má vera farið at bila, tí tað var Jóannes sj­álvur, sum við fíggj­arlógar­ uppskotinum skj­eyt upp og tvíhelt um, at húsarhaldini og strandfaraskipini skuldu gjalda hægri olj­uavgj­øld. Broytingar vórðu gjørdar í Fíggjarnevndini Fíggj­arnevndin var hinvegin á einum máli um, at j­avnaðarlandsstýrismað urin var alt ov grammur at skriva út rokningar til bæði húsarhald og vinnu, soleiðis sum tíðirnar eru. Tí skj­eyt Fíggj­arnevndin í sínum áliti upp at gera nakrar broytingar, sum Løg­ tingið tók undir við. Broytingarnar vórðu framdar fyri at forða formanni Javnaðarfloksins at leggj­a uppaftur størri byrðar á framman­ undan sperdu húsarhaldini, og fyri at sleppa útj­aðaranum undan hægri ferðaseðlaprísum og lækkandi túratali við strandfaraskipunum orsakað av hægri olj­uavgj­øldum. Broytingar vórðu m.a. eisini gj­ørdar í j­áttanini til mj­ólkastuðul, fyri at sleppa barnafamilj­um undan hækkandi mj­ólkaprísum. Sólar sær í lántum fjaðrum Jóannes sólar sær tí í læntum fj­aðrum, tá hann einans speglar sær sj­álvum og sínum egna flokki í broytingunum, sum vórðu framdar í Fíggj­arnevndini, tá fíggj­arlógaruppskotið var til viðgerðar. Hann átti heldur at takka hinum flokkunum á Løgtingi fyri at hava bj­argað Javnaðarflokkinum undan einum stórum parti av sínum egna uppskoti. Jóannes sólar sær í læntum fjaðrum Bjørn Kalsø løgtingsmaður Við at fella síni egnu uppskot á Løgtingi, er Javnaðarflokkurin, sambært Jóannesi Eidesgaard, aftur á rættari kós Annita á Fríðriksmørk hug­ leiðir í fj­ølmiðlunum um fólkaskúlareformin. Tað eru serliga tvey hugtøk, ið eru kj­arnan í hugleiðingunum, nevniliga sparingar og at varðveita bygdamentanina. Álvaratos, hvar er atlitið til barnið og tey krøv, ið barnið skal liva upp til, aftaná lokna skúlagongd. Barnið og læringin í miðdepilin Lat ongan ivast í, at eg eri sannførd um, at fakliga undir­ vísingin, ið børnini fáa í ein­ um lítlum skúla, er eins góð og á sama støði, sum í einum stórum skúla. Soleiðis er í dag, men ferð tað framvegis at verða so. Lærarin hevur higartil, fingið eina útbúgv­ ing, sum hevur gj­ørt hann førðan fyri at undirvísa í nógvum lærugreinum. Henda skipanin hevur verið við til at tryggj­a, at vit kundu hava smáar skúlar, har børn­ ini fingu eina nøktandi undirvísing. Trupulleikin er, at soleiðis verður tað ikki í framtíðini. Fyri at kunna liva upp til øktu krøvini, og dj­úp­ tøknari undirvísing í einstøku lærugreinini, koma lærarnir, í framtíðini, at hava færri fak, ið teir kunnu undirvísa í, enn í dag. Hetta ferð sum frálíður at verða við til at máa støðið undan smáu bygdaskúlunum. Hesa gongd síggj­a vit í okkara grannalondum, tí ber neyvan til at sleppa undan henni í Føroyum. Hvat er og hvat skal vera høvuðsuppgávan hj­á skúla­ num. Skal hann ikki seta barnið í miðdepilin og skal hann ikki geva okkara børn­ um bestu møguleikar, at klára seg í einum nútímans samfelag, við alsamt vaksandi krøvum til førleikar hins eins­ taka. Børn eru, eins og vit vaksnu, sosialar verður, ið trívast og læra av at verða í felagsskapi við onnur. Sparingar Fokusi við at umskipa fólka­ skúlan, eigur ikki at verða sparing í krónum og oyrum her og nú, men