mikudagur 19. januar 2011síða 24

Mikudagur 19. januar 2011 · Nr. 8 24 Sosialurin Oyggjablaðið Tekstur: Snorri Brend Myndir: Jens Kristian Vang Trøllanes: Umstøðurnar til jarnsmíð í dag kunnu ikki samanberast við tær, ið teir gomlu høvdu. Nútíðar tøkni og hent arbeiðs­ amboð hava gjørt tað munandi lætt ari hjá hesum handverkarum at út inna yrkið sítt, bæði skjótt og væl. Men nú ætlar Mikkjal Joensen sær undir eina verkætlan, nevnd Ecomonusée, har tað gamla hand­ verkið skal aftur til heiður og æru – lið um lið við nýmótans handverk. – Ja, hetta skal gerast tann fyrsta jarnsmiðjan sum arbeiðir við opn­ um eldi, eins og føroyingar gjørdu áður, vísir Mikkjal á. Endamálið er at peppa tað gamla handverkið upp við essu og grúgvu, samstundis sum ein sær, at hetta kann geva pening av sær, – í dag, eins og áður. Mikkjal hevur fingið ráðgeving og stuðul til verkætlanina frá Út­ oyggja felagnum og aðrastaðni frá. – Hetta ger eisini sítt til, at eg havi betri mót um at verkætlanin fer at bera seg. Fjós og handverk At Mikkjal nú hevur sett sær hetta stóra og forvitnisliga málið fyri, kemur ikki av ongum. Hann hevur í roynd og veru fingist við jarn alt sítt vaksna lív. – Eg havi faktist onga útbúgving sum so, men havi altíð havt áhuga fyri at skrúva sundur og saman, eins og so nógvir aðrir dreingir, greið ir hann frá. Mikkjal er bóndasonur, og var hann tann sum annars skuldi taka yvir garðin frá pápanum. Teir bygdu í hesum sambandi eitt nútíðar fjós, sum stendur niðanfyri sethús hans ara norðast í bygdini. Nógv er broytt síðani tá, tí í dag eru eingi neyt í fjósinum, men bert maskinur, til far og annað. Í hesum sambandi komu evn ir hansara sum jarnsmiður til sín rætt: Tá ein hevur við fjós og mjólka­ fram leiðslu at gera, er sjálvandi neyð ugt at gera umvælingar við millum bilum. Men tá ein býr so avsíðis í land­ inum sum Mikkjal ger, er ikki so einfalt ella ódýrt at fáa ein smið at koma allan vegin norður hagar at veita teimum eina einstaka tæn­ astu. – So vit gjørdu tað bara uppá tann mátan, at eg umvældi tað mesta sjálvur, greiðir hann frá. – Hetta førdi so aftur við sær, at eg mátti keypa amboð í hópatali. Og tey havi eg enn. Til fyrimunar hjá honum var, at alt hetta frættist sum vera man, og so smátt byrjaðu fólk at koma til hansara við lutum, ið skuldu um­ vælast. Ein dagin kom ein serligur gest ur á gátt – Olga Biskopstø frá Útoyggja felagnum. Við sær hevði hon eitt hugskot, ið hon helt vera júst tað rætta fyri hann. Blóð á tonnina Hugskot hennara var henda verk­ ætlanin, nevnd Economusée, sum hevur til endamáls at Mikkjal skal kunna arbeiða við opnum eldi, eins og smiðir áður gjørdu, samstundis sum hann skal vísa nýmótans hand verk. Útoyggjafelagið hevur fyrireikað seg væl, og hevði útvegað sær eitt filmsbrot frá eini smiðju í Kanada, sum arbeiddi eftir eini líknandi verk ætlan við jarnsmíði. Var hetta nak að fyri Mikkjal?, vildi Olga hava at vita. – Eg dró eitt sindur uppá tað, tí at tað virkaði eitt sindur innviklað. Tað sum teir gjørdu har, virkaði at vera á sera høgum støði, – ja so høgt, at eg nærum misti pippið, greiðir Mikkjal brosandi frá. Nakað seinni ringdi Olga so aftur til hansara, og bjóðaði honum á eina ferð til Kanada, har tey millum annað vitjaðu verksmiðjuna hjá hes um smiðinum. Her fekk Mikkjal eisini fekk møguleika at arbeiða saman við hesum gamla og roynda manni. – Nú fekk eg av álvara blóð uppá tonnina, ikki minst tí at eg fekk nokk at gera í smiðjuni. Eg fekk eisini stuðul til at fara víðari í ætl anini um tað gamla jarnsmíði, greiðir hann frá. Og nú er so líkt til, at fyrsti part­ ur í hesi verkætlanini kann ger ast veruleiki. Sum skilst er ætl anin at fara víðari og seta næstu verk ætl­ anina á breddan, tá henda fyrsta er farin í gongd. snorri@sosialurin.fo Gamalt handverk í nýggjum sniði HANDVERK Sigur onkur orðið Trøllanes, so hugsa fólk beinanvegin um landbúnað og tað sum hoyrir hesi vinnugreinini til. Men seinni í ár fer Trøllanes at koma á breddan í heilt øðrum sambandi, tá ein nýggj verkætlan fer av bakkastokki. – Eg gleði meg at sleppa í gongd við hana, sigur jarnsmiðurin, Mikkjal Joensen Eg dró eitt sindur uppá tað, tí at tað virkaði eitt sindur innviklað. Tað sum teir gjørdu har, virkaði at vera á sera høgum støði, – ja so høgt, at eg nærum misti pippið