mánadagur 28. februar 2011síða 15

15 Mánadagur 28. februar 2011 · Nr. 25 Sosialurin Jan Müller Hans Pauli Joensen, leiðari á Náttúruvísindadeildini á Fróð skaparsetrinum er sera fegin um, at tey har kunnu verða við til at út­ búgva før oy ingar til arbeiði uttan fyri Føroyar og vón­ andi ein dag venda heim­ aftur. Hann fegnast um, at Hilm ar Simonsen, sum hevur víðariútbúgvið seg á Setrinum, nú hevur fingið starv í amerikanskari fyri­ tøku, ið veitir tænastur til olju feløgini. Hann vísir á, at tað á Náttúru vísindadeildini verða bjóð aðar útbúgvingar, ið m.a. kunnu brúkast í oljuvinnuni. Í seinnu helvt av 1990­unum varð sett á stovn ein bachelorútbúgving í kolvetnisverkfrøði (ofta eisini nevnd oljuverkfrøði). Hendan útbúgvingin legði m.a. dent á boring eftir olju og gassi, eins og fortreytir fyri, at olja og gass kundu finnast í og útvinnast úr undirgrundini. Ein samstarvsavtala um út­ búgvingina varð gjørd við Høgskolen i Stavanger (nú Universitetet i Stavanger). Tey, sum tóku hesa út­ búgv ingina, hildu fram at lesa til master stig á uni­ versi tetum í Bretlandi, Dan mark og Noregi, og tey flestu eru í starvi innan olju vinnuna kring heimin. Síðan 2008 er bjóðað út ein bachelorútbúgving í Jarð­ og havfrøði, har studentarnir kunnu velja at leggja dent á jarðalisfrøði og leiting eftir ráevnum, ella dent á havfrøði og umhvørvisfrøði. Nøkur av evnunum eru tey somu sum í útbúgvingini til kolvetnisverkfrøðing. PhD­útbúgvingar vórðu eisini settar í gongd við atliti at oljuvinnuni. Í 2011 verða tveir studentar lidnir við PhD­útbúgving við denti á kanningar við seismikki. Hesir báðir hava longu fingið arbeiði í altjóða oljuvinnuni. Stuðul frá oljuvinnu Vit spurdu Hans Paula, hvønn týdning tað hevur havt, at oljufeløg hava stuðl­ að uppundir útbúgving og gransk ing á Setrinum gjøg­ num árini. – Tá avgerð í 1990­unum varð tikin um at bjóða bachelor og PhD­útbúgving við atliti at oljuvinnuni varð tað ein avgerandi for­ treyt, at oljufeløg vildu veita fíggjarligan stuðul. Hetta var burtur av teimum pengum, ið feløgini høvdu bundið seg til at lata sum før leikapengar. Stuðul frá oljufeløgunum hevur eisini eftirfylgjandi havt alstóran týdning fyri menning av gransking og útbúgving á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum. – Hvønn týdning sær tú í, at vit sjálvi útbúgva fólk til at arbeiða í eini framtíðar føroyskari oljuvinnu – Eg haldi tað hevur stór­ an týdning, at vit í Føroyum eru við til at útbúgva fólk til vinnulívið. Hetta ger seg eisini galdandi fyri oljuvinnulívið. Tað er týdningarmikið m.a. at menna ein vitanardepil á Fróðskaparsetrinum, ið kann menna hægri førleikar til oljuvinnuna. Onkur vil kanska siga, at vit hava verið í so tíðliga úti, tí framvegis er eingin oljuvinna komin í gongd í Føroyum. Mín fatan er hinvegin, at vit heldur eiga at vera upp á forkant, soleiðis at vit kunnu hava útbúgvið fólk tøk, tá oljuvinnan kem­ ur í gongd her. Sum nevnt eru flestu, ið hava tikið út­ búgving hjá okkum, í starvi innan oljuvinnuna aðra­ staðni. Hetta er jú eitt vælkent fyribrigdi, at vit í Føroyum eisini útbúgva fólk til al tjóða vinnu. Her hugsi eg serliga um útbúgvingarnar til skips­ før ara og maskin meist ara, har ein stórur partur er í starvi hjá útlendskum reiða­ ríum. – Er Setrið eitt gott út­ búgvingarstað í so máta og hvat siga hagtølini? – Vit hava ikki