røtt nýtsla av hvørj­ari krónu í skipanina. Hetta vil sj­álvandi viðførða sparingar og økta góðsku á longri sikt, meðan bert at kuta av j­áttanini, uttan at umskipa skúlan, ikki gevur ein betri skúla. Annita nevn­ ir at tað eru 16 skúlar, ið hava 20 næmingar ella færri og at hetta bert er ein sparing á 18 mió. kr. Í mínum hugaheimið eru 18 mió. kr. nógvur pening­ ur, ikki minst um tað vísir seg, at til ber at fáa meira fyri tær 18 mió. kr. við at nýta tær ørðvísi, enn vit gera í dag. Skúlaøkir ein byrjan Við at skipa landið í skúla­ økir, ber til at fara undir eina tilgongd, har vit miðvíst arbeiða eftir at umskipa alla skúlaskipanina í økinum. Hetta merkir at vit t.d í Norð­ oyggj­um hyggj­a at øllum skúl­ um, lærarakreftur og peninga­ j­áttan, undir einum. Vit viðgerða heildina útfrá spurn­ inginum, ber til at umskipa økið og hvussu vit brúka til­ feingi, so hvørt einasta barn fær bestu møguleikar at læra og menna seg at møta teimum avbj­óðingunum, ið lívið aftaná fólkaskúlan setur. Hetta merkir ikki, at vit bert hugsa um at minka talið av bygningum, har undirvísing ferð fram, men eisini, at hugt verður eftir um lutfallið millum tímar, ið verða j­áttaðir til annað enn undirvísing, stendur mát við tímarnar ið verða nýttir til undirvísing, ella um betur hevði verið at endurskoða hetta. Hetta er ein tilgongd ið tekur ár, fyrsta stigið eigur at verða at skipað skúlaøkini, men hetta einsamalt gevur ikki ein betur skúla. Bygdamentanin Skúlareformurin kemur at máa støði undan bygdment­ anini, sambært Annitu. Haldi, at hetta við at varðveita eitt fj­ølbroytt bústaðarmynstur, er ein nógv meira umfatandi spurningur, enn bert ein spurningur um bygdaskúla ella ei. Hvussu vit varðveita bygdamentanina, eigur ikki at verða ein ábyrgd sum vit leggj­a á børnini, men nakað sum vit mugu taka støðu til, hvat vit gera við, uttan at tað skal setast upp ímóti bestu umstøðum til undirvísing og menning fyri okkara børn. Tað eru børnini, ið skulu bera samfelagi víðari. Tí eiga vit at seta undirvísing og menning av komandi ættarliðnum í fremstu røð. Kjak Eyðgunn Samuelsen løgtingskvinna Bygdin ella børnini Edmund Joensen førir í lesarabrævi í bløðunum fram, at Kringvarpið og Tj­óðveldi samskipa »enn eina tíðindaherferð í Útvarpinum.« Lat tað vera púra greitt, at innsløgini í útvarpinum eru grundað á skj­øl, sum Kringvarpið hevur fingið innlit í frá avvarðandi myndugleikum, og ikki á nakað samstarv við nakran politiskan flokk! Skj­ølini vísa greitt, at tvinnar loysnir vórðu umrøddar í Eik málinum. Onnur var at slíta móðurfelags­garantiin millum Eik í Føroyum og Eik í Danmark, og hin at lata báðar bankarnar fara inn í Fíggj­arligt Støðufesti. Báðar loysnir lótu seg í prinsippinum gera. Tá málið varð umrøtt í september í fj­ør var frammi, at tað bar ikki til at slíta garantiin. Tí eru nýggj­u upplýsingarnar sj­álvsagt ein týdningarmikil søga at fortelj­a. Tíðindadeildin leggur stóran dent á óheftni í okkara virki, og eg vil átala, at tú sum politikari roynir at heingj­a politisk spj­øldur á okkara j­ournalistar. Aftursvar til Edmund Joensen Beinta Løwe Jacobsen Redaktiónsleiðari Kringvarp Føroya