hagtøl. Eg haldi kortini, at tað kann sigast at vera eitt gott stað, tí allir studentar hava havt góðar møguleikar fyri at byggja oman á sína bache­ lor útbúgving frá Setrinum á útlendskum universitetum, og teir hava fingið starv í m.a. altjóða oljuvinnuni. Hans Pauli Joensen vís ir annars á, Náttúru vís inda­ deildin hevur tvær aðrar bache lor útbúgvingar, ið iva leyst eisini kunnu verða grundar lag fyri størvum í olju vinnuni. Onnur er ein útbúgv ing í KT­verkfrøði og hin ein útbúgving í lívfrøði. jan@sosialurin.fo Stóran týdning at út búgva fólk til vinnulívið ÚtbÚgving –Tað hevur stóran týdning, at vit í Føroyum eru við til at útbúgva fólk til vinnulívið. Hetta ger seg eisini galdandi fyri oljuvinnulívið. Tað er týdningarmikið m.a. at menna ein vitanardepil á Fróðskaparsetrinum, ið kann menna hægri førleikar til eitt nú oljuvinnuna heldur Hans Pauli Joensen, leiðari á Náttúruvísindadeildini á Fróðskaparsetrinum sum ein gyltan møguleika at gera vart við meg. So eg valdi at leggja smædni og afturhald til viks eina løtu og setti teimum hópin av spurningum viðvíkjandi teirra virkisøkjum. Eins og øll hini fekk eg møguleikan at presentera meg í einari stuttari videoupptøku og geva teimum mítt CV. Eg fall serliga í prát við tann, sum hevur ábyrgdina av offshore seismikk­ virkseminum og kom at hava eitt ávíst samskifti við hann til eg árið eftir, í 2010, aftur varð góðkendur at leggja granskingarúrslit fram á árligu ráðstevnuni hjá SEG, sum hesaferð varð hildin í Denver, Colorado. Ta ferðina komu tvey umboð fyri Ion Geophysical at lurta eftir framløguni hjá mær, og tað varð uttan iva ein týðandi lutur í, at eg í dag havi fingið starv hjá fyritøkuni. Ion Geophysical leggur sera stór an dent á nýskapan (innovation), og fyritøkan brúkar stórar upphæddir til gransking og menning. Eitt øðiliga stórt tal av umsøkjarum var til hetta starvið – ella størvini, tí tal an er um nøkur størv, sum eru blivin sett. Men bara umleið 1 prosent av teimum, sum søktu, fingu arbeiði; hetta vóru "the top rated applicants", sum tey rópa tað. Hilmar sigur seg vera ovfarnan av, at hann skuldi vera uppi í hesum eina pro sentinum. – Um eg hevði vit að frammanundan, at eg kom at vera í kapping við eitt so stórt tal av umsøkjarum, so hevði eg neyvan havt søkt yvirhøvur leggur hann aftrat. Í løtuni er Hilmar til upp­ læring hjá Ion Geophysical í høvuðssætinum í Hou­ ston saman við 6 øðrum ­ 3 ameri kanarum, 2 ong lend­ ing um og einum frak lend­ ingi. Um knappar 2 mán aðir fara tey at sigla við einum spildurnýggjum ný mót ans seismikkskipi. Arbeiðs­ mynstrið við seismikk skip­ inum er 5 vikur úti og 5 vikur heima, og hetta hevur stóran týdning fyri Hilmar, tí so kann hann framvegis vera búgvandi í Føroyum saman við konuni og børnunum. Í øllum førum inntil onnur av gerð verður tikin. Hilmar dylur ikki fyri, at hann er ómetaliga takk sam­ ur fyri tíðina á Fróð skap­ arssetrinum. – Uttan Fróð­ skaparsetrið og professaran Jim Brown hevðí eg neyvan verið í hesum starvinum í dag. Eg eri eisini bilsin av at uppliva, hvussu nógv av tí eg havi lært á Setrinum, eg ítøkiliga havi brúk fyri í arbeiðinum. jan@sosialurin.fo Hans Pauli Joensen, leiðari á Náttúruvísindadeildini á Setrinum: – Vit eiga at vera upp á forkant, soleiðis at vit kunnu hava út búgvið fólk tøk, tá olju vinnan kemur í gongd her Mynd: Jens Kristian Vang